«Σήκω Ανδρέα για να δεις τα παιδιά της Αλλαγής»

Τάσος Παππάς

Εγινε αυτό που όλοι περίμεναν. Ουδείς αιφνιδιάστηκε. Ο Ανδρέας Λοβέρδος εντάχθηκε στο κόμμα του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η υπόθεση μαγειρευόταν στο παρασκήνιο καιρό. Οι δημόσιες δηλώσεις του πρώην υπουργού το τελευταίο διάστημα ήταν θετικές και για τον αρχηγό της Δεξιάς και για την κυβέρνησή του. Το εντυπωσιακό με την περίπτωση του κ. Λοβέρδου είναι ότι διεκδίκησε την αρχηγία του ΠΑΣΟΚ με ρητορική και θέσεις που παρέπεμπαν στην ιστορία και στις παραδόσεις του κόμματος και εγκαλούσε τους τότε ανταγωνιστές του για απόπειρα αλλοίωσης της φυσιογνωμίας του ΠΑΣΟΚ. Στις δημοσκοπήσεις πήγαινε καλά -ερχόταν πρώτος-, όμως η κομματική κάλπη τον προσγείωσε ανώμαλα. Τερμάτισε τρίτος αλλά παρέμεινε στο κόμμα.

Οι σχέσεις του με τον Νίκο Ανδρουλάκη ήταν ψυχρές, διέδιδε ότι είναι παραγκωνισμένος από την ηγεσία, ωστόσο διέψευδε όλα τα σενάρια περί αποχώρησής του, λέγοντας ότι εγώ είμαι ΠΑΣΟΚ και παραμένω στο ΠΑΣΟΚ. Αραιά και πού έκανε και καμιά παρέμβαση με αιχμές κατά της Δεξιάς, αλλά δεν έχανε την ευκαιρία να εξαπολύει επιθέσεις κατά του ΣΥΡΙΖΑ και προσωπικά κατά του Αλέξη Τσίπρα, κατηγορώντας τον πρώην πρωθυπουργό ότι οργάνωσε τη σκευωρία για το θέμα της Novartis όπου ενεπλάκη και το όνομά του. Ηταν ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές στο αντιΣΥΡΙΖΑ μέτωπο. Στη συνέχεια αποχώρησε από το ΠΑΣΟΚ, για λίγο εξαφανίστηκε από το προσκήνιο, επανήλθε με δικό του κόμμα, δοκίμασε την τύχη του στις ευρωεκλογές, απέτυχε παταγωδώς και μία μέρα μετά την έκδοση της πρωτόδικης δικαστικής απόφασης για τους προστατευόμενους μάρτυρες, συναντήθηκε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και επισημοποιήθηκε η σχέση τους.

Το ΠΑΣΟΚ για ακόμη μία φορά αποδείχτηκε τροφοδότης λογαριασμός που «χρηματοδοτεί» άλλα κόμματα. Κάτι ανάλογο στο μακρινό παρελθόν, δηλαδή τότε που ήταν παντοδύναμο και επί Ανδρέα Παπανδρέου και επί Κώστα Σημίτη, δεν θα είχε γίνει. Το ΠΑΣΟΚ εκείνη τη μακρά περίοδο ήταν ο χώρος υποδοχής της κοινωνικής δυσφορίας. Τα πράγματα άλλαξαν. Το ΠΑΣΟΚ υφίσταται σε συνέχειες αυτό που έκανε απέναντι σε πολιτικούς αντιπάλους του. Μέχρι τότε απορροφούσε και ψηφοφόρους κυρίως της κομμουνιστικής Αριστεράς και στελέχη της. Από το 2012 και μετά το ΠΑΣΟΚ έχανε ψηφοφόρους και στελέχη. Σε πρώτη φάση οι δυσαρεστημένοι πολίτες με αριστερή ταυτότητα που είχαν ψηφίσει ΠΑΣΟΚ και αρκετοί παράγοντές του μετακινήθηκαν στον ΣΥΡΙΖΑ λόγω των μνημονίων και της συγκυβέρνησης με τη Δεξιά. Μετά το 2016, την εποχή που έγινε αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ψηφοφόροι του με κεντρώο προσανατολισμό και υψηλόβαθμα κομματικά στελέχη του, πρώην πρωτοκλασάτοι υπουργοί, επέλεξαν τη Νέα Δημοκρατία. Οι κεντρώοι ψηφοφόροι του γιατί πίστεψαν τις εξαγγελίες Μητσοτάκη, τα στελέχη του γιατί θεώρησαν ότι το ΠΑΣΟΚ δεν έχει μέλλον και αναζητούσαν εναλλακτικές λύσεις για να επιβιώσουν πολιτικά. Και οι δύο ομάδες μισούσαν τον ΣΥΡΙΖΑ. Επεσαν χωρίς ενδοιασμούς και περιττές τύψεις στην ανοιχτή αγκαλιά του Μητσοτάκη.

Το 1996 τη μάχη για τη διαδοχή του Ανδρέα Παπανδρέου κέρδισε και στην κοινοβουλευτική ομάδα και στο συνέδριο το λεγόμενο εκσυγχρονιστικό ρεύμα με ηγέτη τον Κώστα Σημίτη. Οι αντίπαλοί του υπό τον Ακη Τσοχατζόπουλο έλεγαν ότι εμείς είμαστε η φυσική συνέχεια του ανδρεοπαπανδρεϊκού ΠΑΣΟΚ και οι εκσυγχρονιστές είναι η δεξιά πτέρυγα του κόμματος, έχουν απόψεις και θέσεις που είναι κοντά στη συντηρητική παράταξη, υπηρετούν έναν ήπιο νεοφιλελευθερισμό και αν πέσει στα χέρια τους το ΠΑΣΟΚ, θα μεταλλαχθεί. Εκ των υστέρων φαίνεται να δικαιώνονται τουλάχιστον στο επίπεδο των εντυπώσεων, αν κρίνουμε από το γεγονός ότι μερικές από τις πιο εμβληματικές προσωπικότητες του εκσυγχρονιστικού ρεύματος σήμερα έχουν υπουργικές καρέκλες στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν πρόλαβε (ευτυχώς γι’ αυτόν) να δει τη διαδρομή ορισμένων παιδιών του και την κατάληξή τους στον προαιώνιο εχθρό της δημοκρατικής παράταξης, όπως ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ χαρακτήριζε τη Δεξιά. Ο Κώστας Σημίτης πρόλαβε να δει τη διαδρομή και την κατάληξη μερικών στενών συνεργατών του. Δεν το σχολίασε δημοσίως, δεν έκανε καμία επικριτική δήλωση για την επιλογή τους να προσχωρήσουν στη Νέα Δημοκρατία. Διαφωνούσε; Δεν το είπε.