ΤΙ ΑΦΗΝΟΥΝ ΤΑ ΠΛΗΜΜΥΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ
Του Κωνσταντίνου Κοντοκώστα
Σε απόγνωση βρίσκονται χιλιάδες αγρότες μετά την καταστροφική πλημμύρα που έπληξε το μεγαλύτερο μέρος της Θεσσαλίας μετά την κακοκαιρία Daniel. Αρχικά τα χωράφια καλύφθηκαν με νερά και όταν αυτά υποχώρησαν, έμεινε η λάσπη. Το ερώτημα στα χείλη όλων πλέον είναι ποιο είναι το μέλλον; Θα μπορέσουν να καλλιεργήσουν ξανά τα χωράφια τους; Μέχρι στιγμής έχουν δοθεί κάποιες απαντήσεις από επιστήμονες, οι οποίες κινούνται από το εντελώς απαισιόδοξο σενάριο μέχρι το πιο αισιόδοξο.
Για τον Χρίστο Τσαντήλα όμως, Γεωπόνο Εδαφολόγο, πρ. Διευθυντή Ινστιτούτου Χαρτογράφησης Εδαφών του πρ. ΕΘΙΑΓΕ, η απάντηση είναι περισσότερο περίπλοκη καθώς υπάρχει τεράστια ανομοιομορφία στα εδάφη που επλήγησαν και έτσι υπάρχουν περιοχές στις οποίες η επίδραση των φαινομένων είναι ασήμαντη και άλλες στις οποίες η καταστροφή είναι καθολική. Τα συμπεράσματα αυτά προέκυψαν για τον έμπειρο εδαφολόγο μετά από επιτόπια έρευνα που πραγματοποίησε σε πληγέντα εδάφη στη Λάρισα και στην Καρδίτσα. Παράλληλα ο κ. Τσαντήλας προτείνει μια σειρά μέτρων για να αποκατασταθούν τα πληγέντα εδάφη και να αποκτήσουν ξανά την παραγωγική τους αξία.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Κ. Τσαντίλα περίπου ένα μήνα μετά την κακοκαιρία Daniel και δύο εβδομάδες από τον Elias με τα πλημμυρικά φαινόμενα που έπληξαν όλη τη Θεσσαλία ποια είναι η κατάσταση των εδαφών σήμερα με βάση τις επισκέψεις σας στα πληγέντα εδάφη;
Για να γίνει κατανοητό τι υπέστησαν τα εδάφη από τις πλημμύρες πρέπει να τα ξεχωρίσουμε σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τα επικλινή και τα επίπεδα. Και τούτο γιατί οι παράγοντες που παίζουν καθοριστικό ρόλο είναι εκτός από την ένταση και διάρκεια της βροχής το ανάγλυφο και ιδιαίτερα η κλίση τους. Το νερό δρα με τελείως διαφορετικό τρόπο στα επικλινή εδάφη και στα επίπεδα.
Στα επικλινή εδάφη συμβαίνει το φαινόμενο της διάβρωσης, δηλαδή της απόσπασης μέρους ή όλου του επιφανειακού εδάφους και της μεταφοράς τους στα κατώτερα σημεία. Αντίθετα στα επίπεδα εδάφη συσσωρεύονται αποθέσεις στην επιφάνεια τους, οι οποίες ανάλογα με το πάχος τους μπορεί να το βελτιώνουν ή να το υποβαθμίζουν.
Υπάρχουν περιοχές στις οποίες η επίδραση των φαινομένων είναι ασήμαντη και περιοχές, στις οποίες η καταστροφή είναι καθολική.
Επισκέφθηκα λοιπόν αντιπροσωπευτικές περιοχές της Θεσσαλίας και στις δύο αυτές κατηγορίες εδαφών σε περιοχές της Καρδίτσας και Λάρισας και οι διαπιστώσεις είναι: Πρώτον υπάρχει τεράστια ανομοιομορφία στο βαθμό που επηρεάστηκαν ή όχι τα εδάφη. Υπάρχουν περιοχές στις οποίες η επίδραση των φαινομένων είναι ασήμαντη και περιοχές, στις οποίες η καταστροφή είναι καθολική.
Τα επικλινή εδάφη ανάλογα με την κλίση τους και την ένταση και διάρκεια της βροχής έχουν υποστεί τις μεγαλύτερες ζημίες λόγω της διάβρωσης, η οποία διαβαθμίζεται σε όλες τις κατηγορίες της από μικρών ποσοτήτων επιφανειακού εδάφους που δεν διακρίνεται με το μάτι μέχρι τη δημιουργία μικρών αυλακώσεων βάθους έως και 15-29 εκατοστών και χαραδρώσεων το βάθος των οποίων φθάνει μέχρι και 1,5 μέτρα και παραπάνω. Σε ακραίες περιπτώσεις που παρατηρούνται στα λοφώδη εδάφη του άξονα Λάρισας Φαρσάλων έχει καταγραφεί το ακραίο φαινόμενο όχι μόνο της διάβρωσης σε όλες τις μορφές της, αλλά της απόσπασης και μετακίνησης μεγάλων επιφανειών στα κατώτερα σημεία.
Στα επίπεδα εδάφη αντίθετα οι επιπτώσεις είναι τελείως διαφορετικές και σχετίζονται με τη μεταβολή των φυσικοχημικών και βιολογικών ιδιοτήτων τους. Σε εδάφη που έμειναν για μεγάλο διάστημα κατακλυσμένα με νερό επέρχεται μεγάλη διαφοροποίηση στη γονιμότητά τους (θρεπτικά στοιχεία και ενδεχόμενα τοξικές ουσίες που συσσωρεύονται). Εάν δε έχουν δεχθεί μεγάλου πάχους αποθέσεις, στην ουσία δημιουργείται ένα νέο «έδαφος» η ωρίμανση του οποίου και η ανάπτυξη της γονιμότητάς του θα πάρει αρκετό χρόνο.
Μέχρι σήμερα έχουν ακουστεί πολλές αντικρουόμενες απόψεις από ειδικούς, καθηγητές πανεπιστημίων. Ποια είναι η δική σας εικόνα με βάση την επιτόπια έρευνα που κάνατε και το επιστημονικό σας υπόβαθρο.
Με σεβασμό σε κάθε «άποψη» που έχει δει το φως της δημοσιότητας, οφείλω να πω ότι όντως έχουν εκφρασθεί τελείως διαφορετικές γνώμες που κυμαίνονται από το ότι δεν υπάρχει σχεδόν καμία ζημία και ότι οι παραγωγοί θα μπορέσουν να καλλιεργήσουν κανονικά μέχρι να το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες μέχρι ότι τα εδάφη όλης της Θεσσαλίας δεν θα ξανακαλλιεργηθούν για πολλά χρόνια.
Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει τεράστια ανομοιομορφία και έντονη παραλλακτικότητα στις επιπτώσεις και απόψεις με οριζόντιο χαρακτήρα δεν είναι σωστές και δεν πρέπει να διατυπώνονται ιδίως από εκπροσώπους επίσημων φορέων γιατί οδηγούν την Πολιτεία σε λάθος αποφάσεις.
Όπως ήδη αναφέρθηκε οι επιπτώσεις είναι από ελάχιστες έως ακραία έντονες και μη αντιστρέψιμες. Η έκταση αυτών των περιπτώσεων δεν είναι αυτή τη στιγμή γνωστή και το πρώτο που πρέπει να γίνει είναι η καταγραφή τους.
Ποια είναι η επόμενη μέρα στη Θεσσαλία; Τι πρέπει να γίνει για να αποκατασταθούν τα πληγέντα εδάφη και να αποκτήσουν ξανά την παραγωγική τους αξία.
Το θέμα αυτό είναι το πιο σημαντικό τώρα. Κατά την άποψή μου προκειμένου να ληφθούν τα σωστά μέτρα που θα οδηγήσουν στα πιο γρήγορα, ασφαλή και οικονομικότερα αποτελέσματα πρέπει να ακολουθηθεί η σειρά:
α) να γίνει άμεσα απογραφή της σημερινής κατάστασης των εδαφών με μια αναγνωριστική μελέτη που θα βασισθεί σε δορυφορικές εικόνες και επισκέψεις στο πεδίο και θα συγκριθεί με την κατάσταση των εδαφών πριν τις πλημμύρες όπως αυτή καταγράφεται στους εδαφολογικούς χάρτες της περιοχής. Σημειώνεται ότι σε ολόκληρη τη Θεσσαλία υπάρχουν εδαφολογικοί χάρτες που δυστυχώς δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ στην πράξη.
β) να αξιολογηθούν σε πρώτο βαθμό οι επιπτώσεις και να διακριθούν εκείνες, οι οποίες μπορούν να αντιμετωπισθούν από τους ίδιους τους παραγωγούς, οι οποίοι πρέπει να ενισχυθούν οικονομικά γι’ αυτό για να αρχίσει γρήγορα η καλλιέργεια.
γ) να καταγραφούν οι περιπτώσεις, στις οποίες είναι αδύνατη η αποκατάσταση των εδαφών από τους παραγωγούς και απαιτούνται παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας από την Πολιτεία, όπως στην περίπτωση που αναφέρθηκε παραπάνω στην περιοχή του χωριού Σοφό. Στις περιοχές αυτές απαιτείται να γίνουν ειδικές μελέτες, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος εγκατάλειψης και ερημοποίησης.
δ) να γίνει ουσιαστική ενίσχυση του Ινστιτούτου του ΕΛΓΟ με προσωπικό, τεχνικά μέσα (αυτοκίνητα κ.λπ) και εργαστηριακό εξοπλισμό. Τα όσα ακούσθηκαν μέχρι σήμερα δηλαδή ενίσχυση με ποσά της τάξης των 50 – 60 χιλ. ευρώ και δανεισμό δύο αυτοκινήτων από άλλες υπηρεσίες ηχούν ως αστεία. Η σε βάθος μελέτη των συνεπειών των πλημμυρών και της αποκατάστασης των εδαφών απαιτεί σοβαρή μελέτη προκειμένου να επανέλθει η παραγωγική δυνατότητα των πιο πολύτιμων εδαφών της Χώρας. Διαφορετικά οι ευρύτερες επιπτώσεις δεν θα αφορούν μόνο τη γεωργία της Θεσσαλίας, αλλά ολόκληρης της Χώρας.
ε) το καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργείο (ΥΠΑΑΤ) πρέπει άμεσα να βρει τρόπους να αξιοποιήσει το υπάρχουν επιστημονικό δυναμικό της Χώρας και να το «επιστρατεύσει» σε μια εθνικής σημασίας προσπάθεια, όπως κάτι ανάλογο είχε γίνει με την πανδημία με το ιατρικό προσωπικό.
Τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί είναι τεράστια και εάν δεν αντιμετωπισθούν θα ακολουθήσει απαξίωση και εγκατάλειψη της γεωργικής γης, η οποία θα καταλήξει σε βορά επιχειρηματικών συμφερόντων ντόπιων και ξένων.
Μία ακόμα δραματική συνέπεια που ήδη άρχισε να εκδηλώνεται είναι η «μετανάστευση» των ανθρώπων επί του παρόντος εσωτερική που θα εξελιχθεί σε εξωτερική σταδιακά. Το φαινόμενο της «κλιματικής προσφυγιάς» είναι ήδη προ των πυλών.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
❝ ετικέτες ❞ #ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ
