Γεωπολιτικές γραμμές εκτός διεθνούς δικαίου και η Αθήνα θεατής.
Χωρίς την Ελλάδα στο τραπέζι, η Τουρκία και η Ιταλία «μοιράζουν» τους ενεργειακούς πόρους της Λιβύης, χαράσσοντας γεωπολιτικές γραμμές που παρακάμπτουν το διεθνές δίκαιο και απειλούν τη σταθερότητα στην ανατολική Μεσόγειο. Σε Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιήθηκε την 1η Αυγούστου στην Κωνσταντινούπολη, η οποία –φάνηκε ότι– πέρασε κάτω από τα ραντάρ της ελληνικής διπλωματίας, η Τουρκία, η Ιταλία και η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Λιβύης διαμόρφωσαν έναν νέο άξονα συνεργασίας με επίκεντρο την ενέργεια, τους αγωγούς και τη μεταναστευτική πολιτική.
Κεκλεισμένων των θυρών
Στις κεκλεισμένων των θυρών συναντήσεις συμμετείχαν ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο επικεφαλής της υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν και ο Ακίφ Καγκατάι Κίλιτς, επικεφαλής σύμβουλος του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η συνάντηση, σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, εστίασε σε κοινές έρευνες για ενεργειακούς πόρους στη Μεσόγειο, στον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών και στην προώθηση της πολιτικής διαδικασίας στη βαθιά διχασμένη Λιβύη. Η Ελλάδα και η Αίγυπτος αποκλείστηκαν από τις συνομιλίες, παρότι επηρεάζονται άμεσα από τις αποφάσεις που ελήφθησαν. Η εξέλιξη αυτή ακολουθεί τις ρηματικές διακοινώσεις που υπέβαλε η Λιβύη στον ΟΗΕ, συνοδευόμενες από έναν χάρτη που εμφανίζει τη λιβυκή υφαλοκρηπίδα να εκτείνεται έως την Κρήτη –σε ευθεία σύγκρουση με την ελληνική ΑΟΖ– με την κυβέρνηση Μητσοτάκη να απαντά με ένα εσωτερικό non paper, χωρίς δηλώσεις, χωρίς νομική και διπλωματική αντεπίθεση. Την ίδια στιγμή, οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές της Λιβύης, η αναγνωρισμένη διεθνώς Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) και η επικράτεια του πολέμαρχου Χαλίφα Χαφτάρ (η Τουρκία προσπαθεί να τις συμφιλιώσει) ευθυγραμμίζονται με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο που αγνοεί τα ελληνικά νησιά και εκδίδουν ανακοινώσεις που αμφισβητούν την ελληνική ΑΟΖ νότια της Κύπρου.
Η Τουρκία, με στρατιωτική και πολιτική παρουσία στη χώρα, ενισχύει τη θέση της μέσω νέων συμφωνιών για σεισμικές έρευνες εντός περιοχών με αμφισβητούμενη θαλάσσια κυριαρχία. Οι δύο χώρες επιχειρούν να διαμορφώσουν έναν διακριτό ενεργειακό διάδρομο, από τον νότο της Μεσογείου έως την Ευρώπη. Από το 2019 η Τουρκία έχει διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στη Λιβύη, υπογράφοντας συμφωνίες ναυτιλιακής συνεργασίας και ασφάλειας με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση και παρέχοντας στρατιωτική στήριξη για την απόκρουση της επίθεσης του Χαφτάρ.
Το τελευταίο διάστημα ωστόσο η Aγκυρα διευρύνει το φάσμα των επαφών της, ανοίγοντας δίαυλο και με την αντίπαλη παράταξη. Ενδεικτικά, τον περασμένο Απρίλιο, ο γιος του Χαφτάρ επισκέφτηκε την Τουρκία, όπου συναντήθηκε με τον υπουργό Αμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και τον αρχηγό του τουρκικού στρατού ξηράς στρατηγό Σελτσούκ Μπαϊρακτάρογλου. Το πλαίσιο δεν είναι καινούργιο. Από το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών –απορρίφθηκε από Ελλάδα, Κύπρο και ΕΕ– έως τις πρόσφατες συμφωνίες, η Αγκυρα εδραιώνει το αφήγημα της «γαλάζιας πατρίδας».
Η Λιβύη διαθέτει στρατηγικά κοιτάσματα φυσικού αερίου και πετρελαίου, τα οποία η Ιταλία διεκδικεί μέσω της ENI και της υποθαλάσσιας σύνδεσης Greenstream. Η Ρώμη, μπροστά στον στρατηγικό κίνδυνο της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία, φαίνεται να υιοθετεί μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση, επιδιώκοντας συνεργασία με εταίρους που μπορούν να διασφαλίσουν την άμεση και απρόσκοπτη ενεργειακή τροφοδοσία, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται την ανοχή σε γεωπολιτικούς σχεδιασμούς που δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως με τις ευρωπαϊκές ισορροπίες.
Δεύτερος πυλώνας το μεταναστευτικό
Εκτός από την ενέργεια, το μεταναστευτικό αποτελεί δεύτερο πυλώνα αυτής της συμμαχίας. Η Λιβύη παραμένει βασική πύλη μεταναστευτικών ροών και η τριμερής συνεννόηση στοχεύει σε έναν πιο «επιχειρησιακό» έλεγχο, εντός και εκτός διεθνούς νομικού πλαισίου. Η συνεργασία Αγκυρας – Ρώμης στην αναχαίτιση των μεταναστευτικών ροών ενδέχεται να οδηγήσει σε συμφωνίες ανάλογες με εκείνες ΕΕ – Τυνησίας, με σοβαρές συνέπειες για τα θεμελιώδη δικαιώματα των προσφύγων, οι οποίοι συχνά καταλήγουν εγκλωβισμένοι σε ασταθή καθεστώτα χωρίς εγγυήσεις ασφάλειας ή ουσιαστική προστασία.
Η Τουρκία και η Ιταλία, αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, έχουν ενισχύσει σημαντικά τη συνεργασία τους τα τελευταία χρόνια σε τομείς όπως το εμπόριο, η άμυνα και η διπλωματία. Ενδεικτικό της τάσης αυτής είναι η συμφωνία που υπεγράφη νωρίτερα φέτος μεταξύ της τουρκικής εταιρείας μη επανδρωμένων αεροσκαφών Baykar και της ιταλικής αμυντικής βιομηχανίας Leonardo, εξέλιξη που αντανακλά την εμβάθυνση των στρατιωτικών δεσμών των δύο χωρών.
www.documentonews.gr
❝ ετικέτες ❞ #ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
