Τα γνωστά χαρακτηριστικά της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη έχει και ο προϋπολογισμός του 2026, όπως προκύπτει από την πρώτη ανάγνωση μετά την κατάθεσή του. Η κυβέρνηση στηρίζεται στη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού από την ακρίβεια και την υπερφορολόγηση, καθώς αυξάνει τα έσοδα από ΦΠΑ, μειώνει κοινωνικές δαπάνες, προβαίνει σε διαρκείς υπερεκτιμήσεις επενδύσεων και εξαγωγών, την ώρα που αφήνει τη χώρα τελευταία σε πραγματικούς μισθούς και αποταμίευση και δεν αξιοποιεί ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως τις Κοινοτικές Οδηγίες για μείωση του ΦΠΑ σε τρόφιμα, φάρμακα, νησιά και τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας (DRM) που θα έδιναν επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για ουσιαστικές παρεμβάσεις.
Επιμέρους, στον νέο προϋπολογισμό διαπιστώνεται νέα φορολογική έκρηξη και μείωση στις δαπάνες για το κοινωνικό κράτος. Τα συνολικά φορολογικά έσοδα αναμένεται να αυξηθούν κατά 2,65 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω των έμμεσων φόρων, ενώ ΦΠΑ και ειδικοί φόροι κατανάλωσης θα γεμίσουν τα κρατικά ταμεία με 40,8 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά περίπου 4,5%.
Από το 2021 έως το 2026 ο πληθωρισμός έχει αυξηθεί συνολικά σε ποσοστό 19%, αλλά αυξάνεται και ο ΦΠΑ κατά 70%! Τα έσοδα από τον φόρο της ακρίβειας αυξάνονται κατά 12 δισ. ευρώ. Οι συνολικοί φόροι αυξάνονται κατά 53% ή κατά 25 δισ. ευρώ, σχεδόν τριπλάσια αύξηση από τον πληθωρισμό της περιόδου. Το συμπέρασμα που προκύπτει αβίαστα είναι πως η κυβέρνηση της Ν.Δ. χρηματοδοτεί τον προϋπολογισμό μέσα από την ακρίβεια και τους έμμεσους φόρους, όχι μέσα από δίκαιη φορολογία ή ανάπτυξη.
Σε ό,τι αφορά τις δαπάνες και τη σχέση εσόδων προς ΑΕΠ, από τα στοιχεία που κατατέθηκαν προκύπτει πως οι δαπάνες της Γενικής Κυβέρνησης έχουν μειωθεί κατά 6,8 μονάδες ΑΕΠ σε σχέση με το 2021. Αντιθέτως, τα έσοδα από φόρους έχουν αυξηθεί κατά 2,2 μονάδες ΑΕΠ έως το 2026. Η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη συρρίκνωση κοινωνικών δαπανών στην Ε.Ε. τα τελευταία χρόνια.
Δεύτερη υψηλότερη λιτότητα στην Ε.Ε.
Ο προϋπολογισμός του 2026 ενσωματώνει υπερπλεόνασμα 3,1 δισ. για το 2025, με την Κομισιόν να προβλέπει ακόμη μεγαλύτερο πλεόνασμα, της τάξης των 3,8 δισ. ευρώ. Με αυτά τα δεδομένα η χώρα μας παραμένει στη δεύτερη θέση εντός της Ε.Ε. σε ένταση δημοσιονομικής προσαρμογής, δηλαδή ακραία λιτότητα, την ώρα που η κυβέρνηση στερεί από νοικοκυριά και επιχειρήσεις δισεκατομμύρια που θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην οικονομία με τη μορφή εισοδηματικών και κοινωνικών παρεμβάσεων.
Σε ό,τι αφορά το πραγματικό εισόδημα μισθωτών και συνταξιούχων, οι μισθοί Γενικής Κυβέρνησης προς ΑΕΠ υποχωρούν σταθερά, ο πραγματικός μισθός του 2025 είναι 2% χαμηλότερος από το 2021. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην Ε.Ε. που το 2025 καταγράφει αρνητική μεταβολή πραγματικών μισθών σύμφωνα με τη φθινοπωρινή έκθεση της Κομισιόν. Στο μουντό σκηνικό και οι συντάξεις, οι οποίες δεν φτάνουν για να βγει ο μήνας, δεν καλύπτουν την ακρίβεια και η αγοραστική δύναμη των απομάχων της ζωής συνεχίζει να μειώνεται.
Κατάρρευση επιδομάτων
Στο πεδίο του προϋπολογισμού που αφορά το κοινωνικό κράτος τα πράγματα είναι πιο δραματικά. Αρκεί μια απλή σύγκριση των επιδομάτων που δίνονταν το 2022 σε σχέση με σήμερα για να καταλάβει κανείς την κατάρρευση του κοινωνικού προϋπολογισμού:
* Οικογενειακά επιδόματα: -47%
* Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα: -38%
* Επίδομα στέγασης: -27%
* Δαπάνες Πρόνοιας (ΟΠΕΚΑ): -21%
Συρρικνωμένοι είναι και οι προϋπολογισμοί των υπουργείων, ιδίως αυτών που αφορούν την καθημερινότητα και τις πραγματικές ανάγκες του πολίτη, όπως την Υγεία και τις δημόσιες μεταφορές. Η κυβέρνηση, παράλληλα, «κρύβει» μειώσεις στον τακτικό προϋπολογισμό με μεταφορές πόρων στο ΠΔΕ και στο Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο παραδοσιακά υποεκτελείται. Για παράδειγμα, στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών καταγράφεται μείωση κρατικών επιχορηγήσεων κατά 22 εκατ. ευρώ ετησίως, μείωση ΠΔΕ κατά 140 εκατ. ευρώ, όταν το 2023 -τη χρονιά του δυστυχήματος στα Τέμπη- το υπουργείο άφησε αδιάθετα 333 εκατ. σε σύνολο 714 εκατ. ευρώ καταγράφοντας υποεκτέλεση στο 46%!
Δραματική μείωση στα κονδύλια των υπουργείων Αγροτικής Ανάπτυξης και Υγείας. Στο Αγροτικής Ανάπτυξης σημειώνεται απότομη μείωση κονδυλίων το 2026 κατά 241 εκατ. ευρώ (-13,8%), 43 εκατ. ευρώ από τον τακτικό προϋπολογισμό και 317 εκατ. από το ΠΔΕ. Εννοείται πως το «ψαλίδι» σχετίζεται άμεσα με το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ. Από την άλλη, στο υπουργείο Υγείας μέσα στο 2026 «χάνονται 240 εκατ. ευρώ από τον τακτικό προϋπολογισμό. Η «τρύπα» καλύπτεται με ένα ακόμα τρικ, αυτό της ενίσχυσης με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης που μπορούν να φτάσουν ακόμα και τα 361 εκατ. ευρώ, όπως πανηγυρίζουν οι κυβερνητικοί, παραμερίζοντας την αυξημένη πιθανότητα απωλειών, όπως δείχνει και το πρόσφατο παρελθόν, όταν, για παράδειγμα, το 2023 απορροφήθηκε μόλις το 75% και χάθηκαν 84 εκατ. ευρώ.
Βάρος στην επικοινωνία, όχι στην ουσία
Με επικοινωνιακά πυροτεχνήματα επιχειρείται η υπερμεγέθυνση των λίγων προς τους πολλούς. Για παράδειγμα, η μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά 50% σε περιοχές με πληθυσμό έως 15.000 κατοίκους κοστίζει μόλις 38 εκατ. ευρώ (1,3% των εσόδων ΕΝΦΙΑ 2025), ενώ η μείωση του ΦΠΑ σε νησιά με πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους κοστίζει μόλις 25 εκατ. ευρώ, δηλαδή το 0,09% των αυξημένων εισπράξεων ΦΠΑ 2021-2025…
Η ενεργειακή φτώχεια και η ακριβή θέρμανση παραμένουν μείζονα προβλήματα για την ελληνική κοινωνία. Στο πετρέλαιο θέρμανσης η Ελλάδα παραμένει η ακριβότερη στην Ε.Ε. Η διεθνής τιμή του πετρελαίου μειώθηκε κατά 19,2%, στην Ελλάδα όμως η μείωση έφτασε μόλις στο 5,6%. Η τιμή του 1,13 ευρώ ανά λίτρο είναι κατά 19% υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μ.ό. (0,95 €/lt), την ώρα που ο ΕΦΚ θέρμανσης είναι 13 φορές μεγαλύτερος από το ευρωπαϊκό ελάχιστο.
Μετρ στην επικοινωνία και στο βάπτισμα του μαύρου σε άσπρο, οι κυβερνητικοί ειδικεύονται σε προβλέψεις που «πέφτουν στα βράχια και αμφισβητούνται ακόμα και από τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες. Η Κομισιόν, για παράδειγμα, υποβάθμισε το ΑΕΠ του 2025 από 2,3% σε 2,1%, την ώρα που για όλη την Ε.Ε. αναβαθμίστηκε από 1,1% σε 1,4%. Το ίδιο και στον τομέα των επενδύσεων, για τον οποίο θριαμβολογούν ο πρωθυπουργός, ο αντιπρόεδρος Χατζηδάκης και ο υπουργός Οικονομικών Κ. Πιερρακάκης. Βάσει των στοιχείων καταγράφεται υποβάθμιση για τη χώρα μας σε ποσοστό 0,9% για το 2025 και σε 0,2% για το 2026, την ώρα που όλη η Ε.Ε. αναβαθμίζεται στο +0,5% και +0,3% στα ίδια έτη. Έτσι κι αλλιώς υπάρχει ιστορικό προηγούμενο… αστοχιών από πλευράς κυβέρνησης: Το 2023 υπήρξε πρόβλεψη για +15,5%, και τελικά να «κάθεται» στο +6,6%, σχεδόν 2,5 φορές πιο χαμηλά απ’ ό,τι προέβλεπε το οικονομικό επιτελείο! Το ίδιο και για το 2024, όταν η αρχική πρόβλεψη έκανε λόγο για 15,1% άνοδο στις επενδύσεις. Τελικά έπεσαν έξω κατά… 3,5 φορές περίπου, αφού το τελικό ήταν +4,5%. Και το 2025 η πρόβλεψη ήταν για +8,4% (και έκλεισε στο +2,1%). Στον τομέα των εξαγωγών, που η κυβέρνηση καλλιεργεί υψηλές προσδοκίες, καταγράφηκε υποβάθμιση για 1,3% το 2025 και 0,8% για το 2026. Στην Ε.Ε. μεσοσταθμικά υπάρχει αναβάθμιση κατά 0,9%.
Τα αναξιοποίητα εργαλεία
DRM – Η Ελλάδα είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που είτε δεν χρησιμοποιεί τα διαθέσιμα εργαλεία για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων, είτε τα χρησιμοποιεί πολύ περιορισμένα. Όπως έχουν παραδεχθεί στις Επιτροπές (προσχέδιο προϋπολογισμού και φορολογικό νομοσχέδιο) οι υπουργοί Πιερρακάκης και Πετραλιάς, υπάρχει η δυνατότητα αύξησης του δημοσιονομικού χώρου, άρα και των δαπανών, παρά τον «κόφτη δαπανών». Προϋπόθεση είναι η λήψη των Διακριτικών Μέτρων Εσόδων, γνωστότερων ως DRM.
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιούν τα DRM για την ειδική φορολόγηση τραπεζών, τη φορολόγηση των υπερκερδών για τις εταιρείες ενέργειας, την αύξηση φορολογίας μερισμάτων, τις έκτακτες εισφορές των επιχειρήσεων. Ό,τι κάνει… τζιζ στην περίπτωση μας. Ωστόσο τα ευρωπαϊκά παραδείγματα είναι πολλά και δείχνουν τον δρόμο: Η Αυστρία έχει εισάγει ειδική εισφορά στις τράπεζες και στις ενεργειακές επιχειρήσεις. Η Σλοβενία θεσπίζει εισφορά αλληλεγγύης στις τράπεζες. Η Ολλανδία διατηρεί την εισφορά που θέσπισε στις τράπεζες. Η Ιταλία αυξάνει την εισφορά των τραπεζών. Η Λετονία αυξάνει τον φόρο επί των μερισμάτων.
Τι πετυχαίνουν οι άλλες χώρες με τα Διακριτικά Μέτρα Εσόδων; Τη μείωση στον ΕΦΚ καυσίμων, τη μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα, τη στήριξη μικρομεσαίων και μεσαίων επιχειρήσεων, την αύξηση των συντάξεων, την ενίσχυση των εισοδημάτων για τους πολίτες, οφέλη για τους πολλούς και όχι για λίγους.
Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της πολιτικής επιλογής σχετικά με τα DRM αφορά τη φορολόγηση των μερισμάτων. Το 2023 μόλις 1.500 συμπολίτες μας δήλωσαν 4 δισεκατομμύρια ευρώ από μερίσματα, με τον φορολογικό συντελεστή να είναι μόλις 5%, την ώρα που στην Ευρώπη είναι 15%-20%. Για να μην υπάρχουν απορίες προς όφελος ποιων «δουλεύει» η κυβέρνηση.
❝ ετικέτες ❞ #ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
