Οι τουρκικές προκλήσεις και οι δηλώσεις για την «τουρκική θάλασσα» και τη «Γαλάζια Πατρίδα» εντείνουν τις ανησυχίες στην Ανατολική Μεσόγειο, επηρεάζοντας το Ισραήλ και το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Η Τουρκία ζητά άδεια για την πόντιση του καλωδίου, ενώ Αθήνα και Λευκωσία δηλώνουν ότι το έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος θα προχωρήσει χωρίς τουρκική άδεια, εν μέσω αυξημένης τουρκικής προκλητικότητας στο Αιγαίο και κρίσιμων εξελίξεων στο Κυπριακό.
Οι ανιστόρητες δηλώσεις Ερντογάν για την «τουρκική θάλασσα» και το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» ανησυχούν και το Ισραήλ. Μπαράζ προκλήσεων. Υπερπτήσεις, αερομαχίες, παραβιάσεις και drones περιλαμβάνει η ατζέντα της Τουρκίας τον τελευταίο μήνα. Συνεχίζονται οι διεργασίες ανάμεσα σε Παρίσι, Αθήνα και επιχειρηματικούς φορείς του έργου της διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου με στόχο την άμεση επανέναρξη των εργασιών.
Των Π. ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ, ΧΡ. ΜΑΖΑΝΙΤΗ – ΠΗΓΗ: Realnews
Το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου αναδεικνύεται στο μείζον γεγονός όχι μόνο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά για την περιοχή της ανατολικής Μεσογείου στο σύνολό της. Η προοπτική επανεκκίνησης των εργασιών για την πόντισή του, η οποία αναμένεται το αργότερο έως το τέλος του χρόνου, έχει βάλει όλους τους ενδιαφερομένους στην περιοχή στην… πρίζα.
Περισσότερο από όλους το ζήτημα απασχολεί την Τουρκία, για την οποία η απρόσκοπτη ολοκλήρωση του έργου θα σήμαινε και την έμπρακτη και επί του πεδίου αναίρεση του ιδεολογήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας». Στο πλαίσιο αυτό, την περασμένη Τετάρτη, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας προχώρησε σε νέες ανακοινώσεις, επαναφέροντας τις πάγιες θέσεις της Άγκυρας για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης (GSI) και απαιτώντας ουσιαστικά από την Ελλάδα, την Κύπρο και τις εταιρείες που εμπλέκονται στο έργο να ζητήσουν την άδεια της Τουρκίας.
Στην ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα τοποθέτησης καλωδίων ή αγωγών, καθώς και επιστημονικής έρευνας σε περιοχές που η Αγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, θα πρέπει να συντονίζεται προηγουμένως με την Τουρκία. «Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, οποιαδήποτε δραστηριότητα τοποθέτησης καλωδίων/αγωγών ή επιστημονικής έρευνας που πρόκειται να πραγματοποιηθεί στην υφαλοκρηπίδα μας πρέπει να συντονίζεται εκ των προτέρων με τη χώρα μας, η οποία είναι παράκτιο κράτος», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση, η οποία επικαλείται παράλληλα τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει με το ψευδοκράτος και τη Λιβύη στην ανατολική Μεσόγειο, επαναλαμβάνοντας ότι «δεν θα επιτρέψει καμία μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα» σε περιοχές που θεωρεί ότι ανήκουν στην υφαλοκρηπίδα της.
Το χρονοδιάγραμμα
Αν και απέχουμε ακόμα από την επανέναρξη των εργασιών για το GSI, τόσο η Αθήνα όσο και η Λευκωσία με δηλώσεις κορυφαίων αξιωματούχων έχουν καταστήσει σαφές πως το καλώδιο θα γίνει χωρίς τουρκική άδεια και ότι θα τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα. Μιλώντας στον ομογενειακό ραδιοσταθμό Cosmos FM το περασμένο Σαββατοκύριακο, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υπογράμμισε ότι «η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί ένα έργο ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος.
Αρα δεν είναι μόνο η Ελλάδα και η Γαλλία συνιδιοκτήτες του έργου. Είναι και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εν μέρει χρηματοδοτεί το έργο και η οποία έχει ένα εύλογο ενδιαφέρον για την υλοποίησή του», και προσέθεσε: «Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις αυτού του τύπου είναι ελεύθερες, δεν είναι δυνατόν να παρεμποδίζονται από καμία χώρα. Η Ελλάδα, σε απόλυτη συνεργασία με τη Γαλλία, θα προχωρήσει το έργο αυτό το επόμενο διάστημα. Κατά λόγον αρμοδιότητας, η Ελλάδα θα αδειοδοτήσει το έργο και θα εκδώσει τις αναγκαίες NAVTEX για την έρευνα και πόντιση του καλωδίου… Δεν νοείται, και θέλω να είμαι σαφής σε αυτό, παρεμπόδιση ενός ευρωπαϊκού έργου και δη από μια χώρα η οποία φιλοδοξεί να γίνει κάποια στιγμή και μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Είναι απολύτως αυτονόητο ότι οι κανόνες του ευρωπαϊκού δικαίου θα πρέπει να εφαρμοστούν και εκπτώσεις σε ό,τι αφορά τους κανόνες αυτούς δεν είναι νοητοί». Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και οι δηλώσεις από την κυπριακή πλευρά, με διαρροές μάλιστα να επιμένουν ότι το έργο μπορεί να ξεκινήσει ακόμα και μέσα στον Οκτώβριο. Αυτές οι διαρροές, που ανησυχούν την Τουρκία, αναπαρήχθησαν από τα τουρκικά ΜΜΕ και οδήγησαν, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στις ανακοινώσεις του τουρκικού υπουργείου Άμυνας. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πάντως ότι οι τουρκικές αιτιάσεις είναι παντελώς αβάσιμες, αφού οι εργασίες βυθομέτρησης γίνονται σε ελληνική υφαλοκρηπίδα και μάλιστα οριοθετημένη με την Αίγυπτο το 2020.
Οθωμανική νοσταλγία
Οι Τούρκοι και για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης θέλουν να εμφανίζουν την ανατολική Μεσόγειο ως μια «τουρκική θάλασσα», στην οποία τις αποφάσεις για το τι μέλλει γενέσθαι τις λαμβάνει η Αγκυρα. Με τη γνωστή και έμπλεη οθωμανικής νοσταλγίας ρητορική του, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «ιδεολογικοποίησε» το ζήτημα με αφορμή την επέτειο της ναυμαχίας της Πρέβεζας που έγινε το 1538:
Απευθυνόμενος στο τουρκικό ναυτικό, ο Τούρκος Πρόεδρος έγραψε σε ανάρτησή του: «Σας συγχαίρω με όλη μου την καρδιά για την επέτειο της ναυτικής νίκης της Πρέβεζας και την Ημέρα των Ναυτικών Δυνάμεων, τιμώντας με ευλάβεια τον ναύαρχο Μπαρμπαρόσα Χαϊρεντίν Πασά, ο οποίος με αυτή τη ένδοξη νίκη μετέτρεψε τη Μεσόγειο σε τουρκική θάλασσα, μαζί με τους ηρωικούς του ναύτες». Και προσέθεσε, επιστρέφοντας στο σήμερα: «Εύχομαι στον Θεό επιτυχία στους ήρωες ναυτικούς μας στις αποστολές που έχουν αναλάβει και μεταφέρω τους χαιρετισμούς μου σε καθέναν τους». Είναι σαφές ότι στο πλαίσιο αυτό η προοπτική να γίνει ένα έργο τόσο μεγάλης σημασίας όσο η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου και μάλιστα με χρηματοδότηση της Ε.Ε. ενοχλεί την Τουρκία.
Το «INS Drakon»
Η τουρκική στάση πάντως ανησυχεί και το Ισραήλ, που πρόκειται να συνδεθεί μέσω του GSI με το ευρωπαϊκό δίκτυο. Το ναυτικό του Ισραήλ παρέλαβε πριν από λίγες ημέρες το υποβρύχιο «INS Drakon», το τρίτο της δεύτερης γενιάς Dolphin II, κάτι που σηματοδοτεί όχι μόνο την ενίσχυση του ισραηλινού πολεμικού ναυτικού, αλλά και την ευρύτερη μετατόπιση του στρατηγικού ενδιαφέροντος στη θάλασσα στην ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «The Times of Israel» το πολεμικό ναυτικό σχεδιάζει να αυξήσει τον στόλο του τα επόμενα χρόνια, προκειμένου να αντιμετωπίσει τη ναυτική «κούρσα εξοπλισμών» στην περιοχή. Το ισραηλινό ναυτικό διαπίστωσε ότι άλλες χώρες που βρέχονται από τη Μεσόγειο, σύμμαχοι και μη, διαθέτουν σημαντικά μεγαλύτερους στόλους από το Ισραήλ. Οπως αναφέρει η εφημερίδα, η Τουρκία διαθέτει σήμερα 14 υποβρύχια και επιδιώκει να αυξήσει τον στόλο της στα 18. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Νετανιάχου υποστηρίζουν ότι η απάντηση του Ισραήλ, ιδιαίτερα απέναντι στους Χούθι, θα πρέπει να περιλαμβάνει τη δημιουργία ναυτικών συμμαχιών και την ενίσχυση της συνεργασίας με χώρες όπως η Ελλάδα και η Κύπρος.
Στο πλαίσιο αυτό, ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος ασφαλείας δήλωσε ότι η ενίσχυση του τουρκικού πολεμικού ναυτικού βασίζεται στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο θέτει τον έλεγχο των θαλάσσιων περιοχών γύρω από την Τουρκία στο επίκεντρο της στρατηγικής σκέψης της Αγκυρας. Παράλληλα, πάντως, με την ενίσχυση των ναυτικών δυνατοτήτων και την ανάγκη προστασίας στρατηγικών υποδομών στην επιφάνεια, συμπεριλαμβανομένων λιμανιών και υπεράκτιων ενεργειακών εγκαταστάσεων, το Ισραήλ ανησυχεί ολοένα και περισσότερο για υποδομές κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, ιδιαίτερα για τα καλώδια κάτω από τον βυθό. Υπό αυτό το πρίσμα, οι αναφορές της τουρκικής ηγεσίας στη «Γαλάζια Πατρίδα» και στις θαλάσσιες ζώνες που η Αγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στα δικαιώματά της δεν αφορούν πλέον μόνο τις ελληνοτουρκικές διαφορές. Αγγίζουν ένα ευρύτερο πλέγμα ενεργειακών και στρατηγικών υποδομών στην ανατολική Μεσόγειο.
Στο επίπεδο της υλοποίησης, βρίσκονται σε εξέλιξη διεργασίες ανάμεσα σε Παρίσι, Αθήνα και επιχειρηματικούς φορείς του έργου με στόχο την επανέναρξη των ερευνών βυθού το επόμενο διάστημα. Σύμφωνα με παράγοντες που έχουν πλήρη γνώση του θέματος, η βούληση να γίνει το έργο είναι δεδομένη από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές (Ελλάδα, Γαλλία, Κύπρο) και οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται με ορίζοντα το αργότερο έως το τέλος του χρόνου. Καταλυτικής σημασίας για τη συνέχεια του έργου θεωρείται από τους ίδιους παράγοντες η υπογραφή του ναυλοσυμφώνου ανάμεσα στη γαλλική εταιρεία Nexans που κατασκευάζει το καλώδιο και την εταιρεία που θα αναλάβει τις έρευνες βυθού. Αυτό είναι το σημείο εκκίνησης γιατί τότε η εταιρεία θα απευθυνθεί στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών για την έκδοση της απαραίτητης NAVTEX για την επανεκκίνηση του έργου.
Έπειτα από την έκδοση της NAVTEX, το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι η επανέναρξη των ερευνών βυθού, που αποτελεί και το πρώτο πραγματικό τεστ για το κατά πόσο η Τουρκία θα επιχειρήσει να παρεμποδίσει εκ νέου το έργο. Τον Ιούλιο του 2024, τουρκικά πολεμικά πλοία είχαν αμφισβητήσει τις εργασίες του ερευνητικού πλοίου «Ievoli Relume» στην περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου. Σύμφωνα με πληροφορίες της «R» και επειδή πλέον στο έργο συμμετέχει με πλειοψηφικό ποσοστό ο γαλλικός κολοσσός Meridiam, οι διαβουλεύσεις για το ζήτημα αυτό ανάμεσα στην Αθήνα και στο Παρίσι είναι συνεχείς. Η αποφασιστικότητα των Γάλλων που διαβεβαιώνουν ότι θα βγουν μπροστά με γαλλικό πλοίο υπό γαλλική σημαία έχει ανησυχήσει σφόδρα την Αγκυρα, που βλέπει ότι ο επόμενος γύρος για το καλώδιο θα είναι σαφώς πιο δύσκολος από ό,τι το 2024.
«Τορπιλίζει» τις διαπραγματεύσεις με το «Oruc Reis»
Με νέα NAVTEX η Τουρκία προαναγγέλλει έρευνες στη θαλάσσια περιοχή από την Αττάλεια και τη Μερσίνη έως και τα νότια των κατεχομένων, την ώρα που στο Κυπριακό σημειώνεται έντονη κινητικότητα
Σε ένα ακόμη βήμα δημιουργίας τετελεσμένων στην ανατολική Μεσόγειο σε βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας προχώρησε η Τουρκία, εκδίδοντας την Πέμπτη νέα NAVTEX με την οποία προαναγγέλλει την έξοδο του ερευνητικού σκάφους «Oruc Reis» στη θαλάσσια περιοχή από την Αττάλεια και τη Μερσίνη έως και τα νότια των κατεχομένων.
Οι έρευνες θα γίνουν στο πλαίσιο των εργασιών για την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου, ο οποίος θα συνδέει την Τουρκία με τα κατεχόμενα, παρανόμως όπως καταγγέλλει η Λευκωσία, η οποία αναφέρει ότι ενεργειακές υποδομές στις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν μπορούν να αναπτύσσονται χωρίς την άδειά της.
Οι τουρκικές αναγγελίες προκάλεσαν και την αντίδραση της Ελλάδας. Διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι με την παράτυπη τουρκική NAVTEX (953/26), «η Τουρκία εξήγγειλε παράνομες έρευνες σε περιοχές κυπριακών χωρικών υδάτων και υφαλοκρηπίδας, στο πλαίσιο του σχεδιαζόμενου υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ της Τουρκίας και της παράνομης αποσχιστικής οντότητας. Η ενέργεια αυτή συνιστά μία ακόμη προκλητική μονομερή ενέργεια». Τα παραπάνω, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εντάσσονται σε μια διαρκή προσπάθεια εδραίωσης των τετελεσμένων της κατοχής και αντιβαίνουν προδήλως στους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.
Με το έργο αυτό η Τουρκία προχωρά σε έναν ακόμα πιο σφιχτό εναγκαλισμό με τα κατεχόμενα και στον ενεργειακό τομέα, κάτι που μάλλον προϊδεάζει και για την πορεία του Κυπριακού, το οποίο βρίσκεται ξανά σε κινητικότητα, χωρίς όμως να έχει περάσει ακόμη το κρίσιμο κατώφλι της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων.
Τα βήματα
Οι επαφές του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν και η κινητοποίηση του Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη δημιούργησαν έναν νέο διπλωματικό κύκλο, ο οποίος όμως προσέκρουσε και πάλι στη διαφορετική αντίληψη των δύο πλευρών για το πώς πρέπει να αρχίσει η διαδικασία. Η διαφωνία δεν αφορά πλέον μόνο το περιεχόμενο της λύσης. Αφορά πρωτίστως τη σειρά των βημάτων που θα οδηγήσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ο Γκουτέρες είχε θέσει από τον Ιούλιο μια σαφή προϋπόθεση: νέα διευρυμένη συνάντηση 5+1 θα συγκληθεί μόνο αφού προηγηθεί επαρκής προετοιμασία σε τρία επίπεδα – Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, μεθοδολογία και ουσία. «Δεν θέλω περισσότερες 5+1 συναντήσεις χωρίς αποτελέσματα», ήταν το μήνυμα του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Αυτό ακριβώς το τρίπτυχο έχει γίνει σήμερα το πεδίο της αντιπαράθεσης.
Ο Ν. Χριστοδουλίδης επιχείρησε τον Σεπτέμβριο να φέρει τη συζήτηση ένα βήμα μπροστά. Στη συνάντηση της 17ης Σεπτεμβρίου παρουσίασε στον Τουρκοκύπριο ηγέτη 19 νέες ιδέες που αφορούν και τα τρία επίπεδα: ΜΟΕ, μεθοδολογία και ουσία. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι προτάσεις μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για θετικές εξελίξεις.
Παράλληλα, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας επιμένει ότι η βάση υπάρχει ήδη και αυτή είναι οι διαπραγματεύσεις που μπορούν να επαναρχίσουν από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά. Αυτή ήταν εξαρχής η θέση του και εξακολουθεί να είναι.
Ο Τ. Ερχιουρμάν δεν απορρίπτει τη διαδικασία. Η τουρκοκυπριακή πλευρά, όμως, θεωρεί ότι πρώτα πρέπει να υπάρξει πρόοδος στα επτά ΜΟΕ που είχαν τεθεί από τον Γκουτέρες: νέα σημεία διέλευσης, αποναρκοθέτηση, μηχανισμοί για φυσικές καταστροφές και παράτυπη μετανάστευση, αθλητισμός, δικαιώματα Ευρωπαίου πολίτη για παιδιά μεικτών γάμων και μηχανισμός διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών.
Η ένστασή του είναι ότι ενώ αυτά τα επτά ζητήματα βρίσκονταν ήδη στο τραπέζι, ο Πρόεδρος Ν. Χριστοδουλίδης, παρουσίασε 19 νέα σημεία. Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης το εξέλαβε ως αλλαγή ατζέντας και επιμένει ότι πρώτα πρέπει να υπάρξει χειροπιαστό αποτέλεσμα στη Λευκωσία και μετά να συγκληθεί η συνάντηση 5+1.
Η προσπάθεια να υπάρξει τριμερής Χριστοδουλίδη, Ερχιουρμάν, Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη δεν προχώρησε. Η ελληνοκυπριακή πλευρά απέδωσε την εξέλιξη στην άρνηση της τουρκικής πλευράς.
Η προσωπική απεσταλμένη του Γκουτέρες, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, θα επιστρέψει στην Κύπρο τον Οκτώβριο. Στη Νέα Υόρκη είχε ξεχωριστές επαφές με τους δύο ηγέτες και μαζί με τη Ρόζμαρι Ντι Κάρλο συζήτησε με τους διαπραγματευτές των δύο πλευρών την πρόοδο στα ΜΟΕ. Η Ολγκίν έχει πλέον έναν δύσκολο ρόλο: να βρει ενδιάμεσο έδαφος μεταξύ των δύο διαφορετικών προσεγγίσεων, χωρίς να εμφανιστεί ότι υιοθετεί τη θέση της μίας πλευράς. Η ίδια πάντως έχει προειδοποιήσει ότι τα χρονικά περιθώρια στενεύουν.
Κρίσιμο διάστημα
Το επόμενο διάστημα είναι κρίσιμο. Ο Γκουτέρες θέλει να αξιοποιήσει τους τελευταίους μήνες της θητείας του για να αφήσει πίσω του όχι άλλη μία άτυπη συνάντηση, αλλά μια διαδικασία που θα μπορεί πραγματικά να οδηγήσει σε διαπραγματεύσεις.
Η Λευκωσία θέλει να φτάσει εκεί χωρίς αλλαγή της βάσης λύσης. Ο Τ. Ερχιουρμάν θέλει πρώτα να συμφωνηθεί η μεθοδολογία. Η Αν. Ολγκίν καλείται να γεφυρώσει τα δύο. Και αυτό είναι το στοίχημα του Οκτωβρίου: αν η Ολγκίν καταφέρει να μετατρέψει τα ΜΟΕ και τη μεθοδολογία από πεδίο αντιπαράθεσης σε μηχανισμό προετοιμασίας μιας πραγματικής 5+1, τότε η διαδικασία μπορεί να περάσει στην επόμενη φάση. Το γεγονός πάντως ότι στις 30 Σεπτεμβρίου ο Ν. Χριστοδουλίδης συγκάλεσε το Εθνικό Συμβούλιο για να ενημερώσει την πολιτική ηγεσία για τις τελευταίες εξελίξεις δείχνει ότι η Λευκωσία θεωρεί πως ο επόμενος κύκλος επαφών θα είναι ουσιαστικός.
Μπαράζ προκλήσεων
Υπερπτήσεις, αερομαχίες, παραβιάσεις και drones περιλαμβάνει η ατζέντα της Τουρκίας τον τελευταίο μήνα
Με ρεκόρ παραβιάσεων, υπερπτήσεων, αερομαχιών και εμπλοκών έκλεισε ο Σεπτέμβριος, με την Τουρκία να επιχειρεί να επιβάλει τις προκλήσεις ως κανονικότητα, στο πλαίσιο της πολιτικής «γκριζαρίσματος» του μισού Αιγαίου, ανατολικά του 25ου μεσημβρινού.
Η σταθερή και μεθοδική κλιμάκωση της έντασης από την Αγκυρα δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία, αλλά μέρος ενός ευρύτερου, επικίνδυνου σχεδιασμού που δοκιμάζει τα αντανακλαστικά και την αποφασιστικότητα της ελληνικής αποτροπής. Η γειτονική χώρα, με τις στρατιωτικές και πολιτικές δηλώσεις της, δείχνει αποφασισμένη να επαναφέρει το κλίμα των διαρκών εντάσεων στον εναέριο και θαλάσσιο χώρο του Αρχιπελάγους, αγνοώντας επιδεικτικά το Διεθνές Δίκαιο και τους κανόνες καλής γειτονίας. Η περίοδος των «ήρεμων νερών» έχει παρέλθει και το ερώτημα που τίθεται είναι μέχρι πού είναι αποφασισμένη να τραβήξει το σκοινί της έντασης η Άγκυρα.
Εκθετική αύξηση
Η ποσοτική και ποιοτική ανάλυση των στοιχείων αποκαλύπτει μια δραματική ανατροπή του σκηνικού ασφάλειας. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 έχουν καταγραφεί 643 παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου, 3 υπερπτήσεις από τουρκικά οπλισμένα μαχητικά F-16 και σκληρές αερομαχίες με ελληνικά μαχητικά, εκ των οποίων 12 κατέληξαν σε εμπλοκές, δηλαδή τα «γαλάζια φτερά» κλείδωσαν σε θέση κατάρριψης τους Τούρκους εισβολείς.
Η σύγκριση με τα προηγούμενα έτη είναι αποκαλυπτική της στρατηγικής στροφής της Άγκυρας. Το 2024, η κατάσταση ήταν απολύτως ελεγχόμενη και ήπια, καθώς είχε καταγραφεί το απόλυτο «μηδέν» στις παραβιάσεις και κατά συνέπεια σε υπερπτήσεις και εμπλοκές. Η κατάσταση αυτή άρχισε να αλλάζει στα τέλη του προηγούμενου έτους. Ολο το 2025 οι παραβιάσεις του ΕΕΧ ήταν 225, στη συντριπτική τους πλειονότητα με UAV και drones, ενώ στα τέλη Δεκεμβρίου σημειώθηκε η πρώτη αερομαχία με εμπλοκή τουρκικών F-16 με ελληνικά οπλισμένα μαχητικά, η οποία σηματοδότησε την έναρξη των νέων προκλήσεων με την αυγή του 2026.
Η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική όταν απομονωθούν οι τελευταίοι μήνες. Για να αντιληφθεί κάποιος το μέγεθος της τουρκικής προκλητικότητας, μόνο τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, δηλαδή τους τελευταίους δύο μήνες που έχει οξυνθεί η ρητορική της Τουρκίας, οι παραβιάσεις του ΕΕΧ έφτασαν τις 347, όταν το πρώτο επτάμηνο ανήλθαν στις 296. Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε μόλις 60 ημέρες καταγράφηκε μεγαλύτερος αριθμός παραβιάσεων από ό,τι στο σύνολο του προηγούμενου επταμήνου, επιβεβαιώνοντας την απόφαση της τουρκικής ηγεσίας να κλιμακώσει την πίεση στο πεδίο.
Η λεπτή γραμμή
Πίσω από τα ψυχρά στατιστικά δεδομένα κρύβεται η καθημερινή, τιτάνια μάχη που δίνουν οι πιλότοι της Πολεμικής Αεροπορίας. Όπως εξηγούν στη Realnews στελέχη με πείρα σε αυτές τις ακραίες καταστάσεις: «Δεν υπάρχουν εικονικές αερομαχίες. Άνθρωποι και μηχανές δοκιμάζουν εκείνη τη στιγμή τα όριά τους, ξεπερνώντας τα ουκ ολίγες φορές. Το να συμβεί ένα λάθος που θα οδηγήσει σε ατύχημα είναι πολλές φορές ζήτημα συγκυριών ή λανθασμένων εκτιμήσεων επί των αποφάσεων που λαμβάνονται σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Και οι πιθανότητες ενός ατυχήματος σε τέτοιες καταστάσεις είναι αυξημένες. Από εκεί και πέρα, μια τέτοια περίπτωση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε θερμό επεισόδιο ή και σε κρίση».
Οι Έλληνες πιλότοι σηκώνουν καθημερινά το βάρος της εθνικής κυριαρχίας, αναχαιτίζοντας τα τουρκικά μαχητικά και στέλνοντας σαφές μήνυμα ετοιμότητας, με υψηλό το αίσθημα του επαγγελματισμού αλλά και το βάρος της αποστολής. Η διαδικασία του «κλειδώματος» σε θέση κατάρριψης στις 12 εμπλοκές του φετινού οκταμήνου αποδεικνύει ότι τα ελληνικά φτερά δεν περιορίζονται σε τυπικές διαδικασίες αναγνώρισης, αλλά επιβάλλουν την κυριαρχία τους απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα, φτάνοντας τα πληρώματα στα όρια της αντοχής τους.
Γεωπολιτική στόχευση
Η δραματική αύξηση των προκλήσεων δεν είναι τυχαία ούτε αποκομμένη από το διπλωματικό πεδίο. Ήρθε ταυτόχρονα με την ανακοίνωση των ανυπόστατων «θαλάσσιων πάρκων» γύρω από το Καστελλόριζο στο νοτιοανατολικό Αιγαίο και βόρεια της Λήμνου. Σε αυτές τις περιοχές καταγράφεται τον Σεπτέμβριο και ο μεγαλύτερος αριθμός των παραβιάσεων, αποδεικνύοντας ότι η Αγκυρα επιχειρεί να συνδέσει τις ένοπλες προκλήσεις με τις παράνομες γεωπολιτικές διεκδικήσεις της.
Η επιλογή των περιοχών αυτών δεν γίνεται τυχαία. Στοχεύει ευθέως στην αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας σε κρίσιμους θαλάσσιους και εναέριους κόμβους, επιχειρώντας να δημιουργήσει τετελεσμένα.
Η Τουρκία αξιοποιεί συστηματικά τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) στο Αιγαίο εφαρμόζοντας μια στρατηγική ασύμμετρης φθοράς. Με αυτόν τον τρόπο αποσκοπεί στην οικονομική και επιχειρησιακή εξάντληση της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Ενώ τα τουρκικά UAV εκτελούν χαμηλού κόστους πτήσεις επιτήρησης και πρόκλησης, η Ελλάδα αναγκάζεται να απογειώνει πανάκριβα μαχητικά F-16 για την αναχαίτισή τους.
Η Τουρκία επιχειρεί να προκαλέσει φθορά σε αεροσκάφη και αεροπορικές δομές, εκτοξεύοντας το κόστος. Επιχειρεί να δημιουργήσει συνθήκες μόνιμης πίεσης και κόπωσης στο Αιγαίο. Υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι αντιμετώπισης από την Πολεμική Αεροπορία; «Ναι, αλλά εμείς θα αποφασίσουμε πότε, πώς και πού», απαντούν αρμόδιες πηγές στην «R».
Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική πλευρά διαμηνύει εμφατικά προς πάσα κατεύθυνση ότι το εθνικό έδαφος και η κυριαρχία της χώρας είναι αδιαπραγμάτευτα.
❝ ετικέτες ❞ #ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ
