Στο όριο του 30% η απορρόφηση πόρων του ΤΑΑ, 6 μήνες πριν από τη λήξη του και στη 13η θέση με κριτήριο την απορροφητικότητα στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο ενισχύσεων για την περιφερειακή ανάπτυξη.
Ηελληνική οικονομία έχει τεράστιο έλλειμμα παραγωγικότητας, το οποίο κυμαίνεται λίγο πάνω από το 60% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Εχει ακόμη τεράστια υστέρηση στο πάγιο κεφάλαιο – βρίσκεται περίπου 70 δισ. ευρώ κάτω από τα επίπεδα του 2008. Εχει επίσης πολύ υψηλό εμπορικό έλλειμμα – ανέρχεται σε 33,82 δισ. ευρώ ή 13,6% του ΑΕΠ! Αυτοί είναι οι βασικοί δείκτες ανταγωνιστικότητας για οποιαδήποτε χώρα και διηγούνται μια «ιστορία» εντελώς διαφορετική από τις θριαμβολογίες που βρίσκουμε στις δηλώσεις των κυβερνητικών στελεχών και του πρωθυπουργού: η ελληνική οικονομία δεν έχει παραγωγικό και τεχνολογικό δυναμισμό και είναι ελάχιστα ανθεκτική.
Το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δημιουργήθηκε μετά την πανδημία για να λειτουργήσει σαν τονωτικό για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών, εστιάζοντας στην ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, με στόχο δηλαδή την αύξηση της παραγωγικότητας και την ισχυροποίηση του παραγωγικού κορμού των οικονομιών. Για οικονομίες όπως η ελληνική με σοβαρά και χρόνια προβλήματα ανταγωνιστικότητας (χαμηλή παραγωγικότητα, ασθενικός παραγωγικός κορμός, υψηλό εμπορικό έλλειμμα) ήταν και θα μπορούσε να αποδειχθεί «θείο δώρο», μια ιστορική ευκαιρία. Τις διαστάσεις αυτής της ευκαιρίας υπογράμμιζε και η προγραμματική περίοδος του ΕΣΠΑ 2021-2027, που είχε επίσης προσανατολιστεί στην ψηφιακή και πράσινη μετάβαση αλλά και στην ανάπτυξη θεμελιωδών υποδομών στους τομείς της στέγης, της διαχείρισης του υδάτινου δυναμικού, της διαχείρισης απορριμμάτων.
Απορρόφηση 27,78%
Ωστόσο, πλησιάζοντας στα «τελευταία μέτρα» της υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης και στο «τελευταίο μίλι» του ΕΣΠΑ, η κατάσταση είναι απογοητευτική και παραπέμπει όχι στην αξιοποίηση της ιστορικής αυτής ευκαιρίας αλλά μάλλον σε μια καταστροφική αποτυχία. Οσον αφορά το ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), πρόσφατα ο υποδιοικητής της ΤτΕ κ. Πελαγίδης είπε ότι «μέχρι στιγμής στους τελικούς δικαιούχους έχουν φτάσει μόνο 10 δισ. ευρώ (5,7 δισ. ευρώ από επιχορηγήσεις και 4,3 δισ. ευρώ από δάνεια) από τα 36 δισ. ευρώ». Αυτό σημαίνει πραγματική απορρόφηση 27,78% λιγότερο από ένα εξάμηνο πριν από τη λήξη του προγράμματος!
Οσο για το ΕΣΠΑ, το βέβαιο είναι ότι η Ελλάδα έχει υποχωρήσει στη 13η θέση στη λίστα των χωρών-μελών με κριτήριο την απορρόφηση πόρων, ενώ είχε ξεκινήσει από την πρώτη θέση. Η τρέχουσα προγραμματική περίοδος του ΕΣΠΑ λήγει το 2027 και υπάρχει η ευχέρεια του ν+3, δηλαδή ακόμη τρία χρόνια μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι διαδικασίες και να «κλείσει», αλλά η καθυστέρηση είναι ήδη πολύ μεγάλη, μεγαλύτερη σε σχέση με οποιαδήποτε προηγούμενη προγραμματική περίοδο. Επιπλέον, το κατρακύλισμα στη 13η θέση της λίστας με κριτήριο την απορροφητικότητα των πόρων έχει δομικές αιτίες που προοιωνίζονται χειροτέρευση παρά βελτίωση των επιδόσεων.
Το συνολικό συμπέρασμα είναι ότι καταγράφεται ήδη και την κατάλληλη στιγμή θα καταγραφεί και με τον επίσημο τρόπο τρομερή υστέρηση στην απορρόφηση πόρων που για το μεν ΤΑΑ σε οσοδήποτε αισιόδοξο πλάνο θα είναι τεράστια, για το δε ΕΣΠΑ θα είναι επίσης πολύ μεγάλη, ιδιαίτερα αν δεν απενεργοποιηθεί ο «μηχανισμός» που παράγει το πρόβλημα των καθυστερήσεων.
Ο κίνδυνος είναι τετραπλός: Πρώτο, ποσοτικός, δηλαδή απώλεια ευρωπαϊκών πόρων πολλών δισ. ευρώ – εδώ δεν χρειάζονται περισσότερες επεξηγήσεις.
Δεύτερο, ποιοτικός. Καθώς είμαστε μια ανάσα από το τέλος του ΤΑΑ και την παραμονή της λήξης της «κανονικής» διάρκειας του ΕΣΠΑ, και μπροστά στο φάσμα απώλειας πολλών δισ. ευρώ, έργα εγκαταλείπονται και αντικαθίστανται από άλλα τα οποία υπόσχονται ταχύτερη υλοποίηση. Με το ίδιο κριτήριο, εντάσσονται άρον άρον έργα. Αυτό έγινε κατά κόρον με τις τελευταίες αναθεωρήσεις του ΤΑΑ και του ΕΣΠΑ. Ποιο είναι εδώ το ποιοτικό πρόβλημα; Οτι τα έργα που εντάσσονται άρον άρον με αυτό το κριτήριο ουδεμία σχέση έχουν με την ψηφιακή ή πράσινη μετάβαση, δεν δημιουργούν όρους ανάταξης της ανταγωνιστικότητας, δεν έχουν τεχνολογική προστιθέμενη αξία, με λίγα λόγια δεν προσφέρουν τίποτε στην ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα – μόνο κατανάλωση πόρων σε συνδυασμό με πελατειακές διευθετήσεις…
Τρίτο, δημοσιονομικό πρόβλημα: Το «μπάχαλο» που επικρατεί με πολλά έργα είναι τέτοιο, ώστε να είναι εντελώς αμφίβολο αν είναι εξασφαλισμένη η χρηματοδότησή τους. Αυτό γεννάει δύο ειδών προβλήματα: Πρώτον, ότι κατά το μέρος που δεν έχει εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους, τα βάρη θα πέσουν στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, δηλαδή στις δαπάνες του προϋπολογισμού. Είναι σαν ένα αφανές «πρόγραμμα στήριξης» του «μπάχαλου» που έχει δημιουργήσει ο κ. Παπαθανάσης. Μεταξύ άλλων, αυτό σημαίνει ότι οι πόροι για τα θρυλούμενα κυβερνητικά μέτρα στήριξης κατά την προεκλογική περίοδο θα είναι μειωμένοι – ένα «καπέλο» Παπαθανάση στη χρηματοδότηση της προεκλογικής τακτικής του ίδιου του κυβερνώντος κόμματος! Δεύτερη επίπτωση, ότι δικαιούχοι προγραμμάτων που εξαγγέλλονται χωρίς εξασφαλισμένο προϋπολογισμό (πολίτες ή και επαγγελματίες) θα περιμένουν μάταια τα λεφτά τους.
Τέταρτο, καθώς ο πανικός της απώλειας πόρων αναδεικνύει τη μέθοδο «κουτρουβάλα» σε πρώτο πλάνο, γίνονται και διαχειρίσεις που είναι βέβαιο ότι σε επόμενο χρόνο θα έχουν κόστος την απώλεια πόρων επειδή πολλά έργα θα απενταχθούν εκ των υστέρων, στο στάδιο των εκ των υστέρων ευρωπαϊκών ελέγχων που θα διενεργηθούν. Αυτό έχει γίνει και στο παρελθόν, αλλά τώρα απειλείται να γίνει σε πρωτοφανή κλίμακα.
Ο «μηχανισμός» πίσω από το πρόβλημα
Ο «μηχανισμός» αυτός έχει ονοματεπώνυμο: Νίκος Παπαθανάσης, ο αρμόδιος αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών. Εχει επίσης πολιτικό υπεύθυνο, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, που, παρά τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει ο εκλεκτός του στην υλοποίηση των προγραμμάτων, ακόμη και στους συναδέλφους του υπουργούς, τον στηρίζει με ανεξήγητη επιμονή. Οι κακές γλώσσες λένε ότι ο δεσμός μεταξύ των δύο είναι ισχυρός, καθότι ο αναπληρωτής υπουργός υπήρξε ταμίας του κόμματος και -λένε πάντα οι «κακές γλώσσες»- ίσως εξακολουθεί να παίζει ανάλογο ρόλο.
Εμείς δεν τα πιστεύουμε αυτά, αλλά και μόνο το γεγονός ότι λέγονται, αποδεικνύει πως ο πρωθυπουργός και ο εκλεκτός του υπουργός δεν είναι πολύ πειστικοί στο «να φαίνεται και τίμια η γυναίκα του Καίσαρα» – εκτός από το να είναι… Γιατί είναι δομικά τα προβλήματα που δημιουργεί ο κ. Παπαθανάσης;
Πρώτο, διότι εξολοθρεύει συστηματικά το υπηρεσιακό στελεχικό προσωπικό του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης, που έχει συσσωρεύσει «τεχνογνωσία» και δεξιότητες στην υλοποίηση των προγραμμάτων, για να τους αντικαταστήσει με άτομα της απόλυτης δικής του εμπιστοσύνης, ακόμη και αν δεν διαθέτουν καν -όπως συχνά συμβαίνει- τα απαραίτητα τυπικά προσόντα. Το γεγονός αυτό έχει άμεσες και βαριές αρνητικές συνέπειες στην αρτιότητα του σχεδιασμού και την πορεία υλοποίησης των προγραμμάτων.
Δεύτερο, διότι σε μια πρωτοφανή κίνηση στην ιστορία των ΕΣΠΑ, ο Ν. Παπαθανάσης έγινε αποκλειστικός «δικαιούχος» της υπογραφής για όλα τα έργα του ΕΣΠΑ, με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται φάκελοι «προς υπογραφήν» και να καταγράφονται πρωτοφανείς καθυστερήσεις.
Τρίτο, διότι επιδεικνύεται ιδιαίτερη φροντίδα σε συμβάσεις διαφήμισης, συμβουλών και τεχνικής υποστήριξης που, εκ του αποτελέσματος, φαίνεται πως απαιτούν πολλή ενέργεια, η οποία λείπει από τη φροντίδα για την πρόοδο των ίδιων των έργων. Σε κάθε περίπτωση, τα πράγματα με το ΤΑΑ και το ΕΣΠΑ είναι σε οριακό και επικίνδυνο σημείο.
●Υποσημείωση γράφοντος: Ας μη βιαστούν καλοπροαίρετοι αναγνώστες ή κακοπροαίρετοι του κυβερνητικού χώρου να μας κατηγορήσουν για «αναπόδεικτους ισχυρισμούς». Αποδείξεις θα ακολουθήσουν μέσα από συγκεκριμένα παραδείγματα.
www.efsyn.gr
❝ ετικέτες ❞ #ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ
