ΕΛΣΤΑΤ, ΙΟΒΕ και Eurobank προβάλλουν τα μεγάλα «αγκάθια» στην ελληνική οικονομία και τη βαριά ευθύνη της κυβέρνησης Μητσοτάκη
Μεγάλες είναι οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η ελληνική οικονομία, την ώρα που οι πολίτες δοκιμάζονται ολοένα και περισσότερο εξαιτίας της τεράστιας ακρίβειας που πλήττει τα εισοδήματά τους. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση της Ν.Δ. στέκεται και πάλι κάτω από τις ανάγκες έχοντας λάβει μέτρα τα οποία υπολείπονται του πληθωρισμού.
Είναι χαρακτηριστικό πως η άνοδος των αμοιβών των εργαζομένων υπολείπονται του πληθωρισμού κατά την τελευταία πενταετία. Αυτό είναι ένα από τα βασικά συμπεράσματα σύμφωνα με την εβδομαδιαία έκθεση της Eurobank «7 Ημέρες Οικονομία». Αν και, σύμφωνα με τη μελέτη, σημειώθηκε άνοδος των πραγματικών αμοιβών ανά απασχολούμενο μετά από δύο έτη συρρίκνωσης.
Οπως αναφέρεται, αν και δεν έχουν ανακοινωθεί τα στοιχεία για το σύνολο του έτους 2024, οι ονομαστικές αμοιβές ανά απασχολούμενο το 9μηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2024 ήταν ενισχυμένες σε ετήσια βάση κατά 7,6% υπερβαίνοντας κατά πολύ τον πληθωρισμό. Εντούτοις, για το σύνολο της πενταετίας 2020-2024 οι ονομαστικές αμοιβές ανά απασχολούμενο καταγράφουν σωρευτική αύξηση 13,2%, δηλαδή άνοδο που δεν ξεπερνά την αντίστοιχη του γενικού επιπέδου των τιμών (16,1% το 9μηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2024 σε σύγκριση με το αντίστοιχο 9μηνο του 2019).
Από εκεί και πέρα, βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο 2024 διαμορφώθηκε στο 2,9% (2,4% στην Ευρωζώνη, βλέπε Σχήμα 1.1), από 3,7% τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους.
Παράλληλα, η γεωπολιτική αστάθεια και οικονομική αβεβαιότητα θα επιμείνουν και το 2025, βάζοντας ερωτηματικά και αστερίσκους στις προβλέψεις για την απασχόληση. Ανασφάλεια προκαλεί η πορεία των διεθνών τιμών στα ενεργειακά αγαθά, η οποία παραμένει απρόβλεπτη και επηρεάζει το σύνολο της παραγωγικής δραστηριότητας, τον πληθωρισμό, την κατανάλωση, επομένως και την αγορά εργασίας.
Το πρόβλημα με την ανεργία
Η νέα τριμηνιαία έκθεση του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) γκριζάρει το αφήγημα της κυβέρνησης για περισσότερες και πιο ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Ενώ η ανεργία μειώθηκε το τρίτο τρίμηνο του 2024 στο 9% από 10,8% την αντίστοιχη περίοδο του 2023, μια σειρά δείκτες δείχνουν ότι η δυναμική της απασχόλησης κατεβάζει ταχύτητα. Χαρακτηριστικό είναι άλλωστε ότι τα ποσοστά απασχόλησης το συγκεκριμένο διάστημα μειώθηκαν σε σύγκριση με το αμέσως προηγούμενο τρίμηνο, ενώ στην υπόλοιπη Ε.Ε. αυξήθηκαν. Το βασικό μακροοικονομικό σενάριο, εφόσον δεν υπάρξουν αρνητικές ανατροπές, προβλέπει μικρή βελτίωση στην αγορά εργασίας, με εμφανή ωστόσο τα σημάδια επιβράδυνσης της θετικής τάσης.
Το ποσοστό ανεργίας για το 2024, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ, αναμένεται να διαμορφωθεί στην περιοχή του 10,1% και περί το 9,3% το 2025. Τροχοπέδη για την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας παραμένει ο σχετικά υψηλός δομικός πληθωρισμός της Ελλάδας σε σύγκριση με την Ε.Ε., γεγονός που επηρεάζει αρνητικά και τις προοπτικές απασχόλησης.
Επιμένει η διαρθρωτική ανεργία
Το ΙΟΒΕ σημειώνει ότι καθώς η χώρα άγγιξε πλέον μονοψήφια ποσοστά ανεργίας, οποιεσδήποτε μειώσεις κατά τα επόμενα τρίμηνα ή έτη θα είναι αναπόφευκτα βραδύτερες.
Παράλληλα με τη μείωση της κυκλικής ανεργίας η προτεραιότητα τώρα είναι η μείωση της διαρθρωτικής ανεργίας και της ανεργίας τριβής. Η κυκλική ανεργία μειώνεται όσο η οικονομία ανακάμπτει και αυξάνονται οι θέσεις εργασίας. Η διαρθρωτική ή δομική ανεργία μειώνεται πιο δύσκολα καθώς οφείλεται σε βαθύτερες ανακατατάξεις στην οικονομία, που έχουν ως αποτέλεσμα τις αναντιστοιχίες προσφοράς και ζήτησης σε γεωγραφικό και κλαδικό επίπεδο.
Τέλος, η ανεργία τριβής περιλαμβάνει εκείνους που δεν μπορούν να εργαστούν αλλά και εκείνους που «ανοιγοκλείνουν» την πόρτα μεταξύ ανεργίας και απασχόλησης, όπως οι εποχικά εργαζόμενοι.
Απαισιοδοξία για τον πληθωρισμό
Οι εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ για τον πληθωρισμό δεν είναι αισιόδοξες. Μέχρι και το τρίτο τρίμηνο του 2024 ο Εθνικός Δείκτης Τιμών κυμάνθηκε περί το 2,7% και ο Εναρμονισμένος περί το 3%, τον δε Δεκέμβριο στο 2,6% και στο 2,9% αντίστοιχα.
Ενδιαφέρον εύρημα εδώ είναι ότι το 2024 η έμμεση φορολογία είχε θετική επίδραση στον πληθωρισμό κατά 0,2%, έναντι μηδενικής επίδρασης το προηγούμενο έτος.
Ενα μεγάλο «αγκάθι» για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας και το 2025, συνεπώς και για την απασχόληση, είναι ο σχετικά υψηλός δομικός πληθωρισμός στην Ελλάδας ή αλλιώς ο πυρήνας του πληθωρισμού, πλην των ευμετάβλητων τιμών της ενέργειας και των τροφίμων. Το ΙΟΒΕ προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα το 2025 θα κυμανθεί λίγο υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, με αντίστοιχες συνέπειες και στην αγορά εργασίας.
Μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο
Προβλήματα δημιουργεί το επίμονα υψηλό επίπεδο του εξωτερικού ελλείμματος της οικονομίας, δηλαδή του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών (ή πληρωμών). Το τρίτο τρίμηνο του 2024 καταγράφηκε αξιόλογη αύξηση των εξαγωγών κατά 3% σε ετήσια βάση, αλλά δυστυχώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν με υψηλότερο ρυθμό: 4,2%. Έτσι, διευρύνθηκε το έλλειμμα του ισοζυγίου.
Η αύξηση των συνολικών εξαγωγών κατά 3,3% κατανέμεται σε αύξηση των εξαγωγών αγαθών κατά 1,2% και των εξαγωγών υπηρεσιών κατά 5,1%. Από την άλλη, η αύξηση των συνολικών εισαγωγών κατά 4,2% κατανέμεται σε αύξηση των εισαγωγών αγαθών κατά 2,3% και των εισαγωγών υπηρεσιών κατά 12,5%.
Το αποτέλεσμα είναι -σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ- ότι το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στο 11μηνο του 2024 (Ιανουάριος-Νοέμβριος) αυξήθηκε κατά 511 εκατ. ευρώ σε 11,5 δισ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023.
