Λάρισα: Οι αλλαγές στους Κώδικες στο «μικροσκόπιο» δύο νομικών

Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Κοντοκώστας

Δύο έγκυροι νομικοί σχολιάζουν στη larissanet τις αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα και Κώδικα Ποινικής Δικονομίας που ψηφίστηκαν με νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης πριν μερικές εβδομάδες. 

Ο αντιπρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Λάρισας κ. Στέλιος Καλογεράς και η πρώην πρόεδρος του ΔΣΛ, κα Νικολέττα Μπασδέκη καταθέτουν τις απόψεις τους:

Στ. Καλογεράς: Τέτοια ομολογία αποτυχημένης νομοθέτησης δεν έχει υπάρξει ξανά

Η νομοθέτηση είναι (ή πρέπει να είναι) μια πολύ σοβαρή υπόθεση. Η χρονική πίεση που προέρχεται από μια έκτακτη συνθήκη (φυσική καταστροφή, επιδημία, επικαιρότητα)  σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να οδηγεί τους νομοθετούντες σε βιαστικές και χωρίς μελέτη νομοθετικές μεταρρυθμίσεις – τροποποιήσεις.

Οι Ποινικοί Κώδικες έχουν αλλάξει από το 2019 επτά φορές.

Τέτοια ομολογία αποτυχημένης νομοθέτησης δεν έχει υπάρξει ξανά.

 Γιατί δεν απέδωσαν καρπούς οι προηγούμενες τροποποιήσεις και η εγκληματικότητα παίζει ανελλιπώς στις ειδήσεις;

Αν η  συνεχόμενη αυστηροποίηση των ποινών ήταν η λύση, θα είχαμε προ πολλού ηρεμήσει. Παράδειγμα πρώτο: μέχρι το 2019, η μόνη ποινή για την ανθρωποκτονία από πρόθεση ήταν η ισόβια κάθειρξη. Μήπως οι ανθρωποκτονίες είχαν μειωθεί; Παράδειγμα δεύτερο: Από το 1950 η ποινή για τους καταχραστές δημόσιου χρήματος ήταν η ισόβια κάθειρξη. Μήπως δεν είχαμε διαφθορά στην Ελλάδα; 

Στην εύλογη απαίτηση της κοινωνίας για ασφάλεια, η απάντηση είναι κι άλλες ποινές, κι άλλες φυλακές; 

Ποιος εισηγήθηκε την προσαύξηση του ανώτατου ορίου της πρόσκαιρης κάθειρξης ή την αυστηροποίηση του πλαισίου έκτισης και αναστολής εκτέλεσης της ποινής; Δεν υπήρξε νομοπαρασκευαστική επιτροπή. Είναι κακή, γιατί «δικηγόροι νομοθετούν για τους πελάτες τους», ενώ ο υπουργός με δύο-τρεις συμβούλους εγγυώνται τη νομοθέτηση την καλή.

Τόσο καλή νομοθέτηση που προβλέπει τη δήμευση περιουσίας ανθρώπων που εμπλέκονται σε εμπρησμό όταν η περιουσία αυτή δεν έχει προκύψει από παράνομη πράξη!

 Έχει αντιληφθεί ο κύριος υπουργός τι νομικό έκτρωμα έχει νομοθετήσει; Κατάλαβαν οι βουλευτές που δηλώνουν δικηγόροι ότι αυτό που ψήφισαν, υποχρεώνει τους δικαστές να εφαρμόσουν γενικές δημεύσεις και οδηγεί σε αντισυνταγματικές πράξεις;

Το παγκοσμίως ξεπερασμένο αυταρχικό μοντέλο αντεγκληματικής πολιτικής, με κύριο πρότυπο την αλήστου μνήμης «μηδενική ανοχή», αναβιώνει στην Ελλάδα του 2024 για να απαντήσει στις επικοινωνιακές ανάγκες που δημιουργούν οι εκπομπές – τηλεδικεία!

Φυλακή για όλους και νεκρανάσταση της μετατροπής της ποινής σε χρήμα, είναι η απάντηση της σύγχρονης Ελληνικής έννομης τάξης στην υπερπροβολή από τα ΜΜΕ του εγκλήματος που δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση περί «αύξησης της εγκληματικότητας». Αυτή τη δικαιολογία ανέφερε και ο Υπουργός, όμως τα επίσημα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ δείχνουν ότι το 2023 σημειώθηκε μείωση της εγκληματικότητας σε όλους τους τομείς πλην ενός: της παραβατικότητας των ανηλίκων. 

Πιστεύω αξίζει να αναφερθούμε, έστω και σύντομα, στο θέμα των ανηλίκων διότι δεν έτυχε της πρέπουσας προβολής.

Η επικοινωνιακή εστίαση των ΜΜΕ στη βία των ανηλίκων σε συνδυασμό με τις αντιεπιστημονικές και εντελώς ξεπερασμένες απόψεις των ιθυνόντων, οδήγησε σε ενεργοποίηση εσφαλμένων  αντανακλαστικών  – όπως εν προκειμένω με την τροποποίηση του άρθρ.127 ΠΚ, με την οποία προβλέπεται η αύξηση των περιπτώσεων περιορισμού ανηλίκων σε σωφρονιστικά καταστήματα. Αυτή η κίνηση, δεδομένης της πλήρους αδυναμίας του σωφρονιστικού συστήματος να ανταποκριθεί στις ανάγκες των παιδιών, είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα, δηλαδή σε παγίωση της περιθωριοποίησής τους και σε υποτροπή ως προς την παραβατικότητα. 

Στη σύγχρονη εποχή τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Οι γονείς εργάζονται νυχθημερόν για να εξασφαλίσουν τα στοιχειώδη, το σχολείο δυστυχώς λειτουργεί ως «χώρος ολιγόωρης στάθμευσης εφήβων» (όπως προσφυώς ένας διακεκριμένος της επιστήμης της εγκληματολογίας είπε) με αποτέλεσμα οι ανήλικοι να μεγαλώνουν μόνοι μέσα σε ένα περιβάλλον βίας. Και ακριβώς επειδή προσπαθούν να επιβιώσουν, υιοθετούν τη βία. Η βία μαθαίνεται. Αν και υπάρχουν αρκετές ερμηνείες για τη νεανική παραβατικότητα, γενικά μπορούμε να πούμε ότι η παραβατική συμπεριφορά, η οποία ξεκινά συνήθως ως ομαδική διαδικασία, μαθαίνεται με τη συναναστροφή και με την παρατήρηση (μίμηση).Το ίδιο ισχύει και για τη βία. Κι αυτή μαθαίνεται. 

Οι πηγές εκμάθησης της βίας είναι η οικογένεια, τα ΜΜΕ και το περιβάλλον. Οι νέοι μαθαίνουν τη βία παρατηρώντας κάποιους να τη χρησιμοποιούν για να επιτύχουν έναν σκοπό, και κάποιους που τη χρησιμοποιούν να ανταμείβονται και να έχουν αναγνώριση. Στις επιπρόσθετες σύγχρονες πηγές μάθησης της βίας συγκαταλέγονται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα βιντεοπαιχνίδια. Η καθημερινή έκθεση στη διαδικτυακή βία, οι απειλές και προκλήσεις σε μουσικά βίντεο εξοικειώνουν τους νέους με τη βία.  

Τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής δεν έχουν αποδώσει, ενώ οι σημαντικές ελλείψεις εξειδικευμένου προσωπικού στα σχολεία δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τα πράγματα. Το πρόβλημα της παραβατικότητας των ανηλίκων, όπως φαίνεται από τις απόψεις των ειδικών, δεν πρόκειται να λυθεί με ένα νομοσχέδιο και ξεπερνάει την αρμοδιότητα ενός υπουργείου. Ειδικά οι πρόσφατες τροποποιήσεις είναι βέβαιο ότι θα αποτύχουν διότι κινούνται σε εντελώς λανθασμένη κατεύθυνση. 

Αν δεν παραδειγματιστούμε από τα σύγχρονα Ευρωπαϊκά κράτη που εφαρμόζουν το κοινοτικό μοντέλο, αν επιμείνουμε σε απαρχαιωμένα και αποτυχημένα μοντέλα, αν δεν βάλουμε στα σχολεία παιδοψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς, αν οι δάσκαλοι παραμείνουν «εκπαιδευτικοί» και δεν γίνουν παιδαγωγοί, τότε κανένας νόμος δεν θα έχει αποτέλεσμα. Τα παιδιά χρειάζονται εμπειρίες συμμετοχής, με κανόνες, με πρόσωπα σε ομάδες που τα σέβονται και τους δείχνουν ότι αξίζουν. Να νιώσουν ότι τους νοιαζόμαστε, ότι είμαστε υπέρ μιας αγκαλιάς κι όχι υπέρ του πώς θα μπουν περισσότερα χρόνια φυλακή. 

Πρέπει επιτέλους να πάψουμε να αντιμετωπίζουμε  τη νομοθέτηση με όρους πολιτικάντικης επικοινωνιακής διαχείρισης.

Νικ. Μπασδέκη: Η συλλήβδην αντιμετώπιση της παραβατικότητας δεν θα αποτραπεί με αυστηρές ποινές

Ήδη από 23.2.2024 οι αλλαγές στην απονομή της ποινικής δικαιοσύνης είναι νόμος του Κράτους με αυστηρότερες ποινές και με συρρίκνωση των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου. Η όλη φιλοσοφία (σύμφωνα με την τοποθέτηση του Υπουργού Δικαιοσύνης)  των νέων νομοθετημάτων είναι η επιτάχυνση της Δικαιοσύνης και  η πάταξη της εγκληματικότητας , η οποία θα επιτευχθεί με την αυστηροποίηση των ποινών. 

Είναι όμως έτσι; Η αυστηροποίηση των ποινών θα πατάξει την εγκληματικότητα; Φυσικά και όχι !!! Κανείς εγκληματίας κατά την τέλεση του εγκλήματος δεν θα σκεφθεί ότι θα εκτίσει αντί για 18 χρόνια κάθειρξης 20. Η συλλήβδην αντιμετώπιση της παραβατικότητας δεν θα αποτραπεί με αυστηρές ποινές. 

Οι τροποποιήσεις των δύο κωδίκων ξεσήκωσαν θύελλα διαμαρτυριών του νομικού κόσμου και αντιδράσεις . Οι δικηγόροι της χώρας απέχουν από τα καθήκοντά τους για 5 μήνες περίπου διαμαρτυρόμενοι τόσο για τη μη συμμετοχή θεσμικά στην νομοπαρασκευαστική επιτροπή (που παραμένει ακόμη και σήμερα μυστική) όσο και για τις νέες διατάξεις που εισάγονται αλλά και τις τροποποιήσεις. Και η αντίδραση των δικηγόρων δεν είναι συντεχνιακή, αλλά κοινωνική. 

Κινδυνεύει σοβαρός αριθμός κατηγορουμένων να οδηγηθεί στις φυλακές και για αδικήματα ήσσονος βαρύτητας. Δυστυχώς η κοινωνία δεν στάθηκε δίπλα στους δικηγόρους, αντιδρώντας σε ένα νομοθέτημα πολλαπλά προβληματικό. 

Σύμφωνα με το νέο ΠΚ καθιερώνεται  υποχρεωτική φυλάκιση  για πλημμέλημα , ακόμη και για αδικήματα ήσσονος σημασίας τα οποία μπορεί να οφείλονται σε οικονομική αδυναμία του πολίτη και όχι σε παραβατική συμπεριφορά του . Για παράδειγμα προβλέπεται ότι  «Αν κάποιος καταδικαστεί σε φυλάκιση επί πλημμελήματος που υπερβαίνει τα τρία (3) έτη, το δικαστήριο διατάζει την πραγματική έκτιση της ποινής σε σωφρονιστικό κατάστημα. Αν το δικαστήριο κρίνει αιτιολογημένα πως η έκτιση μέρους της ποινής αρκεί για να τον αποτρέψει από την τέλεση νέων αξιόποινων πράξεων διατάζει α) την πραγματική έκτιση μέρους της ποινής που δεν είναι κατώτερη του ενός πέμπτου (1/5) ούτε ανώτερη των τριών δεκάτων (3/10) και β) την αναστολή του υπολοίπου της ποινής κλπ.  Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι πολλοί  θα οδηγηθούν στις φυλακές , χωρίς να υπάρχουν σήμερα χώροι κράτησης , αφού οι φυλακές είναι υπερπλήρεις. Θα γίνουν νέες φυλακές; Πως; Σύμφωνα με το αμερικανικό σύστημα;

Η καινοτομία που εισάγεται με τους νέους κώδικες είναι η εκδίκαση των περισσοτέρων αδικημάτων από μονομελείς συνθέσεις  (για παράδειγμα τα περισσότερα πλημμελήματα θα εκδικάζονται από το Μονομελές Πλημ/κείο και το Μονομελές Εφετείο) και ταυτόχρονα καταργείται το Πενταμελές Εφετείο. Παρέχει όμως ασφάλεια δικαίου η εκδίκαση αδικημάτων  από μονομελείς συνθέσεις (ασφαλώς και όχι). Η παραπομπή του κατηγορουμένου στις περισσότερες υποθέσεις θα εισάγονται στο ακροατήριο με απευθείας κλήση χωρίς τη βάσανο των δικαστικών συμβουλίων και την έκδοση βουλευμάτων; Για παράδειγμα το πολύνεκρο δυστύχημα των Τεμπών , που βύθισε όλη τη χώρα σε πένθος είναι δυνατόν να δικαστεί χωρίς την έκδοση βουλεύματος, όπου θα έχουν ξεκαθαριστεί προδικαστικά ζητήματα, αλλά να παραπέμπεται δι’ απευθείας κλήσεως  στο ακροατήριο; Η εξέταση αστυνομικών στο ακροατήριο, που τις περισσότερες φορές είναι καθοριστική για την πορεία της δίκης, να εξαρτάται από την επιμέλεια του κατηγορουμένου, ο οποίος θα πρέπει να ενημερώσει το δικηγόρο του τουλάχιστον 10 μέρες πριν το Δικαστήριο , ώστε να κατατεθεί αίτηση στον εισαγγελέα για την κλήτευση του μάρτυρα; Έχει την απαίτηση ο νομοθέτης ο κατηγορούμενος να γνωρίζει τη Δικονομία !!! Όταν στην ελληνική πραγματικότητα ο κατηγορούμενος τηλεφωνεί στο δικηγόρο του την προηγουμένη του Δικαστηρίου. Και τι θα γίνει με τους κατηγορουμένους που δεν έχουν δικηγόρο φυσικό υπερασπιστή , αλλά αυτός διορίζεται από το δικαστήριο την ημέρα της δικασίμου.

Επιτρέπεται πλέον η δια ηλεκτρονικού τρόπου (skype) εξέταση μαρτύρων και κατηγορουμένων , χωρίς δηλαδή την φυσική τους παρουσία !! Που; Σε δικαστικά μέγαρα που στερούνται ακόμη και internet

Θα μπορούσα να αναφέρω σωρεία ατυχών διατάξεων πολλές των οποίων παραβιάζουν την ΕΣΔΑ περί δίκαιης δίκης . Η βασική αρχή σε ένα κράτος δικαίου είναι η ασφάλεια δικαίου και η δυνατότητα του πολίτη να έχει πρόσβαση στη Δικαιοσύνη. Τα νέα νομοθετήματα εκτός του τιμωρητικού χαρακτήρα τους και τη συρρίκνωση  πολλών εκ των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου έχουν και μία εισπρακτική πρακτική, που καθιστά δυσχερή την πρόσβαση του αδύναμου πολίτη στη δικαιοσύνη. 

Ενδεικτικά αναφέρω:

α)υποβολή εγκλήσεως 100,00 ευρώ β)  προσφυγή σε διάταξη 350,00 ευρώ , γ)  δικαστικά έξοδα 1) επί αποφάσεων Μονομελούς Πλημ/κείου, από 200 έως 400 ευρώ, 2) Τριμελούς Πλημ/κείου, από 600 έως 1.500 ευρώ, 3) ΜΟΔ  από 1.600 έως 3.000 ευρώ,  4) Μονομελούς Εφετείου, από 800 έως 2.000 ευρώ,  5) Τριμελούς Εφετείου, από 1.200 έως 3.000 ευρώ, 6) ΜΟΕ  από 2.000 έως 4.000 ευρώ 

Είναι αδύνατο σε ένα κείμενο με περιορισμένο χώρο να καταγράψεις τις αλλαγές που επέφεραν οι τροποποιήσεις των κωδίκων και τις συνέπειες της εφαρμογής τους. Το βέβαιο  είναι ότι πολύ σύντομα θα έχουμε νέες τροποποιήσεις γιατί οι διατάξεις των κωδίκων θα αποδειχθεί στην πράξη ότι είναι ανεφάρμοστες. Ο νομοθέτης κατά την άσκηση της εξουσίας που του παρέχει το Σύνταγμα θα πρέπει να έχει ως γνώμονα την εφαρμογή του νομοθετήματος στην πράξη και να μη νομοθετεί με βάση τα λαϊκά δικαστήρια των τηλεοπτικών εκπομπών. Η 8η από το 2019 τροποποίηση του ΠΚ καταδεικνύει ότι κάτι γίνεται λάθος. Σε μία δε ευνοούμενη πολιτεία προέχει πάνω από όλα η ασφάλεια του πολίτη όταν προσφεύγει ή καταλήγει στη Δικαιοσύνη, ότι το δίκαιο θα αποδοθεί και οι νέες τροποποιήσεις δεν το διασφαλίζουν.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET

❝ ετικέτες ❞ #ΛΑΡΙΣΑ #ΝΕΟΣ ΠΟΙΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ