- Δύο εκπαιδευτικοί που έχουν εντρυφήσει στο νόημα της θρησκείας λύνουν σύγχρονες απορίες, από το ποια είναι η ουσία του Πάσχα και πώς εξελίσσεται η πίστη μας, μέχρι ποια είναι η θέση της γυναίκας στον χριστιανισμό και πώς θα έπρεπε να διδάσκονται τα θρησκευτικά στα σχολεία σήμερα.
Είχα πάντα αναζητήσεις θρησκευτικού περιεχομένου, για τι και τα πώς δηλαδή, χωρίς φανατισμούς ή ιδιαίτερες εμπλοκές. Η μαμά μου πιστεύει και, ενώ δεν τη θυμάμαι ποτέ ούτε να υπερβάλλει ούτε να με πιέζει, ένιωθα πάντα με ευλάβεια έναν σεβασμό απέναντι σε αυτό που εκείνη πίστευε.
Επίσης, στο σχολείο μου, στη Σχολή Μωραΐτη, είχα τη μεγάλη τύχη να μου κάνει θρησκευτικά ένας μάγος του πνεύματος, ένας φιλόσοφος της ζωής και της θρησκείας, ο Ματθαίος Μουντές. Δεν θυμάμαι ούτε έναν, αληθινά ούτε έναν μαθητή, που να μην τον αγαπά και να μην τον σέβεται. Άμα είσαι αληθινά σπουδαίος άνθρωπος και αγαπάς τα παιδιά, η γοητεία σου είναι ακατανίκητη και αδιαπραγμάτευτη. Πιο ελεύθερο νου δεν είχαμε γνωρίσει στα σχολικά μας χρόνια – αξέχαστα και τα πάρτι που μας οργάνωνε! Πρόλαβα να του κάνω μια συνέντευξη το 1997 στο Symbol του Επενδυτή και θυμάμαι ακόμη τον τίτλο της: «Οι μεγαλύτεροι χρηματοδότες του Ιησού ήταν γυναίκες!»
Επειδή με όποιον δάσκαλο καθίσεις τέτοια γράμματα θα μάθεις, αναζήτησα στο σήμερα τις καθηγήτριες του σχολείου μου, που όπως εκείνος δεν καταπιέζουν και δεν συμβιβάζονται. Δυο γυναίκες που βλέπουν πιο μακριά από τα τετριμμένα, που αγαπούν τα παιδιά και τη γνώση, σύγχρονες και προοδευτικές, οι οποίες απάντησαν στα στοιχειώδη που αναρωτιέται ο μέσος άνθρωπος, όπως εγώ. Με ειλικρίνεια, αμεσότητα και ευστοχία.
Η Ντένια Αθανασοπούλου-Κυπρίου είναι διδάκτορας φιλοσοφίας θρησκείας του Πανεπιστημίου του Manchester, διδάσκει στη σχολή Μωραΐτη, είναι συγγραφέας και ψυχοθεραπεύτρια εφήβων και ενηλίκων. Η Πηνελόπη Βουτσινά είναι υποδιευθύντρια στη Σχολή Μωραΐτη, με σπουδές στη θεολογία και τη φιλοσοφία επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και εξειδίκευση στην αναλυτική φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο του Sheffield. Οι δυο μαζί μάς ταξιδεύουν σε όσα πιστεύουμε ή αμφισβητούμε.
– Ποια είναι η ουσία της γιορτής του Πάσχα;
Η ίδια η λέξη «Πάσχα» είναι εξελληνισμένη και προέρχεται από τη λέξη «Πεσάχ», που στα Εβραϊκά σημαίνει πέρασμα, διάβαση. Το Πάσχα ήταν η μεγαλύτερη γιορτή του χρόνου για τους Εβραίους, που πανηγύριζαν για την απελευθέρωση του λαού τους από την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. Κάθε χρόνο, την παραμονή της γιορτής, το βράδυ, η οικογένεια μαζευόταν σε ένα δείπνο. Εκεί, ο πρεσβύτερος της οικογένειας έπαιρνε το ποτήρι με το κρασί και ευχαριστούσε τον Θεό για όσα είχε υποσχεθεί και χαρίσει στον λαό Του. Ύστερα έπινε πρώτος αυτός και στη συνέχεια το ποτήρι περνούσε από χέρι σε χέρι για να πιούν όλοι, συμμετέχοντας έτσι στην Ευχαριστία. Ο Χριστός, ως Εβραίος, τέλεσε με τους μαθητές του το πασχάλιο αυτό δείπνο την παραμονή του σταυρικού του θανάτου και του έδωσε ένα καινούργιο περιεχόμενο.
Oded Balilty/AP Photo
Το Πάσχα για τους Χριστιανούς δεν είναι πέρασμα ενός μόνο λαού από την αιχμαλωσία στην ελευθερία, αλλά διάβαση ολόκληρου του γένους των ανθρώπων από τον θάνατο στη ζωή. Με τη Σταυρική θυσία του, που αποτελεί κορυφαία πράξη αγάπης και αλληλεγγύης προς όλους τους πάσχοντες ανθρώπους, και με την Ανάστασή του, ο Χριστός εγκαινιάζει έναν τρόπο ζωής σε απόλυτη ρήξη με το μηδέν, την αδικία, το περιθώριο, το παράλογο, τον πόνο και τον θάνατο. Ολόκληρη η γιορτή της Ανάστασης είναι ένα πανηγύρι για το μέλλον που έρχεται και τους νέους ορίζοντες που ανοίγονται. Με κοσμικούς όρους, θα έλεγε κάποιος πως η γιορτή της Ανάστασης αντιστέκεται στην απελπισία.
– Τι σημαίνει θρησκεία για τα σημερινά παιδιά;
Τα παιδιά εικονίζουν την πνευματικότητα του πολιτισμικού πλαισίου όπου μεγαλώνουν και εκπαιδεύονται. Αποκτούν την πνευματικότητά τους, σε όποια μορφή και εάν είναι αυτή, μέσω των σημαντικών κοινωνικών δεσμών τους, δηλαδή του άμεσου περιβάλλοντός τους. Ουσιαστικά καλούνται και αυτά να αντιμετωπίσουν τα ίδια προβλήματα και τους ίδιους φόβους με τους ενήλικες. Θα λέγαμε ότι η σημασία της θρησκείας για τα παιδιά διαχρονικά εξαρτάται από τη σημασία που έχει για εκείνους που τα φροντίζουν. Με βάση την εμπειρία μας, τόσο οι ενήλικες όσο και τα παιδιά αναζητούν θρησκευτικές απαντήσεις επειγόντως σε περιπτώσεις κρίσης, αποχωρισμού και ανεξήγητου πόνου.
Ένα κριτήριο που θέτουν τα παιδιά μας για την αξιολόγηση της θρησκείας σήμερα είναι η ζωντάνια της. Η θρησκεία που δεν προσπαθεί να εκτιμήσει το μέτρο της ανθρώπινης εμπειρίας –η οποία συνεχώς εξελίσσεται με νέα δεδομένα– μετατρέπεται στα μάτια τους σε μνημείο «πνευματικής κληρονομιάς» της Unesco, που θα το επισκέπτονται ως τουρίστες γνωρίζοντας ότι ασκεί αίγλη και εξουσία από απόσταση.
iStock
– Πώς γίνεται και πώς θα έπρεπε να γίνεται το μάθημα των Θρησκευτικών;
Το μάθημα των Θρησκευτικών έχει περάσει πολλές περιπέτειες τα τελευταία χρόνια, καθώς αγγίζει ευαίσθητα ζητήματα ελευθερίας συνείδησης και θίγει τα ανθρώπινα δικαιώματα με τόσο πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, που χρειάστηκε η παρέμβαση της δικαιοσύνης, ώστε να βρεθεί ένας τρόπος, προκειμένου το μάθημα να παραμείνει στο αναλυτικό πρόγραμμα και να ορισθεί ο χαρακτήρας του.
Το 2019, με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας και όχι κάποιου ακαδημαϊκού ή παιδαγωγικού ινστιτούτου, το μάθημα πλέον «απευθύνεται αποκλειστικά στους μαθητές που ασπάζονται το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα» και έχει ως στόχο την «ανάπτυξη της ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης» και «όχι την παροχή πληροφοριών ή την επεξεργασία γνώσεων ή την ανάπτυξη προβληματισμών ιστορικής, θρησκευτικής ή κοινωνιολογικής φύσεως». Τα στοιχεία που έχουν σαφώς αφαιρεθεί από το μάθημα θεωρούμε πως όχι μόνο θα έπρεπε να υπάρχουν, αλλά θα έπρεπε να ενισχυθούν σε τέτοιο βαθμό, ώστε το μάθημα να προάγει τον κριτικό στοχασμό πάνω στο ζήτημα της πίστης.
www.ow.gr
❝ ετικέτες ❞ #ΘΡΗΣΚΕΙΑ
