Ο Τσίπρας, βλέποντας το αδιέξοδο, υπό την απειλή της εξόδου από το ευρώ και ξέροντας ότι οι τράπεζες θα κλείσουν, είχε μόνο μία επιλογή: την προσφυγή στον λαό

Ηδέκατη επέτειος του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου του 2015 είναι ακόμη μία καλή ευκαιρία για να υπάρξει ένας πραγματικός διάλογος για την ελληνική χρεοκοπία, για τις αιτίες που η Ελλάδα, το κράτος, χρεοκόπησε. Όπως επίσης και για τον τρόπο που διαχειρίστηκαν οι κυβερνήσεις και ευρύτερα οι πολιτικές δυνάμεις την κρίση και την έξοδο από αυτή.

Η Ν.Δ., η παράταξη Μητσοτάκη, αλλά και πιο ειδικά οι δυνάμεις του αντιΣΥΡΙΖΑ μετώπου συνεχίζουν με τρόπο στερεότυπο να φωτίζουν μόνο την περίοδο 2015-2019, χαρακτηρίζοντας τις επιλογές της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ (τις δυνάμεις του λαϊκισμού όπως λένε) καταστροφικές. Το κάνουν επί δέκα χρόνια και θα συνεχίζουν να το κάνουν επειδή δεν θέλουν και δεν αντέχουν να αναγνωρίσουν τις ευθύνες τους για τη χρεοκοπία της χώρας αλλά και την αδυναμία και την ανικανότητά τους να διαχειριστούν την κρίση και το πτωχευτικό συμβόλαιο (Μνημόνιο) που οι ίδιες αυτές δυνάμεις προκάλεσαν και υπέγραψαν.

Τις τελευταίες μέρες του Ιουνίου του 2015 τα πράγματα είχαν φτάσει σε αδιέξοδο στη διαπραγμάτευση μεταξύ της κυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα (για πρώτη φορά μιας κυβέρνησης της Αριστεράς) και των δανειστών-εταίρων. Το τοπίο ήταν υπονομευμένο από την πρώτη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ υπό τον Αλέξη Τσίπρα ανέλαβε τη διακυβέρνηση. Η διαπραγμάτευση ήταν ήδη στον αέρα, η περίφημη 5η αξιολόγηση του δεύτερου Μνημονίου σερνόταν σχεδόν έναν χρόνο. Στο δημόσιο ταμείο υπήρχαν 1,6 δισ. ευρώ (Ιανουάριος 2015), με τις υποχρεώσεις μόνο για τον μήνα Φεβρουάριο του 2015 να ξεπερνούν τα 5,5 δισ. ευρώ. Είχαν δε φύγει από τις ελληνικές τράπεζες καταθέσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων υπό τον φόβο (και την προπαγάνδα) των καταστροφικών επιλογών των αριστερών. Στις αρχές Φεβρουαρίου κυκλοφορούσε ήδη η πληροφορία στις Βρυξέλλες ότι οι ελληνικές τράπεζες θα κλείσουν αν δεν υπάρξει συμφωνία για την 5η αξιολόγηση. Το όριο συμφωνίας ήταν η 30ή Ιουνίου του 2015. Το αδιέξοδο επιβεβαιώθηκε ξανά και ξανά πριν από τον Ιούνιο, αφού ούτε οι δανειστές ήθελαν να διαπραγματευτούν αλλά ούτε και η κυβέρνηση Τσίπρα ήθελε να εγκαταλείψει τις βασικές της θέσεις. Πρώτον, τη ρύθμιση του χρέους (το λεγόμενο «κούρεμα») και δεύτερον, τη μείωση των πρωτογενών ελλειμμάτων, που ήταν στο 4,5%.

Διέξοδος παραμονής

Ο Αλέξης Τσίπρας, βλέποντας το αδιέξοδο, και πάντα υπό την απειλή της εξόδου από το ευρώ και ξέροντας ότι οι τράπεζες θα κλείσουν, είχε μόνο μία επιλογή: την προσφυγή στον λαό. Χρόνος όμως δεν υπήρχε για κάλπες βουλευτικές. Χρόνος υπήρχε για να γίνει πράξη αυτό που αποπειράθηκε αλλά εγκατέλειψε τον Νοέμβριο του 2011 ο Γιώργος Παπανδρέου, το δημοψήφισμα! Κάτι που ανακοίνωσε στις 27 Ιουνίου του 2015 και αποφάσισε η Βουλή την επομένη.

Η προσφυγή σε δημοψήφισμα ήταν μια διπλή προσπάθεια. Πρώτον, να κερδίσει χρόνο από τους δανειστές ζητώντας να περιμένουν την ετυμηγορία του λαού μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες. Δεύτερον, ρωτώντας εμμέσως τους ψηφοφόρους αν μπορεί να παραμείνει στη διακυβέρνηση διαπραγματευόμενος ή όχι.

Οι δανειστές όχι απλώς δεν σεβάστηκαν τη διαδικασία αλλά προσπάθησαν να προκαταλάβουν την απόφαση κλείνοντας τις τράπεζες ακριβώς την 30ή Ιουνίου. Το αποτέλεσμα, που δεν το πίστευαν ούτε στην κυβέρνηση Τσίπρα, ήταν ένα γιγάντιο «Όχι» στους δανειστές με 61,31%.

Το αποτέλεσμα τρόμαξε τους δανειστές, κάτι που παραδέχτηκε και πριν από λίγα εικοσιτετράωρα εδώ στην Αθήνα η Άνγκελα Μέρκελ. Αυτό την υποχρέωσε να διαπραγματευτεί πλέον η ίδια με τον Αλέξη Τσίπρα, εγκαταλείποντας όλα όσα ήξερε ή γίνονταν ως εκείνη την ώρα. Η διαπραγμάτευση ήταν ιδιαιτέρως σκληρή σε βάρος του Τσίπρα και της κυβέρνησής του αλλά και της χώρας. Οι πρωταγωνιστές γνωρίζουν όσα τραγικά και απαράδεκτα συνέβησαν στη 17ωρη διαπραγμάτευση. Αυτό που είναι απολύτως γνωστό είναι το αποτέλεσμά της.

Οι συνέπειες του δημοψηφίσματος

Είναι πολλές οι δηλώσεις-παραδοχές στελεχών και συμβούλων της πρώην Γερμανίδας καγκελαρίου που δείχνουν ότι το δημοψήφισμα δεν έφερε μόνο δυσκολίες στη διαπραγμάτευση του Αλέξη Τσίπρα και της κυβέρνησής του. Ναι, πράγματι υπέγραψε την επέκταση του πτωχευτικού συμβολαίου (το λεγόμενο τρίτο Μνημόνιο). Δεν ήταν όμως στις αρχικές προθέσεις εκείνης της κυβέρνησης να μην ολοκληρώσει τη συμφωνία ώστε να βγάλει η χώρα το κεφάλι έξω από το νερό. Δεν υπήρχε καμία πρόθεση να φύγει η χώρα από το ευρώ.

Αυτό που έκανε το δημοψήφισμα ήταν να αναγκάσει τους δανειστές να συμφωνήσουν με την κυβέρνηση Τσίπρα. Το αρχικό σχέδιο να πέσει γρήγορα η κυβέρνηση της Αριστεράς απέτυχε, κι αυτό χάρη στο 61,31%. Η Άνγκελα Μέρκελ δεν… αγάπησε τον Αλέξη Τσίπρα, κατάλαβε όμως εκείνο το ξημέρωμα της 6ης Ιουλίου του 2015, που πήγε αναμαλλιασμένη στην Καγκελαρία, ότι όλα όσα της έλεγαν για την Ελλάδα επί τέσσερα χρόνια είχαν πάει στο καλάθι των σκουπιδιών. Εγκατέλειψε το σχέδιο «πτώση κυβέρνησης και αυτόματη επιβολή μόνο όλων όσων ήθελαν οι δανειστές».

Η Άνγκελα Μέρκελ και οι δανειστές δέχτηκαν τη ρύθμιση χρέους (διάδρομος σταθερός ως το 2032) και μείωση έστω και λίγο των πρωτογενών πλεονασμάτων. Συμφωνήθηκε και νέος χρόνος ολοκλήρωσης στα τρία χρόνια, κάτι που τηρήθηκε. Το πλέον αρνητικό ήταν η ιδιαίτερη επιβάρυνση των μεσαίων και μικρομεσαίων στρωμάτων όπως και η διάρκεια του Υπερταμείου.

Οι εσωτερικές επιπτώσεις

Ο Αλέξης Τσίπρας και οι συνεργάτες του γνωρίζουν το ύφος και τον χαρακτήρα της διαπραγμάτευσης. Δεν ήταν όμως το δημοψήφισμα που τα προκάλεσε. Διότι και χωρίς το δημοψήφισμα τα πράγματα ήταν αδιέξοδα και ιδιαιτέρως απαράδεκτα. Χρονικά η πρώτη επίπτωση ήταν η διάσπαση του ίδιου του ΣΥΡΙΖΑ, της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Το «Όχι» φάνηκε σαν να έγινε «Ναι», κι αυτό είχε ιδιαιτέρως βαρύ αποτύπωμα, κάτι που φαίνεται ακόμα και σήμερα. Όταν ο χρόνος κύλησε και ήρθε ακριβός ο λογαριασμός για τα κοινωνικά στρώματα που ως τότε είχαν αντέξει στις επιπτώσεις της χρεοκοπίας, άρχισε να εκφράζεται και η δυσαρέσκεια.

Η συμφωνία θα γινόταν έτσι κι αλλιώς. Με ή χωρίς το δημοψήφισμα. Κόστος πολιτικό θα υπήρχε έτσι κι αλλιώς γιατί οι δανειστές ζητούσαν τα λεφτά τους. Παρά το γεγονός ότι υπήρξε συμφωνία, οι δανειστές, κυρίως όμως οι αντιΣΥΡΙΖΑ δυνάμεις ήθελαν το αποτέλεσμα να φανεί ταπεινωτικό για τον ΣΥΡΙΖΑ. Είχε αυτό σημασία πολιτική, ιδεολογική, διαπραγματευτική. Το 61,31% έπρεπε να φανεί ότι ταπεινώθηκε για να μην αποκαλυφθούν οι όποιες υποχωρήσεις των δανειστών αλλά και η παντελής αποτυχία των δυνάμεων της χρεοκοπίας, των δυνάμεων που υπέγραψαν και το πτωχευτικό συμβόλαιο και τη δεύτερη επέκτασή του. Ανίκανες να φέρουν λύσεις, ήθελαν να φαίνεται ότι κανείς δεν πέτυχε απολύτως τίποτα. Και κυρίως η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα και του ΣΥΡΙΖΑ.

ΥΓ.: Δεν θέλουμε να προσδώσουμε κάποιον ηρωικό χαρακτήρα στα όσα έγιναν. Η ψύχραιμη όμως αποτίμηση του δημοψηφίσματος προσθέτει στην προσπάθεια διαμόρφωσης μιας ολοκληρωμένης εικόνας γι’ αυτή την κρίσιμη περίοδο της χρεοκοπίας ως την έξοδο από αυτή.

❝ ετικέτες ❞ #ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ 2015