Θυσία οι μικρομεσαίοι για να πουλήσει η κυβέρνηση success story – Δημοσιονομικό κόστος από τις ελαφρύνσεις για τα μεγάλα πορτοφόλια
Θυσία στον βωμό της επικοινωνιακής φούσκας της κυβέρνησης περί δημιουργίας success story στην οικονομία γίνονται περίπου μισό εκατομμύριο ελεύθεροι επαγγελματίες. Η κυβέρνηση προχωρά σε de facto επιβαρύνσεις σε χιλιάδες επαγγελματίες -παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα πριν από τις εκλογές αλλά και μετά-, καθώς η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας περνά σε νέα φάση, η οποία δεν θα έχει καμία σχέση ούτε με την πανδημική περίοδο αλλά ούτε και με την αντίστοιχη της έναρξης της ενεργειακής κρίσης. Το επόμενο στάδιο αφορά έναν προϋπολογισμό -αυτόν του 2024-, ο οποίος προβλέπει την επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος της τάξης του 2,1%, ήτοι σχεδόν διπλάσιο από τον φετινό στόχο, που είναι 1,1%.
Επιβαρύνσεις για τους πολλούς
Πώς θα επιτευχθεί όμως αυτός ο στόχος; Οι πολίτες, με βάση το προσχέδιο του προϋπολογισμού, θα πληρώσουν συνολικά 62,9 δισ. ευρώ σε φόρους, δηλαδή 6,2 δισ. παραπάνω σε σχέση με τη φετινή χρονιά. Τα έσοδα από τον ΦΠΑ προβλέπεται να αυξηθούν στα 24,3 δισ. ευρώ, από 22,1 δισ. που προέβλεπε ο προηγούμενος προϋπολογισμός, ήτοι πάνω από 2,2 δισ. ευρώ αύξηση. Παράλληλα, αναμένεται να αυξηθεί η άμεση φορολογία, δηλαδή του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων, που σχεδιάζεται να φτάσει στα 13 δισ. ευρώ, μια αύξηση κατά 1,7 δισ. σε σχέση με το 2023. Παράλληλα, η φορολογία εισοδήματος των νομικών προσώπων θα ανέλθει στα 6,9 δισ. ευρώ, αυξημένη κατά περίπου 2 δισ., με «κυρίως μενού» τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ακόμη, από το 2024 αυξάνονται εκ νέου οι ασφαλιστικές εισφορές κατά 120 ευρώ τον χρόνο για τη συντριπτική πλειονότητα των μη μισθωτών (έχουν αυξηθεί κατά 24% για το 90% των ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών την τελευταία τριετία). Όπως προκύπτει, η νέα επιβάρυνση στους ελεύθερους επαγγελματίες θα προσθέσει στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2024 ένα επιπλέον ποσό που ξεπερνάει τα 600 εκατ. ευρώ.
Ελαφρύνεις για λίγους
Στον αντίποδα, η κυβέρνηση της Ν.Δ. φαίνεται ότι δίνει ελαφρύνσεις ή προχωρά σε εξυπηρετήσεις προς τα πολύ μεγάλα «πορτοφόλια». Είναι χαρακτηριστικό ότι κάνει χρήση 12,1 δισ. ευρώ μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (8,5 δισ. ευρώ) και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (3,6 δισ. ευρώ). Επίσης, προχωρά σε νέες φοροαπαλλαγές με τη μείωση του φόρου συγκέντρωσης κεφαλαίων από 0,5% σε 0,2% (ετήσιο κόστος στα δημοσιονομικά 22 εκατ. ευρώ), τη μείωση κατά 50% του φόρου χρηματιστηριακών συναλλαγών (ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 21 εκατ. ευρώ) και την κατάργηση του φόρου τόκων ομολόγων σε κρατικά ομόλογα (ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 7 εκατ. ευρώ).
Η ακρίβεια τροφοδοτεί τα έσοδα
Πάντως, μέχρι στιγμής η εκτέλεση του φετινού προϋπολογισμού και η υπέρβαση των φορολογικών εσόδων υλοποιούνται εις βάρος των πολιτών, εξαιτίας κυρίως της εκτεταμένης ακρίβειας. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι η υπέρβαση των εσόδων από ΦΠΑ σε σχέση με τον στόχο αγγίζει τα 779 εκατ. ευρώ στο εννεάμηνο. Ωστόσο, τα φορολογικά έσοδα πέρασαν κάτω από τον πήχη τον Σεπτέμβριο, κάτι που σημαίνει ότι υπάρχει μεγάλη δοκιμασία των αντοχών των πολιτών. Σύμφωνα με τα τελικά στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 44.916 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 3,089 δισ. ευρώ ή 7,4% έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2023.
Κόψιμο των pass και υστερήσεις
Το καμπανάκι για τα δημοσιονομικά που σχετίζονται με το κόψιμο ακόμη και ανεπαρκών παροχών (όπως το market pass ή οι επιδοτήσεις στο ρεύμα) σήμανε τον Σεπτέμβριο. Τα κρατικά έσοδα προβλημάτισαν κατά τον συγκεκριμένο μήνα, αφού, παρά την υψηλή τουριστική κίνηση, στα κρατικά ταμεία δεν μπήκαν παραπάνω από 5,646 δισ. ευρώ (συνολικά κρατικά έσοδα), μειωμένα έναντι του μηνιαίου στόχου κατά 250 εκατ. ευρώ ή 4,42%. Ειδικά οι εισπράξεις από φόρους ανήλθαν σε 5,078 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 255 εκατ. ευρώ ή 4,8% έναντι του στόχου.
Η υστέρηση δικαιολογείται εν μέρει μόνο, επειδή όταν κατατέθηκε προς ψήφιση στη Βουλή πριν από έναν χρόνο ο τρέχων κρατικός προϋπολογισμός, ο προγραμματισμός του υπουργείου Οικονομικών τότε ήταν ότι μετά την υποβολή και εκκαθάριση των φετινών δηλώσεων εισοδήματος, ο φόρος φυσικών προσώπων θα έπρεπε να εισπραχθεί σε τρεις διμηνιαίες δόσεις, κατά τους μήνες Ιούλιο, Σεπτέμβριο και Νοέμβριο. Πάντως, σε όλους τους έμμεσους φόρους που εισπράττονται κάθε μήνα και επιβάλλονται σε προϊόντα και υπηρεσίες παρατηρείται υστέρηση, κάτι που ενδεχομένως να οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχει κάμψη της κατανάλωσης. Άλλωστε, η κυβέρνηση αναμένει πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης, από το 2,5% φέτος, στο 1,6% του χρόνου.
