Ο προστάτης είναι μικρός αδένας των αρσενικών θηλαστικών, φυσικά και των ανδρών, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη περιβάλλοντας την ουρήθρα, δηλαδή το σωληνάκι που μεταφέρει τα ούρα στο εξωτερικό περιβάλλον από την ουροδόχο κύστη μέσω του πέους. Το βάρος του προστάτη είναι περίπου 11 γραμμ. (κυμαίνεται μεταξύ 7 g και 16 g) και έχει σχήμα καρυδιού.
Η λειτουργία του προστάτη: Ο προστάτης περιέχει μερικούς ομαλούς μύες που βοηθούν στο να εκχέεται το σπέρμα κατά τη διάρκεια της εκσπερμάτωσης. Ο ρόλος του προστάτη είναι να παράγει και να παρέχει ένα μέρος του υγρού με μικρό ιξώδες που είναι απαραίτητο για την εκσπερμάτωση. Το υγρό αυτό βοηθά στη μεταφορά και τη διατροφή του σπέρματος υποβοηθώντας έτσι τη σύλληψη.
Ο προστάτης βρίσκεται μπροστά από το τελευταίο τμήμα του παχέος εντέρου [ορθό], γι’ αυτό και η πιο απλή εξέτασή του είναι η δακτυλική εξέταση (ψηλάφηση) μέσω του ορθού.
Οι παθήσεις του προστάτη αρχικά αντιμετωπίζονται με φαρμακευτική αγωγή. Σε περιπτώσεις όπου η πάθηση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με φάρμακα, τότε ο ασθενής θα πρέπει να υποβληθεί σε εγχείρηση, κατά την οποία θα αφαιρεθεί ο ιστός που προκάλεσε τη διόγκωση του προστάτη.
Προστάτης: ο αδένας που βασανίζει τους άνδρες: Πολλοί άνδρες δε γνωρίζουν που βρίσκεται ο προστάτης αδένας, ούτε ποια είναι η λειτουργία του. Ακόμα περισσότεροι πιστεύουν πως τα προβλήματά του θα τους απασχολήσουν αργά στη ζωή τους, μετά τα 60-70 έτη. Ωστόσο, η σωστή πληροφόρηση για τον προστάτη και τις παθήσεις του είναι πολύ σημαντική, μιας και αποτελεί συχνά πηγή προβλημάτων για τους άνδρες. Στις νεότερες ηλικίες είναι ευάλωτος σε λοιμώξεις, ενώ με την πάροδο του χρόνου ξεκινάει και η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη. Τέλος, ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερος καρκίνος στους άνδρες του δυτικού κόσμου και αποτελεί ένα από τα κυρίαρχα ιατρικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ανδρικός πληθυσμός. Ο προστάτης πήρε το όνομά του από τον Ηρόφιλο, Έλληνα γιατρό της Αλεξάνδρειας του 3ου π.X. αιώνα, επειδή «προΐσταται», βρίσκεται δηλαδή μπροστά από την ουροδόχο κύστη, περιβάλλοντας την αρχική μοίρα της ουρήθρας. Ο προστάτης αράγει επίσης και ένα σημαντικό ένζυμο, το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA), που βοηθά στη ρευστοποίηση του σπέρματος.
- Η προστατίτιδα , που είναι μια φλεγμονή του προστάτη αδένα, αποτελεί τη συνηθέστερη ουρολογική διάγνωση σε άνδρες νεότερους των 50 ετών και την τρίτη σε άνδρες άνω των 50.
- Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη (Κ.Υ.Π.) είναι η συχνότερη καλοήθης νεοπλασία στους άνδρες, απασχολώντας 1 στους 2 άνδρες ηλικίας άνω των 50 ετών.
- Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερος καρκίνος στους άνδρες του δυτικού κόσμου και η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα.
Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί ένα από τα κυρίαρχα ιατρικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ανδρικός πληθυσμός.
-
- Συχνότερος καρκίνος στους άνδρες του δυτικού κόσμου
- 1 στους 6 άνδρες θα διαγνωσθεί με καρκίνο προστάτη στη διάρκεια της ζωής του
- Μέση ηλικία διάγνωσης: 66 έτη
- 5ετής επιβίωση: 98,9%
Αποτελεί μια πάθηση με δύο πρόσωπα:
Προστατίτιδα
Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη
Στην εφηβεία ο προστάτης έχει βάρος λίγων γραμμαρίων. Κατόπιν με την επίδραση της ανδρικής ορμόνης, της τεστοστερόνης, φτάνει το βάρος 20 περίπου γραμμαρίων. Τόσο διατηρείται για 20-25 χρόνια μέχρι να αρχίσει να ξαναμεγαλώνει από την ηλικία των 40-45. Ο προστάτης αδένας αναμένεται να είναι διογκωμένος στους μισούς άνδρες άνω των 60 και σε 8 στους 10 άνω των 80 ετών. Η αύξηση του μεγέθους του προστάτη με την πρόοδο της ηλικίας ονομάζεται Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη (ΚΥΠ). Οι παράγοντες εκδήλωση της είναι ηλικία και η παρουσία ανδρογόνων από καλά λειτουργούντες όρχεις. Η υπερπλασία του προστάτη δεν σχετίζεται με διαταραχές της σεξουαλικής ζωής. Είναι σημαντικό να γνωρίζει κανείς ότι η ΚΥΠ δεν είναι καρκίνος ούτε οδηγεί στην εμφάνιση καρκίνου (ο οποίος μπορεί βέβαια να συνυπάρχει με την ΚΥΠ). Επειδή ο προστάτης περιβάλλει την ουρήθρα όταν μεγαλώνει αυτή ¨στραγγαλίζεται ¨ προοδευτικά κάνοντας όλο και δυσκολότερη την διέλευση των ούρων. Για να υπερνικήσει η κύστη την δυσκολία αναγκάζεται να σπρώχνει δυνατότερα από πριν. Με τον χρόνο η κύστη αλλάζει καθώς το μυϊκό τοίχωμα της γίνεται παχύτερο ανταποκρινόμενο στην αυξημένη αντίσταση της ροής των ούρων μέσα από την στενωμένη ουρήθρα.
Συμπτώματα
Το ¨στραγγάλισμα¨ της ουρήθρας δυσκολεύει την ροή των ούρων. Ο άνδρας το βιώνει σαν καθυστέρηση έναρξης ούρησης, αργή ροή ούρων, διακοπτόμενη ούρηση και τελικά αίσθημα ατελούς κένωσης κύστης.
Η κατάσταση μπορέσει να εξελιχθεί σε πλήρη αδυναμία κένωσης κύστης, επίσχεση ούρων δηλαδή. Λόγω της ατελούς κένωσης της κύστης ο ασθενής αναγκάζεται να ουρεί συχνά ακόμα και να διακόπτει τον ύπνο του για να ουρήσει (νυκτουρία). Την ημέρα υπάρχει συχνουρία (πάνω από 10 φορές ημερησίως).
Καθώς εξελίσσεται η νόσος η ούρηση γίνεται επιτακτική. Ο ασθενής δεν μπορεί να αναβάλλει την ούρηση και όταν το προσπαθεί τότε υπάρχουν επεισόδια ακράτειας. Αυτό συμβαίνει καθώς η κύστη ξεκινά την διαδικασία της ούρησης χωρίς την «συναίνεση» του ασθενούς. Χαρακτηριστική είναι η εμφάνιση εντονότατης επιθυμίας ούρησης όταν ο άνδρας πλένει τα χέρια του ή όταν βρίσκεται σε ψυχρό περιβάλλον.
Μπορεί να υπάρχουν κατά καιρούς ενοχλήσεις όπως τσούξιμο στην ούρηση(καυσουρία), πόνος χαμηλά στην κοιλιά, που μπορεί να παρερμηνευθούν για ουρολοίμωξη. Ακόμη μπορεί να παρουσιαστεί σοβαρή ουρολοίμωξη με υψηλό πυρετό και ισχυρό πόνο κατά την ούρηση.
Μεγάλο υπόλειμμα ούρων οδηγεί σε σχηματισμό ιζήματος το οποίο ενίοτε σχηματίζει μικρούς ή μεγάλους λίθους κύστης
Συνήθως οι άρρωστοι έχουν την τάση να αποδίδουν τα ενοχλήματά τους στην ηλικία και να μην δίνοντας πρέπουσα σημασία. Η αξιολόγηση, ωστόσο, των συμπτωμάτων είναι σημαντική για δύο λόγους:
Αφ’ ενός μπορεί προοδευτικά να γίνουν πολύ ενοχλητικά αλλά και να βλάψουν άλλα όργανα. Κατακράτηση των ούρων στην ουροδόχο κύστη ευνοεί τις σοβαρές ουρολοιμώξεις. Είναι δυνατό να προκληθεί νεφρική ανεπάρκεια, λόγω της στάσης των ούρων στο ανώτερο ουροποιητικό σύστημα.
Αφ’ ετέρου διότι μπορεί να υποκρύπτουν άλλες, πιο σοβαρές παθήσεις, όπως ο καρκίνος του προστάτη ή της κύστης όπου πρώιμη διάγνωση σημαίνει πλήρη θεραπεία.
Κάθε άνδρας που πλησιάζει την ηλικία των 50 ετών, με ή χωρίς ενοχλήματα πρέπει να ελέγχεται και να εκτιμάται προσεκτικά
Ο βασικός έλεγχος ολοκληρώνεται με κάποιες εργαστηριακές εξετάσεις, όπως εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας (ουρία – κρεατινίνη), γενική εξέταση ούρων/καλλιέργεια ούρων και μέτρηση του ΡSA (ειδικό προστατικό αντιγόνο) στο αίμα. Η μέτρηση του PSA είναι πολύ σημαντική γιατί μπορεί να ανακαλύψει έγκαιρα καρκίνο του προστάτη όταν αυτός είναι απόλυτα θεραπεύσιμος, σώζοντας κυριολεκτικά την ζωή του ασθενούς.
Θεραπεία
Εάν τα συμπτώματα δεν είναι έντονα και δεν προβλέπεται επιδείνωση η έναρξη θεραπείας μπορεί να καθυστερήσει και ο ασθενής παρακολουθείται τακτικά. Αν ο ασθενής με έντονα συμπτώματα αναζητά ανακούφιση υπάρχουν δύο τρόποι προσέγγισης του προβλήματος.
Φαρμακευτική
α) Φάρμακα που στοχεύουν στην χαλάρωση του προστάτη γύρω από την «στραγγαλισμένη» ουρήθρα. Η ανακούφιση επέρχεται μέσα σε λίγες μέρες εφόσον είναι επιτυχής.
β) Φάρμακα που στοχεύουν να μειώσουν το μέγεθος του αδένα αποσυμπιέζοντας και ελευθερώνοντας σταδιακά την ουρήθρα. Αυτά χρειάζονται περισσότερο χρόνο συνήθως 3 μήνες για να δουλέψουν.
Τα φάρμακα πρέπει να λαμβάνονται εφ όρου ζωής και υπό παρακολούθηση καθώς μπορεί πάψουν να δουλεύουν στο μέλλον.
Χειρουργική
Οι γιατροί στο παρελθόν ήταν απρόθυμοι να προτείνουν χειρουργική θεραπεία στα αρχικά στάδια της νόσου. Ο λόγος ήταν ότι οι διαθέσιμες τεχνικές δεν ήταν 100% ασφαλείς. Τώρα με την εξάπλωση των διουρηθρικών τεχνικών εξάχνωσης του προστάτη που εξασφαλίζουν 100% ασφάλεια και αποτελεσματικότητα σε όλο και περισσότερους ασθενείς δίνεται χειρουργική λύση.
Ακολουθεί ένα βίντεο σχετικά με τον προστάτη και τη λειτουργία του:
