Εχει ενηλικιωθεί ψυχικά η πολιτική ομάδα για μια βιώσιμη και παραγωγική δεύτερη φορά Αριστερά; ● Ο σύγχρονος πολίτης είναι κυνικός: πιστεύει λίγο, ειρωνεύεται πολύ και φοβάται βαθιά, θεωρώντας πως «όλοι είναι ίδιοι»
Η πολιτική ιστορία είναι γεμάτη από επιστροφές. Ηγέτες που ηττήθηκαν ή αποσύρθηκαν επανέρχονται συχνά με νέους όρους, νέα γλώσσα και μια ανανεωμένη σχέση με το κοινωνικό σώμα. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, ο Αλέξης Τσίπρας έχει μόλις δημοσιοποιήσει το μανιφέστο του για την «Κυβερνώσα Αριστερά της Νέας Εποχής», κάνοντας ένα καθοριστικό βήμα προς την ίδρυση ενός νέου κόμματος, το οποίο θα τοποθετείται στα αριστερά του πολιτικού Κέντρου, σε μια κοινωνία που μοιάζει να έχει εισέλθει σε μια φάση μελαγχολικής σταθερότητας καθώς τίποτα δεν καταρρέει θεαματικά, αλλά και τίποτα δεν μοιάζει να υπόσχεται ουσιαστική μεταμόρφωση.
Θα καλύψει αποτελεσματικά και ουσιαστικά ο πρώην πρωθυπουργός το κατά κοινή ομολογία κενό εκπροσώπησης στο ευρύτερο πεδίο; Ο Αλ. Τσίπρας υπήρξε, για ένα διάστημα, το σημαίνον της ρήξης, ενσαρκώνοντας τον καλό Πατέρα-Αδελφό που καταργούσε την αυστηρότητα του καθοδηγητή. Αργότερα έγινε το σημαίνον της προσαρμογής. Το πρόσωπό του συνδέθηκε δηλαδή με την υπόσχεση ανατροπής αλλά και με το τραύμα του συμβιβασμού. Σήμερα επιχειρεί να επανέλθει ως σημαίνον της μεγάλης επιστροφής και αυτή η επάνοδος αφορά την επαναδιαπραγμάτευση αυτών των συμβολικών φορτίων.
Η πολιτική όμως δεν κινείται μόνο από τραύματα. Κινείται και από φαντασιώσεις. Θα μπορέσει ο Αλ. Τσίπρας να ενεργοποιήσει μια φαντασίωση που θα ενώσει τα διάσπαρτα «εγώ» και να κάνει την αριστερή οικογένεια να καταδυθεί στα σκοτάδια της, να διεργαστεί τα τραύματά της έτσι ώστε να πάψει να διχάζεται; Καμία πολιτική οικογένεια, καμία κοινωνία δεν ζει χωρίς αφήγηση για τον εαυτό της. Η φαντασίωση -σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία- είναι το σενάριο που οργανώνει επιθυμίες. Στην πολιτική αυτό μεταφράζεται στο να ανήκω κάπου, να συμμετέχω σε κάτι μεγαλύτερο, να νοηματοδοτήσω την ύπαρξή μου, να συμβάλω στην αλλαγή του κόσμου με πάθος. Η Σαντάλ Μουφ επιμένει: Η δημοκρατία δεν μπορεί να αγνοεί τα πάθη. Αν οι προοδευτικές δυνάμεις συνεχίσουν να μιλούν κυρίως τεχνοκρατικά, τα πάθη θα τα οργανώσει πάλι η Ακροδεξιά. Ζούμε εξάλλου ακόμα μέσα σε ένα ανολοκλήρωτο πένθος καθώς δεν έχουμε πραγματικά θρηνήσει την κατάρρευση των βεβαιοτήτων της Μεταπολίτευσης ενώ παράλληλα η νεοφιλελεύθερη τάξη δεν μας ζητά να πιστεύουμε· ούτε να επιθυμούμε πραγματικά, αλλά κυρίως να απολαμβάνουμε -με τη λακανική έννοια-, δηλαδή να καταναλώνουμε εικόνες, ταυτότητες, ακόμα και προσωρινές αγανακτήσεις.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι συνεπώς αν τελικά έχει ακόμη απήχηση το brand name «Τσίπρας» αλλά αν το νέο κόμμα θα μπορεί να παράξει μια πραγματική πολιτική τομή, ενώνοντας παλιά και νέα κοινωνικά αιτήματα -εργασία, στέγη, φροντίδα, δημοκρατία, αξιοπρέπεια- σε ένα ενιαίο κοινωνικό σώμα, εάν θα καταφέρει να απαντήσει στην ανάγκη ενός λαού να ανασυνθέσει τη χαμένη συνοχή του. Ο Ερνέστο Λακλάου και η Σαντάλ Μουφ μάς έχουν δείξει μέσα από το έργο τους πως ο λαός δεν προϋπάρχει ως φυσική ή ενιαία οντότητα.
Ο λαός κατασκευάζεται πολιτικά όταν διαφορετικές κοινωνικές απαιτήσεις αρχίζουν να αναγνωρίζουν κοινό εμπόδιο και κοινό ορίζοντα. Ο εργαζόμενος που ασφυκτιά, ο νέος που δεν βρίσκει στέγη, η γυναίκα που βιώνει ανισότητα, ο πολίτης που αισθάνεται αόρατος είναι σε ένα πρώτο επίπεδο ξεχωριστές εμπειρίες. Η πολιτική πράξη αρχίζει όταν αυτές οι εμπειρίες συνδέονται σε μια αλυσίδα ισοδυναμίας: «παρότι διαφορετικοί, μας ενώνει κάτι κοινό».
Ο σύγχρονος πολίτης -όπως μας εξηγεί ο Σλαβόι Ζίζεκ- είναι κυνικός: πιστεύει λίγο, ειρωνεύεται πολύ και φοβάται βαθιά, θεωρώντας πως «όλοι είναι ίδιοι». Ωστόσο αυτή η κυνική θέση του σύγχρονου πολίτη είναι το πιο ισχυρό εμπόδιο σε μια νέα πολιτική αρχή, με κίνδυνο η νέα πολιτική προσπάθεια να γίνει αντικείμενο στιγμιαίας επένδυσης και ταχείας εγκατάλειψης. Η πρόκληση για το νέο κόμμα, να έχει ενηλικιωθεί ψυχικά και να καταφέρει να σπάσει αυτόν τον κυνισμό και για εμάς ως κοινωνικό σώμα, να μην παραμείνουμε καθηλωμένοι στην εφηβική μας στάση. Γνωρίζουμε καλά πως όταν η πολιτική περιορίζεται σε πρόσωπα, η κοινωνία παραμένει παιδί που αναζητά πατέρα. Μόνο όταν ωριμάζει, αναζητά θεσμούς.
www.efsyn.gr
❝ ετικέτες ❞ #ΑΛΕΞΗΣ ΤΣΙΠΡΑΣ
