Η αλήθεια είναι πως ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει ανεβάσει εδώ και καιρό τους τόνους – κι όχι μόνο, ούτε καν πρωτίστως, απέναντι στην Ελλάδα
Κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη ούτε για αμφιταλάντευση ούτε για βαθιά ανάλυση. Ο πρωθυπουργός έχει κάνει τις επιλογές του στην εξωτερική πολιτική, χωρίς να το πολυσυζητήσει ούτε καν με τους υπουργούς του. Έχει ποντάρει τα πάντα στον ισχυρό σύμμαχο από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, κι ελπίζει ότι η σαφέστατη πρόσδεσή του στο άρμα των ΗΠΑ θα ενισχύσει την Ελλάδα, θα φέρει μπίζνες και θα κόψει τη φόρα της Τουρκίας. Μάλιστα, ντύνει αυτή την επιλογή με τον μανδύα των «αρχών» – και στηλιτεύει ως εχθρό του δικαίου, της δημοκρατίας και των αξιών του δυτικού κόσμου όποιον δεν είναι πεπεισμένος πως αυτό το «ναι σε όλα» στους Αμερικανούς στηρίζει τα εθνικά συμφέροντα.
Δυστυχώς, η πραγματικότητα δικαιώνει, για την ώρα τουλάχιστον, τους άπιστους Θωμάδες, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση καταβάλλει υπεράνθρωπες προσπάθειες να πείσει πως τα πάντα είναι υπό έλεγχο και πως ο Τούρκος Πρόεδρος έχει ξεσαλώσει επειδή τρόμαξε από την αυτοπεποίθηση του Έλληνα πρωθυπουργού.
Το παζάρι για τη Συρία
Η αλήθεια είναι πως ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει ανεβάσει εδώ και καιρό τους τόνους – κι όχι μόνο, ούτε καν πρωτίστως, απέναντι στην Ελλάδα. Υπό την πίεση των εκλογών που πλησιάζουν, της ανάγκης του να κρατάει ευχαριστημένο τον εθνικιστή κυβερνητικό εταίρο του Μεβλίτ Μπαχτσελί, αλλά και της ευκαιρίας που διαβλέπει να εξασφαλίσει ανταλλάγματα για τη στρατηγική θέση της Τουρκίας στον ουκρανικό πόλεμο, ο Ερντογάν διεκδικεί τα πάντα από τους πάντες. Διεκδικεί μεγαλύτερη ζώνη ασφαλείας στη Βόρεια Συρία. Διεκδικεί να μην αφήνουν τους Κούρδους πουθενά σε χλωρό κλαρί – και κατηγορεί τη Φινλανδία και κυρίως τη Σουηδία πως υποθάλπουν την τρομοκρατία, οπότε δεν θα δώσει την ευλογία του για να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ.
Διεκδικεί όπλα από τις χώρες εκείνες που έχουν σταματήσει να του πουλάνε είτε εξαιτίας της εισβολής του στη Συρία (π.χ. η Σουηδία) είτε εξαιτίας της προτίμησής του σε ρωσικά αντιπυραυλικά συστήματα (οι ΗΠΑ). Διεκδικεί από τους Αμερικανούς να μην κυνηγάνε τις τράπεζες των φίλων του και να κυνηγήσουν τον εχθρό του Φετουλάχ Γκιουλέν. Διεκδικεί επίσης την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών, τον περιορισμό του εναέριου χώρου στα 6 μίλια – και άλλα πολλά.
Για τον Τούρκο Πρόεδρο, το μέτωπο με την Ελλάδα δεν είναι αυτή τη στιγμή η προτεραιότητά του, η κατάσταση στη Συρία τον καίει πολύ περισσότερο. Γι’ αυτό που θεωρεί ασφάλεια της Τουρκίας στη Συρία κάνει το μεγαλύτερο παζάρι. Ωστόσο, προφανώς εκτιμά ότι τον συμφέρουν και οι κορώνες απέναντι στην Ελλάδα, ότι ένα μέρος του ακροατηρίου του χαίρεται για το «Μητσοτάκης γιοκ».
Οι ίσες αποστάσεις των συμμάχων
Στη δική μας πλευρά του Αιγαίου, μπορεί κάποιοι να πείστηκαν από τις δηλώσεις Μητσοτάκη, προχθές, στο υπουργικό συμβούλιο, ότι «η δυνατή Ελλάδα ενοχλεί κάποιους. Δεχόμαστε από τους γείτονες νέους λεονταρισμούς, αλλά όσο αυτοί απειλούν τόσο εκτίθενται. Και όσο μας προκαλούν τόσο περιθωριοποιούνται», οι περισσότεροι, ωστόσο, περίμεναν δυο ξεκάθαρες δηλώσεις καταδίκης αυτών των λεονταρισμών τόσο από τους Αμερικανούς -στον πιστό και δεδομένο τους σύμμαχο- όσο και από τους Ευρωπαίους.
Περίμεναν μάταια. Δεν ήταν μόνο ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ που κράτησε… προκλητικά ίσες αποστάσεις. Καθόλου προκλητικά αλλά σχεδόν αδιάφορα αντέδρασαν τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Κομισιόν, με τον εκπρόσωπο της αμερικανικής κυβέρνησης να λέει πως ενθαρρύνει τους ΝΑΤΟϊκούς συμμάχους, την «απαραίτητη» Ελλάδα και τη «σημαντική» Τουρκία, να λύνουν με διπλωματικό τρόπο τις διαφορές τους και να αποφεύγουν μια ρητορική που προκαλεί ένταση.
Αυτή τη στιγμή είναι η ρητορική Ερντογάν που προκαλεί την ένταση – και μοιάζει αδύναμη η γραμμή άμυνας του Μητσοτάκη, η διεθνοποίηση των όλων «όσα απαράδεκτα συμβαίνουν στην περιοχή μας τους τελευταίους μήνες». Πάντως, ο πρωθυπουργός βρήκε και την ευκαιρία να πει ότι «δεν έχουμε λόγο να ανοίξουμε διάλογο με το παράνομο, με το ανιστόρητο και τελικά με το αδιέξοδο». Όπως ακριβώς υποστήριζαν οι Σαμαράς, Καραμανλής και σία, όταν ο Μητσοτάκης είχε κάνει κάποιες δειλές κινήσεις προσέγγισης. Τώρα είναι πλέον σαφές ότι ο Μητσοτάκης αφήνει την «καυτή» πατάτα στα χέρια του επόμενου.
Μια ετεροχρονισμένη απάντηση
Επιπλέον, με οκτώ μήνες καθυστέρηση απάντησε την Πέμπτη η ελληνική διπλωματία στις αιτιάσεις της Τουρκίας ότι η Ελλάδα δεν τηρεί την υποχρέωσή της για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών. Τον Σεπτέμβριο του 2021, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ Φεριντούν Σινιρλίογλου είχε επιδώσει στον γενικό γραμματέα του Οργανισμού επιστολή με την οποία αμφισβητούσε για πρώτη φορά την κυριαρχία των ελληνικών νησιών του Αιγαίου, με το επιχείρημα ότι δεν είναι αποστρατιωτικοποιημένα, όπως επιβάλλει η Συνθήκη της Λωζάνης.
Στην ελληνική επιστολή -η οποία για κάποιον λόγο απαίτησε «πολύμηνη ενδελεχή εργασία» από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Εξωτερικών-, το βασικό επιχείρημα είναι ότι η οριοθέτηση των συνόρων αποτελεί μια αυτόνομη πραγματικότητα, δημιουργεί μονιμότητα και δεν εξαρτάται από τις συνθήκες.
Η ελληνική διπλωματία υποστηρίζει ότι οι τουρκικοί ισχυρισμοί είναι αυτοί που υπονομεύουν την περιφερειακή ειρήνη και ασφάλεια, με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών να σπεύδει να απαντήσει ανεβάζοντας τους τόνους: «Δεν μπλοφάρουμε, αν η Αθήνα δεν συμμορφωθεί, θα προχωρήσουμε παραπέρα», απείλησε ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου, μόλις δημοσιοποιήθηκε η ελληνική επιστολή.
Για την ειρήνη
Όταν θα πάει αύριο ο πρωθυπουργός στην έκτακτη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σ’ αυτή που οι «27» θα συζητήσουν για το εμπάργκο ρωσικού πετρελαίου, θα έχει την ευκαιρία να κάνει ένα καλό για τον τόπο, για την Ευρώπη, για την ειρήνη. Να σταθεί στο πλάι του Ιταλού ομολόγου του Μάριο Ντράγκι, του μόνου που έχει διατυπώσει μια πρόταση τόσο για την κατάπαυση του πυρός στον πόλεμο της Ουκρανίας όσο και για την επόμενη μέρα στη βασανισμένη Γηραιά Ήπειρο.
Βέβαια, ενδέχεται ο Ρώσος Πρόεδρος να αγνοήσει τον Ντράγκι, θεωρώντας ότι και ουκρανικά εδάφη μπορεί ακόμη να κατακτήσει και την εύθραυστη ενότητα της Ε.Ε. να διαλύσει. Όπως ενδέχεται να τον αγνοήσει και ο Ουκρανός Πρόεδρος, ελπίζοντας ότι θα του δώσει η διεθνής κοινότητα περισσότερα όπλα και θα καταφέρει να πετάξει έξω τον ρωσικό στρατό. Ωστόσο, η Ε.Ε. πρέπει να προσπαθήσει – κι ο Ντράγκι δείχνει τον δρόμο.
Τα υπομονετικά Βαλκάνια και ο κίνδυνος ανάφλεξης
Το μεγάλο στοίχημα της Ελλάδας θα έπρεπε να είναι να πάρει πρωτοβουλίες για την ειρήνη και τη συνεργασία στα Βαλκάνια στο πλαίσιο της Ε.Ε., αλλά η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται ότι ποντάρει τα πάντα στις αγαθές προθέσεις των ΗΠΑ…
Πρέπει να πάρουμε αγκαλιά τα Βαλκάνια, έλεγε τις προάλλες ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, προφανώς χαριτολογώντας και χωρίς να το εννοεί επί της ουσίας. Μπορεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη να ξεπέρασε από την επόμενη μέρα της εκλογής της την… επιδεικτική δυσανεξία της για τη Συμφωνία των Πρεσπών -και να εκμεταλλεύτηκε στο διεθνές πεδίο το πολιτικό θάρρος των προκατόχων τη- αλλά δεν έκανε ούτε ένα βηματάκι παραπάνω. Η πολιτική της έναντι των δυτικών Βαλκανίων εξαντλήθηκε στη μονότονη επανάληψη διά στόματος Μητσοτάκη, στα ευρωπαϊκά συμβούλια, ότι η Ελλάδα στηρίζει την ευρωπαϊκή προοπτική τους, καθώς και στον ταξιδιωτικό ακτιβισμό του Δένδια, ο οποίος βρέθηκε τρεις φορές στα Σκόπια σε τρία χρόνια, χωρίς να καταφέρει να πείσει τον πρωθυπουργό του να φέρει για κύρωση στη Βουλή τα μνημόνια συνεργασίας με τη Βόρεια Μακεδονία, τα οποία εκκρεμούν επίσης τρία χρόνια.
Βέβαια, αυτό που έσωσε την παρτίδα και δεν διαταράχθηκαν οι διμερείς μας σχέσεις ήταν η έκρηξη του βουλγαρικού εθνικισμού, οι νεομακεδονομάχοι της Σόφιας, που φρενάρουν την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Βόρειας Μακεδονίας -και μαζί και της Αλβανίας- για λόγους «ιστορικούς». Έτσι ο κακός τώρα είναι η Βουλγαρία. Πρέπει να πούμε, ωστόσο, ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν πήρε καμία πρωτοβουλία να μεταπείσει τους Βούλγαρους -χωρίς να είναι δεδομένο ότι θα τα κατάφερνε- και έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος για τις δύο χώρες, που περιμένουν εδώ και ενάμιση χρόνο την πολυπόθητη ώρα μηδέν.
Καθώς, μάλιστα, όλα τα βλέμματα είναι πλέον στραμμένα στην Ουκρανία, ο κίνδυνος να ξεχαστούν οι υπομονετικοί Βαλκάνιοι -από το 2003 και τη σύνοδο κορυφής της Θεσσαλονίκης που έγινε στη Χαλκιδική περιμένουν- έχει και πάλι αυξηθεί. Υπενθυμίζεται ότι η Ουκρανία ζήτησε να μπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και πήρε αμέσως την υπόσχεση ότι το αίτημά της θα δίνει αποδεκτό και θα αρχίσει με συνοπτικές διαδικασίες τις διαπραγματεύσεις. Εννοείται ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις είναι μακροχρόνιες και η συμμόρφωση με το κοινοτικό κεκτημένο δύσκολη, πλην όμως απαραίτητη. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, λοιπόν, πρότεινε μια άλλου τύπου προσέγγιση, μια «ευρωπαϊκή πολιτική κοινότητα», που να είναι συμπληρωματική της Ε.Ε. και να προσφέρει συγκεκριμένο πολιτικό σχέδιο στις χώρες που θέλουν να ενταχθούν.
Αυτή η πρόταση μπορεί να είναι ενδιαφέρουσα για την Ουκρανία -ή τη Μολδαβία και τη Γεωργία- αλλά είναι έως προσβλητική για τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία που έχουν ήδη προχωρήσει μια σειρά μεταρρυθμίσεων για την «κανονική» ένταξη.
Η ελληνική κυβέρνηση, πάντως, δεν θεωρεί την πρόταση Μακρόν εναλλακτική λύση για τις δύο αιώνιες υποψήφιες. Αντιθέτως, θα πιέσει να ξεκινήσουν άμεσα οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις και των δύο χωρών από κοινού, όπως έχει πει ο Δένδιας τόσο στην επίσκεψή του στα Τίρανα όσο και στα Σκόπια, ενώ ο Μητσοτάκης αναμένεται να χρησιμοποιήσει ως μοχλό πίεσης στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον κίνδυνο να παρεισφρήσουν «άλλες δυνάμεις» εκεί που η Ε.Ε. αφήνει το κενό.
Να σημειωθεί ότι μπορεί το αυτί πολλών Ευρωπαίων εταίρων να μην ιδρώνει όταν η Αθήνα μιλάει για την αύξηση της τουρκικής επιρροής στα δυτικά Βαλκάνια, ωστόσο το έτερο επιχείρημα, αυτό της ρωσικής επιρροής, τώρα «πονάει». Επιπλέον, είναι κρίσιμη η στήριξη από την Ε.Ε. όλων των χωρών της περιοχής σ’ αυτή τη συγκυρία, ακόμη και αυτών που θα χρειαστούν πολύ καιρό ακόμη για να δουν την υπόσχεση της διακήρυξης της Θεσσαλονίκης του 2003 να υλοποιείται. Κι αυτό διότι η Βοσνία Ερζεγοβίνη είναι έτοιμη να εκραγεί, να διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη, κάτι που θα έχει καταστροφικές συνέπειες σε όλη την περιοχή. Το μεγάλο στοίχημα της Ελλάδας, λοιπόν, θα έπρεπε να είναι να πάρει πρωτοβουλίες για την ειρήνη και τη συνεργασία στα Βαλκάνια στο πλαίσιο της Ε.Ε.. Πλην όμως, η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται ότι ποντάρει τα πάντα στις αγαθές προθέσεις των ΗΠΑ…
❝ ετικέτες ❞ #ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
