Γιώργος Ν. Τζογόπουλος

Η Κίνα αναλύει τις εξελίξεις περιμένοντας τη διαμόρφωση της αμερικανικής στρατηγικής για την επόμενη μέρα

Oπόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται σε μια περίοδο που η προσοχή της Κίνας είναι στραμμένη στις εσωτερικές της εξελίξεις. H συνεδρίαση της Λαϊκής Εθνοσυνέλευσης και του Συμβουλευτικού Συνεδρίου, που πραγματοποιούνται κάθε Μάρτιο, αποκτά φέτος ξεχωριστή σημασία, καθώς η κινεζική κυβέρνηση εργάζεται για να απαλύνει πιθανές οικονομικές επιπτώσεις. Βασικό της μέλημα αποτελεί η ενεργειακή και επισιτιστική ασφάλεια, ώστε η χώρα να εξαρτάται όσο το δυνατόν λιγότερο από εξωτερικές εξελίξεις. H τελευταία πρόβλεψη για την πορεία της κινεζικής οικονομίας κάνει λόγο για ανάπτυξη 5,% το 2022. Η σταθερότητα στην οικονομική ανάπτυξη αποτελεί μονόδρομο για το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας, στην προσπάθειά του να βελτιώνει διαρκώς τις συνθήκες διαβίωσης των πολιτών.

Aπό τη στιγμή που ξεκίνησε ο πόλεμος, εξέλιξη κάθε άλλα παρά επιθυμητή στην Κίνα, άμεση προτεραιότητα ήταν η προστασία των Κινέζων που ζουν στην Ουκρανία. Ο στόχος έχει ήδη επιτευχθεί, περίπου 6.000 πολίτες της έχουν απομακρυνθεί. Έπειτα, σε πολιτικό επίπεδο, η κινεζική κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί μια κρίση για την οποία δεν φταίει. Έτσι, προσπαθεί στο μέτρο του δυνατού να ισορροπήσει μεταξύ Δύσης και Ρωσίας. Από τη μία πλευρά εκφράζει την αντίθεσή της με την πολιτική διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και από την άλλη υποστηρίζει την ειρήνη. Στα Ηνωμένα Έθνη έχει επιλέξει, ακολούθως, τη στάση της αποχής. Θεωρεί πως οι κυρώσεις δεν πρόκειται να δώσουν λύση, αλλά δεν στηρίζει ενεργά τη Ρωσία.

Οι σινορωσικές σχέσεις αναπτύσσονται αρμονικά τα τελευταία χρόνια. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει πως Πεκίνο και Μόσχα έχουν δημιουργήσει συμμαχία εναντίον της Δύσης. Οι δύο πλευρές κοιτούν τα συμφέροντά τους και όταν τα συμφέροντα αυτά ταυτίζονται, προχωρούν σε συνέργειες. Αυτό δεν συμβαίνει πάντα. Η Κίνα δεν έχει λόγο να πάρει ευθέως το μέρος της Ρωσίας στην ουκρανική κρίση. Οι σχέσεις της τόσο με τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως στο οικονομικό πεδίο, μετρούν ίσως πολύ περισσότερο. Επίσης, η αστάθεια εντός Ουκρανίας λόγω της ρωσικής εισβολής δημιουργεί πρόβλημα στις κινεζικές εταιρείες που επενδύουν εκεί και ναρκοθετεί τη διασυνδεσιμότητα που προωθεί η κινεζική κυβέρνηση ξεδιπλώνοντας τον νέο Δρόμο του Μεταξιού.

Η Κίνα αναλύει τις εξελίξεις περιμένοντας τη διαμόρφωση της αμερικανικής στρατηγικής για την επόμενη μέρα. Ενδεχόμενη ενασχόληση των Ηνωμένων Πολιτειών με τα ευρωρωσικά ίσως επηρεάσει την στρατιωτική τους παρουσία στην Ασία, όπου έχουν στρέψει την προσοχή τους εδώ και χρόνια. Παράλληλα, το Πεκίνο ασχολείται με τον αντίκτυπο του ουκρανικού στις διατλαντικές σχέσεις. Το ερώτημα είναι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεργαστούν χωρίς προβλήματα μακροπρόθεσμα ή αν θα εξακολουθήσουν να έχουν σημαντικές διαφωνίες. Η κινεζική κυβέρνηση προσπαθεί όσο μπορεί να αποσυνδέσει τις σινοευρωπαϊκές σχέσεις από τους αμερικανικούς υπολογισμούς. Στο πλαίσιο αυτό, ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ μίλησε μέσα στη βδομάδα με τον Γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν και τον Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς με στόχο κοινές δράσεις, για να σταματήσει ο πόλεμος.

Τέλος, η τρέχουσα ουκρανική κρίση συνιστά ευκαιρία για την Κίνα να υπενθυμίζει στη διεθνή κοινότητα τη σημασία που πρέπει να αποδίδεται σε θέματα ασφάλειας κρατών στο διεθνές σύστημα. Ένας από τους λόγους που εκφράζει την κατανόησή της στις ρωσικές πολιτικές θέσεις είναι η επικίνδυνη κατάσταση που διαμορφώνεται στη γειτονιά της, ιδίως στο Στενό της Ταϊβάν. Η διευθέτηση του θέματος της Ταϊβάν αποτελεί, ιστορικά, για το Πεκίνο ζωτικό εθνικό του συμφέρον, στη βάση της αρχής της «μίας Κίνας», όπως αυτή αποφασίστηκε πριν από 50 χρόνια, όταν Κίνα και Ηνωμένες Πολιτείες συνήψαν διπλωματικές σχέσεις. Ο Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ προσβλέπει στη «σύνδεση» της ηπειρωτικής χώρας με την Ταϊβάν, πρωτίστως με τρόπο ειρηνικό, αλλά το ενδεχόμενο άσκησης ένοπλης βίας σε εφαρμογή του κινεζικού αντι-αποσχιστικού νόμου του 2005 δεν αποκλείεται. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν πως η Ταϊβάν είναι μέρος της Κίνας -και όχι ξεχωριστή χώρα, όπως συμβαίνει με την Ουκρανία- αλλά έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο εμπλοκής τους σε περίπτωση πολέμου.

Η ουκρανική κρίση δεν δημιουργεί καινούργια δεδομένα στη γειτονιά της Κίνας, καθώς οι θέσεις της χώρας είναι πάγιες και δεν συνδέονται με άλλες περιφερειακές κρίσεις. Επιβεβαιώνει, όμως, την έναρξη μιας νέας τάξης πραγμάτων στις διεθνείς σχέσεις. Η Κίνα, η μοναδική μεγάλη χώρα που δεν έχει εμπλακεί σε πόλεμο από τη δεκαετία του 1960, καλείται να δράσει υπέρ της διεθνούς σταθερότητας και της ειρήνης υπό εξαιρετικά πολύπλοκες συνθήκες, νωρίτερα απ’ ό,τι ίσως φανταζόταν ή ήθελε.

* Ο Δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι Senior Fellow στο ΕΛΙΑΜΕΠ, λέκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και συγγραφέας του βιβλίου “The Miracle of China: The New Symbiosis with the World” (Springer, 2021)

❝ ετικέτες ❞ #ΚΙΝΑ