ΠΑΝΩ ΑΠΟ 200 ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΕΠΤΑ ΜΗΝΕΣ
Ο νόμος και οι δομές της Λάρισας και μια ιστορία αποτυχίας του συστήματος
Του Κωνσταντίνου Κοντοκώστα
Οι ομιλητές της 3ης θεματικής που συγκεντρώθηκαν την περασμένη Πέμπτη στο Πάρκο Καινοτομίας «JOIST»,στο πλαίσιο ημερίδας για την ενδοοικογενειακή βία, συμφώνησαν όλοι σε ένα πράγμα. Η Λάρισα διαθέτει πλέον αρκετές δομές και δίκτυα για την προστασία των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας.
Στο Κέντρο Φιλοξενίας Κακοποιημένων γυναικών, που λειτουργεί πλέον εδώ και μια δεκαετία, και το Συμβουλευτικό Κέντρο, έρχονται να προστεθούν τα τελευταία χρόνια το Γραφείο Προστασίας Ανηλίκων και το Γραφείο Ενδοοικογενειακής Βίας στην Αστυνομική Διεύθυνση Λάρισας ενώ και στην Εισαγγελία Λάρισας λειτουργεί για πρώτη φορά τμήμα Ανηλίκων με τη δική του αρμόδια εισαγγελέα.
Οι δομές αυτές υφίστανται σε μια περίοδο που τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας στο νομό Λάρισας από τον Οκτώβριο του 2022 μέχρι σήμερα, ξεπερνούν τα 200 σύμφωνα με την προϊσταμένη του τμήματος Ενδοοικογενειακής Βίας στην Αστυνομική Διεύθυνση Λάρισας, υπαστυνόμο Σοφία Σάρμα. Η κα Σάρμα συμμετείχε στην 1η θεματική της ημερίδας που διοργανώθηκε από τη Διοίκηση του Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας και το Κέντρο Ψυχικής Υγείας Λάρισας.
Στην 3η και τελευταία θεματική, τοποθετήθηκαν για το θέμα, άνθρωποι του νομικού κόσμου και των κοινωνικών υπηρεσιών που ανέλυσαν τα εφόδια που παρέχει πλέον ο νόμος σε ένα θύμα ενδοοικογενειακής βίας. Επισημάνθηκαν επίσης και τα “κενά” του συστήματος στα οποία πέφτουν άνθρωποι που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση καθώς και οι τραγικές συνέπειες στη ζωή τους.
Ο νόμος στην υπηρεσία του θύματος
Στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής φτάνει κλήση για επεισόδιο ενδοοικογενειακής βίας. Την ίδια στιγμή ειδοποιείται και το τμήμα ενδοοικογενειακής βίας, στελέχη του οποίου καταφθάνουν με το ειδικό όχημα στο σημείο αναφοράς. Μετά την επέμβαση των αρχών, η παθούσα ενημερώνεται από την αστυνομία για τα δικαιώματα της. Πού μπορεί να απευθυνθεί και τι προστασία έχει απέναντι στον κακοποιητή της. Για την αστυνομία μετά την καταγγελία δεν είναι απαραίτητη η υποβολή εγκλήσεως, καθώς κανόνας για τη δίωξη των εγκλημάτων αυτών αποτελεί η αυτεπάγγελτη δίωξη.
Τόσο η αυτεπάγγελτη δίωξη όσο και η ενημέρωση του θύματος αποτελούν μερικές μόνο από τις “κατακτήσεις” του νόμου περί ενδοοικογενειακής βίας.
”Η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί σοβαρή κοινωνική παθογένεια αφού μέσω αυτής παραβιάζονται ατομικές ελευθερίες των θυμάτων. Η νομοθετική ρύθμιση του φαινομένου της ενδοοικογενειακής βίας πραγματοποιήθηκε μέσω ενός ειδικού ενιαίου νομοθετήματος. Του νόμου 3500/2006. Τροποποιήθηκε με το νόμο 4531 του ‘18 (γνωστή και ως Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης) με τον οποίο κυρώθηκε η σύμβαση του συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών” ανέφερε μεταξύ άλλων στην εισήγηση της, η αντεισαγγελέας πρωτοδικών Λάρισας, Ευτυχία Μελετοπούλου.
Η κα Μελετοπούλου στάθηκε αρχικά στη σημασία της αυτεπάγγελτης δίωξης που προσφέρει ο συγκεκριμένος νόμος καθώς όπως τόνισε, μεγάλος αριθμός περιπτώσεων δεν καταγγέλλονται από τους παθόντες αλλά καλύπτονται ή αποσιωπούνται. Στη συνέχεια ανέφερε τα άρθρα του νόμου που προστατεύουν τα θύματα από τη δευτερογενή θυματοποίηση και τη δυνατότητα που δίνει ο θεσμός της ποινικής διαμεσολάβησης για συμφιλίωση μεταξύ των δύο εμπλεκόμενων μερών, με όρους προστασίας για το θύμα.
Ο νόμος επίσης, σύμφωνα με την κα Μελετοπούλου, δίνει τη δυνατότητα σε εκπαιδευτικούς δημόσιας και ιδιωτικής εκπαίδευσης να ενημερώνουν τις εισαγγελικές αρχές ή την αστυνομία όταν εντοπίζουν ένα μαθητή/τρια που έχει πέσει θύμα ενδοοικογενειακής βίας.
Μια άλλη κατηγορία επαγγελματιών που μπορούν να χρησιμοποιήσουν έναν άλλο νόμο για να καταγγείλουν άμεσα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, είναι οι γιατροί. Όπως ανέφερε στην ημερίδα η νομική σύμβουλος του Γενικού Νοσοκομείο Λάρισας, Βασιλική Τσουκαλά, ο ιατρός οφείλει να αντιληφθεί την πιθανότητα ενδοοικογενειακής βίας και να ειδοποιήσει τις αρχές. Η κα Τσουκαλά επεσήμανε ότι ο ρόλος των γιατρών είναι σημαντικός καθώς αυτοί βρίσκονται στην πρώτη γραμμή σε μια υπόθεση ενδοοικογενειακής βίας.
Τι γίνεται όμως όταν ένας γιατρός ή ένας εκπαιδευτικός, όταν μια ολόκληρη κοινωνία, αγνοεί τα σημάδια κακοποίησης;
Ένας θάνατος στην οικογένεια
“Ο Γιώργος πέθανε ξαφνικά από φυσικά αίτια ένα βράδυ στην πλατεία του χωριού”. Με αυτά τα λόγια, η κοινωνική λειτουργός και προϊσταμένη στο Τμήμα Δομών Κοινωνικής Ένταξης, Απασχόλησης και Ισότητας των Φύλων, της Διεύθυνσης Πρόνοιας και Κοινωνικής Πολιτικής του Δήμου Λαρισαίων, Βασιλική Δοβλατανιώτη, ολοκλήρωσε την αφήγηση μιας πραγματικής υπόθεσης που ανέλαβε η Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου μετά από εισαγγελική παραγγελία.
Ο Γιώργος ήταν μέλος μιας πολύτεκνης οικογένειας, σε χωριό της Λάρισας που “χάθηκε” στα κενά του συστήματος. Όπως τόνισε η κα Δοβλατανιώτη, αποφάσισε να αναφέρει αυτή την υπόθεση στην ημερίδα γιατί εντοπίζονται όλες οι διαφορετικές μορφές βίας. Μια βία που επηρέασε με τον έναν ή άλλο τρόπο σχεδόν όλα τα μέλη της οικογένειας.
Η ιστορία όπως την αφηγήθηκε η κα Δοβλατανιώτη ξεκινά με τον άντρα που γνωρίζει την αρκετά μικρότερη γυναίκα σε γειτονική χώρα. Μετά τη γνωριμία τους, γεννιέται και το πρώτο παιδί και αποφασίζουν να επιστρέψουν στη Λάρισα, στο χωριό του συζύγου. Το παιδί αυτό ήταν και το μοναδικό που ήθελε η γυναίκα. Τα υπόλοιπα πέντε γεννήθηκαν με την “απειλή” του συζύγου.
Ακολούθησαν χρόνια κακοποίησης, σωματικής και λεκτικής βίας.
Ο πατέρας αρκετές φορές κλείδωνε τα παιδιά και τη γυναίκα του έξω από το σπίτι, με τους γείτονες να γνωρίζουν το πρόβλημα καθώς τους είχαν φιλοξενήσει προσωρινά. Η οικογένεια ζούσε κάτω από συνθήκες ακραίας φτώχειας αφού οι γονείς ήταν άνεργοι και το μοναδικό εισόδημα έρχονταν μέσω επιδομάτων. Σιγά, σιγά η παραμέληση και η κακοποίηση αρχίζει να επηρεάζει τα παιδιά. Η ανήλικη κοπέλα και πρώτο παιδί της οικογένειας θα “πέσει” στα χέρια ενός άντρα, φιλικού προσώπου της οικογένειας, ο οποίος της προσφέρει ανέσεις που δεν βρήκε ποτέ στην οικογένεια της. Η σχέση τους εξελίσσεται με αποτέλεσμα η κοπέλα μετά από λίγο να κάνει απόπειρα αυτοκτονίας.
Την ίδια στιγμή οι συνθήκες υγιεινής στο σπίτι είναι τριτοκοσμικές με τα ποντίκια να κυκλοφορούν ελεύθερα. Μάλιστα ένα από αυτά θα δαγκώσει στο αυτί μικρότερο παιδί της οικογένειας το οποίο και θα πάει στο Κέντρο Υγείας του χωριού για να του παρασχεθούν οι πρώτες βοήθειες.
Η κατάσταση της οικογένειας θα γίνει γνωστή τελικά στην κοινωνική υπηρεσία της Λάρισας μετά από καταγγελία της μεγαλύτερης κοπέλας στην αστυνομία για την κακοποιητική συμπεριφορά του πατέρα της. Θα ακολουθήσει εισαγγελική παραγγελία για διενέργεια αυτοψίας από κοινωνικό λειτουργό με την τελική έκθεση να αναφέρει σοβαρή παραμέληση, υποσιτισμό, πλημμελή εμβολιασμό ενώ κρίνεται αναγκαία η άμεση εύρεση ασφαλούς πλαισίου διαβίωσης των παιδιών.
Από τα έξι λοιπόν παιδιά της οικογένειας μόνο ένα θα παραμείνει στο σπίτι. Το 6ο παιδί, είχε ήδη δοθεί για υιοθεσία αμέσως μετά τη γέννηση του ενώ τα άλλα τέσσερα παιδιά θα καταλήξουν σε ιδρύματα και ανάδοχες οικογένειες. Το δεύτερο παιδί της οικογένειας, ο ανήλικος γιος, για τον οποίον δεν βρέθηκε λύση θα βρει νυχτερινή δουλειά σε μαγαζί του χωριού με αποτέλεσμα να παρατήσει εν τέλει το σχολείο και να αναπτύξει παραβατική συμπεριφορά. Το τέλος του είναι γνωστό.
Όπως τόνισε η κα Δοβλατανιώτη, για να είναι μια παρέμβαση επιτυχής πρέπει να υπάρχει έγκαιρη πληροφόρηση και στη συγκεκριμένη υπόθεση δεν υπήρχε.
“Στην περίπτωση αυτή η έγκαιρη πληροφόρηση αποτελεί σημαντικό παράγοντα προκειμένου να ληφθούν μέτρα πρωτογενούς πρόληψης. Δεν είχαμε έγκυρη πληροφόρηση. Η γειτονιά το γνώριζε πάρα πολύ καιρό αλλά δεν μίλησε. Το σχολείο επίσης το γνώριζε. Το Κέντρο Υγείας της περιοχής είδε ένα μωρό δαγκωμένο στο αυτί και παραμελημένο αλλά δεν υποψιάστηκε κάτι. Το ίδιο και το νοσοκομείο που δέχτηκε την έφηβη μετά την απόπειρα αυτοκτονίας. Ενώ έχουμε μια κοινωνικά ορατή κακοποίηση, βλέπουμε ότι η κοινωνία δεν αντιδρά σ’ αυτό. Αναγκαστήκαμε να λάβουμε μέτρα τριτογενούς πρόληψης. Παρεμβάσεις με στόχο να μειωθούν οι συνέπειες και να διακοπεί η επαναθυματοποίηση” ανέφερε μεταξύ άλλων η κα Δοβλατανιώτη.
Η κοινωνική λειτουργός ανέφερε επίσης και άλλες “αρρυθμίες” του συστήματος που συνέβαλαν στην ατυχή έκβαση της υπόθεσης όπως το γεγονός ότι έγινε σε μια περιοχή που δεν υπήρχαν οργανωμένες κοινωνικές υπηρεσίες ενώ δεν παρέλειψε να αναφέρει και τις δυνατότητες της ίδιας κοινωνικής υπηρεσίας που ορισμένες φορές είναι “μικρές” καθώς καλούνται να καλύψουν υποθέσεις και σε άλλους δήμους τη στιγμή που στους κοινωνικούς λειτουργούς προστίθενται αρμοδιότητες και καθήκοντα που δεν επιτρέπουν να κάνουν τη δουλειά τους “όπως ακριβώς θέλουν”.
Ζήτημα όλων μας
Όπως ανέφερε η κα Δοβλατανιώτη, η γειτονιά γνώριζε για την κατάσταση της οικογένειας αλλά δεν παρενέβη. Στη ευαισθητοποίηση των πολιτών για την αντιμετώπιση του φαινομένου της ενδοοικογενειακής βίας στάθηκε και η αντεισαγγελέας πρωτοδικών και εισαγγελέας ανηλίκων Λάρισας, Αγγελική Γκουγκουλούδη κλείνοντας την ημερίδα.
Η κα Γκουγκουλούδη ανέφερε ότι είναι “σημαντική η συνδρομή των πολιτών” και τόνισε την πολύτιμη αρωγή των κοινωνικών υπηρεσιών, του τμήματος ανηλίκων στο Αστυνομικό Τμήμα και της Παιδοψυχιατρικής κλινικής στο Γενικό Νοσοκομείο, ειδικά σε ζητήματα που αφορούν ανήλικους. Οι φορείς που επεσήμανε η κα Γκουγκουλούδη συνθέτουν το συνολικό πλέγμα των υπηρεσιών που έχουν στη διάθεσή τους τα θύματα της ενδοοικογενειακής βίας και με δεδομένη την παρουσία αυτών των δομών στην πόλη όπως ανέφερε η κα Δοβλατανιώτη, “Δικαιούμαστε να έχουμε καλύτερο αποτέλεσμα”.
Απο την Έντυπη Larissanet
❝ ετικέτες ❞ #ΛΑΡΙΣΑ
