Η λίμνη Κάρλα ήταν ένας υγρότοπος με πολλά είδη πτηνών, από τους σημαντικότερους στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια και μάλιστα καθ’ όλες τις εποχές τού έτους. Είχαν καταγραφεί τουλάχιστον 143 είδη πουλιών, πολλά ως αναπαραγόμενα και άλλα ως μεταναστευτικά και διαχειμάζοντα.
Η λίμνη είχε μεγάλη σπουδαιότητα για όλα σχεδόν τα ευρωπαϊκά παρυδάτια είδη. Την περίοδο της μετανάστευσης παρατηρούνταν μεγάλα σμήνη ίβιδων της οικογένειας Θρησκειορνιθίδες, είδος που είναι πλέον πολύ σπάνιο στα Βαλκάνια και κινδυνεύει με εξαφάνιση.
Την περίοδο της αποξήρανσης μετρήθηκαν στη λίμνη πάνω από 430.000 υδρόβια πουλιά. Σ΄ ελάχιστους άλλους ευρωπαϊκούς υγροτόπους έχει παρατηρηθεί τόσο μεγάλη συγκέντρωση πουλιών.
Η Κάρλα ήταν κι ένας σημαντικός κυνηγότοπος, πλούσιος ποσοτικά και ποιοτικά. Κυνηγοί απ’ όλη σχεδόν την Ελλάδα κατέφθαναν εδώ, για να συλλέξουν αυτούς τους ιπτάμενους καρπούς, τα άφθονα πουλιά τής λίμνης.
Όμως, η Κάρλα, εκτός από τα αγαθά που πλουσιοπάροχα προσέφερε, δημιουργούσε και κάποια προβλήματα στους κατοίκους τής περιοχής, με σημαντικότερα τις εκτεταμένες πλημμύρες και την ελονοσία, που μάστιζε τους παραλίμνιους πληθυσμούς. Είχε δύο όψεις, μια θετική και μια αρνητική.
Εκπληκτικές λογοτεχνικές περιγραφές αυτών των δύο όψεων της λίμνης υπάρχουν στο τρίτομο έργο Χωρικοί, του συγγραφέα Ηλία Λεφούση, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κερασιά, κοντά στην Κάρλα, στον Μεσοπόλεμο και βίωσε έντονα και τις δύο όψεις τής λίμνης.
Οι προσπάθειες για τη δημιουργία αντιπλημμυρικής προστασίας στην περιοχή τής Κάρλας χρονολογούνται από την αρχαιότητα, όπως δείχνει ένας παράκτιος τοίχος κοντά στο Καστρί. Στα νεώτερα χρόνια η πρώτη μελέτη εγγειοβελτιωτικών έργων εκπονήθηκε το 1887 από την τότε γαλλική αποστολή. Το 1911 – 13 ο Ιταλός μηχανικός J. Nobile εκπόνησε μιαν άλλη μελέτη με σκοπό την αποξήρανση της Κάρλας και τη δημιουργία ταμιευτήρα σε τμήματα της αποξηραμένης λίμνης
Το 1920 – 21 οι πλημμύρες είχαν ως αποτέλεσμα να κατακλυσθούν καλλιεργούμενες εκτάσεις των παρακάρλιων οικισμών. Δύο μελέτες, που συντάχθηκαν τότε, πρότειναν παρεμβάσεις στην περιοχή αντίστοιχες της μελέτης Nobile. Το 1930 – 31 έχουμε μεγάλες πλημμύρες και αύξηση του όγκου τής λίμνης, όπως επίσης και τον Μάϊο του 1935, όταν ο Πηνειός παρουσιάζει τη μεγαλύτερή του πλημμύρα. Ο πρώτος καθορισμός ανωτάτης και κατωτάτης στάθμης στη λίμνη Κάρλα έγινε το 1938 -39.
Την περίοδο 1936 – 41 έγιναν διάφορα έργα τοπικού χαρακτήρα, αλλά χωρίς συντονισμό. Στο βόρειο τμήμα τής λίμνης διέκοψαν την τροφοδοσία της από τον Πηνειό, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωσή της και τη δημιουργία εκτεταμένων ελωδών εκτάσεων. Το καλοκαίρι τεράστια σμήνη κουνουπιών μάστιζαν την περιοχή, προκαλώντας ελονοσία στους κατοίκους, ενώ το νερό τής Κάρλας έγινε υφάλμυρο, δηλαδή ακατάλληλο για πόση και άρδευση.
Για όλους αυτούς τους λόγους, το 1955 η κυβέρνηση αποφάσισε την αποξήρανση της λίμνης με σήραγγα προς τον Παγασητικό Κόλπο και στη συνέχεια την κατασκευή ταμιευτήρα 64.700 στρεμμάτων, υιοθετώντας τη μελέτη τού μηχανικού Παπαδάκη. Η σήραγγα διανοίχτηκε, το 1960 έφυγε η πρώτη ποσότητα νερού και το 1962 ολοκληρώθηκε η αποστράγγιση. Ο πυθμένας τής λίμνης σχίστηκε και πήρε εφιαλτική όψη.
Όμως τα παρακάρλια χωριά είδαν με λαχτάρα εκτάσεις έτοιμες για καλλιέργεια και πίεσαν αφόρητα την κυβέρνηση να τους τις παραχωρήσει. Και τότε η κυβέρνηση έκανε το μοιραίο λάθος. Υποχώρησε στις πιέσεις, έδωσε τις εκτάσεις με προσωρινές διανομές για καλλιέργεια και δεν προχώρησε στην ολοκλήρωση του έργου με την κατασκευή τού ταμιευτήρα των 64.700 στρεμμάτων. Το έργο απαιτούσε δώδεκα εξελικτικά στάδια. Από αυτά πραγματοποιήθηκαν τα έξι πρώτα. Έπειτα η λίμνη εγκαταλείφθηκε και από τότε μιλάμε για ολοκληρωτική αποξήρανσή της.
Μάκης Εξαρχόπουλος
❝ ετικέτες ❞ #ΛΙΜΝΗ ΚΑΡΛΑ
