Βλέποντας και κάνοντας

Τάσος Παππάς

Σε μεγάλη σύγχυση ο πλανήτης μετά την εκλογή Τραμπ. Ουδείς μπορεί να προβλέψει τι θα γίνει και προς τα πού θα πάμε. Ο Αμερικανός πρόεδρος στο εσωτερικό της χώρας του θα επιχειρήσει να αλλάξει τα πάντα. Θα κόψει πόρους από προγράμματα που βοηθούν τους φτωχούς και τους ανήμπορους, θα βάλει χέρι στο συνταξιοδοτικό και στα δίκτυα υγείας, τα οποία έτσι κι αλλιώς είναι αναιμικά αφού αφήνουν απ’ έξω εκατομμύρια πολίτες, θα καταργήσει το υπουργείο Παιδείας, θα επιχειρήσει να περιορίσει τα μέσα ενημέρωσης που του ασκούν κριτική -τα περισσότερα μεγάλα έτσι κι αλλιώς ελέγχονται από φίλους και χρηματοδότες του-, θα κυνηγήσει δικαστές που αντιστέκονται στις υποδείξεις του, θα μειώσει τη φορολογία στις μεγάλες επιχειρήσεις, θα επιτρέψει εξορύξεις παντού και γενικώς θα πορευτεί δυναμικά υπονομεύοντας θεσμούς που λειτουργούν ως αντίβαρα για να προστατεύσουν την κοινωνία από τους εξτρεμισμούς της εκτελεστικής εξουσίας.

Ο γερουσιαστής των Δημοκρατικών Μπέρνι Σάντερς περιγράφει την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα του με μελανά χρώματα: «Τώρα είναι η ώρα να θέσουμε ένα πολύ απλό ερώτημα. Τι θέλουν πραγματικά ο κ. Μασκ, ο κ. Τραμπ και οι συνάδελφοί τους δισεκατομμυριούχοι; Ποιο είναι το τελικό τους παιχνίδι; Και κατά την άποψή μου, η απάντηση δεν είναι περίπλοκη. Δεν είναι καινοφανής. Δεν είναι καινούργια. Είναι αυτό που οι άρχουσες τάξεις σε όλη την Ιστορία πάντα ήθελαν και πάντα πίστευαν ότι τους ανήκει δικαιωματικά: περισσότερη εξουσία, περισσότερος έλεγχος και περισσότερος πλούτος. Και είναι αποφασισμένες να μην επιτρέψουν στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου να μπουν στον δρόμο τους». Μαρξιστής-λενινιστής ο Σάντερς για τον Ντόναλντ Τραμπ, οπότε η κριτική του δεν έχει καμία αξία. Το γεγονός ότι σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μια βαθιά διχασμένη χώρα, πολλοί μιλούν για εμφυλιοπολεμική ατμόσφαιρα, προφανώς είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια για την κυβέρνηση των εκατομμυριούχων.

Στο εξωτερικό πεδίο ο Τραμπ απειλεί, εκφοβίζει, προειδοποιεί, εκβιάζει. Οι αισιόδοξοι λένε ότι απλώς απλώνεται για να κερδίσει έδαφος και στη συνέχεια θα μαζευτεί αφού θα έχει εξασφαλίσει μπόλικα πλεονεκτήματα έναντι των αντιπάλων του. Οι απαισιόδοξοι κάνουν λόγο για στρατηγική εφόδου που δεν θα αφήσει τίποτα όρθιο. «Μερικοί σύμμαχοί μας είναι χειρότεροι από τους εχθρούς μας», είπε. Τώρα, ποιος είναι εχθρός των ΗΠΑ για τον Τραμπ είναι μια περίεργη ιστορία. Θέλει, λέει, να προσαρτήσει τον Καναδά, τη Γριλανδία, τη Διώρυγα του Παναμά, να μετατρέψει τη Γάζα σε Ριβιέρα εκτοπίζοντας τους Παλαιστινίους, θα βάλει δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα, διατάζει τους Ευρωπαίους να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες τους και να αγοράσουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τις ΗΠΑ, προωθεί σχέδια ειρήνευσης στην Ουκρανία, αγνοώντας την Ευρωπαϊκή Ενωση και αδειάζοντας τον Ζελένσκι, συνομιλεί με τον Πούτιν, τον οποίο η προηγούμενη αμερικανική διοίκηση αποκαλούσε δικτάτορα, στηρίζει κόμματα της Ακρας Δεξιάς, δίνει και αυτός και οι συνεργάτες του μαθήματα δημοκρατίας, προτρέπει ο αθεόφοβος τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εμπιστευθούν τους πολίτες τους και να μην περιορίζουν τα δικαιώματά τους (κοίτα ποιος μιλάει), κάνει δηλαδή ό,τι μπορεί για να προκαλέσει ταραχή στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Η Ευρώπη σε πλήρη αμηχανία. Οι σπασμωδικές κινήσεις του Μακρόν πέφτουν σε τοίχο. Καλούνται οι Ευρωπαίοι ηγέτες να ετοιμάσουν ένα σχέδιο αντίστασης. Η δημιουργία μετώπου απέναντι στον Τραμπ δεν βρίσκει όλους σύμφωνους. Η φράξια των τραμπιστών είναι υπολογίσιμο μέγεθος. Το πάλαι ποτέ καθοδηγητικό δίδυμο (Γερμανία, Γαλλία) είναι σε παρακμή. Στη Γερμανία μπουκάρει η Ακρα Δεξιά στο κέντρο της πολιτικής ζωής, στη Γαλλία το πολιτικό σύστημα είναι σε βαθιά κρίση. Το έλλειμμα ηγεσίας, εκκωφαντικό. Οι ιδέες για δημιουργία ευρωπαϊκού στρατού και για αναβάθμιση του ρόλου της Ε.Ε. υπάρχουν στο τραπέζι, αλλά μπλοκάρονται από διάφορες χώρες. Ο Μητσοτάκης ζητάει μία φωνή από την Ευρώπη εκφράζοντας την ενόχλησή του επειδή αποκλείστηκε από τον Μακρόν στη σύναξη που έγινε στο Παρίσι. Μία φωνή η Ευρώπη δεν είχε ποτέ τα τελευταία χρόνια. Θα συνετιστεί από την επιθετική γραμμή του Τραμπ; Δύσκολο.

Θα φτάσουμε στο σημείο να νοσταλγούμε την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Τότε ξέραμε ότι ο κόσμος είναι χωρισμένος σε δύο στρατόπεδα και υπήρχε το Κίνημα των Αδεσμεύτων που προσπαθούσε να μπει σφήνα. Δεν τα κατάφερε. Τότε ξέραμε ότι αν η Δύση πίστευε πως απειλούνται τα συμφέροντά της σε κάποια περιοχή του κόσμου θα οργάνωνε πραξικοπήματα, εμφυλίους, θα δολοφονούσε τους ατίθασους ηγέτες για να μη διαταραχθούν οι ισορροπίες.

Τότε ξέραμε ότι αν η ηγεσία της Σοβιετικής Ενωσης υποψιαζόταν δυτική παρέμβαση σε κάποια χώρα του υπαρκτού σοσιαλισμού θα έστελνε τα στρατεύματά της για να αποκαταστήσουν την τάξη. Σήμερα; Σύγχυση. Κάθε πρόβλεψη, παρακινδυνευμένη. Μακροπρόθεσμα σχέδια; Πιθανότατα θα μείνουν στα χαρτιά. Μεσοπρόθεσμα; Απειλούνται με κατεδάφιση. Οπότε σχέδια με κοντινό ορίζοντα. Δηλαδή βλέποντας και κάνοντας.