Άγγελος Τσέκερης
Το Κράτος Δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα στη χώρα μας βρίσκονται υπό απειλή
Τα συμπεράσματα της LIBE, της Επιτροπής του Ευρω – κοινοβουλίου για θέματα Δημοκρατίας και Κράτους Δικαίου στα κράτημέλη της Ε.Ε., είναι συντριπτικά για την Ελλάδα. Και η άρνηση της κυβέρνησης να συναντηθεί με την Επιτροπή οδηγεί τη χώρα σε διασυρμό.
Στην Ελλάδα του 2023 είναι ένα ερώτημα αν η κοινή γνώμη διαθέτει αξιοσημείωτα φιλελεύθερα και δημοκρατικά αντανακλαστικά. Ή αν η οξύτατη πολιτική πόλωση που επικρατεί από την εποχή του πρώτου Μνημονίου μέχρι και τις μέρες μας και η ανυπαρξία ουσιαστικού ελέγχου από τη Δικαιοσύνη και τα ΜΜΕ προς τη σημερινή εκτελεστική εξουσία έχουν αμβλύνει τις απαιτήσεις και τη συνείδηση ενός μεγάλου κομματιού της κοινωνίας. Γιατί αυτό που παρατηρείται είναι ότι πάρα πολύς κόσμος έχει φτάσει στο σημείο να αποδέχεται ως κανονικότητα πράγματα εξοργιστικά και αδιανόητα, όπως: τον ασφυκτικό έλεγχο της ενημέρωσης, την κατάργηση της διάκρισης των εξουσιών, την απροκάλυπτη παραβίαση του απορρήτου των επικοινωνιών, τη γενικευμένη διαφθορά, τη διείσδυση της μαφίας στην αστυνομία, τη δίωξη σε βάρος δικαστικών και δημοσιογράφων προκειμένου να αποτραπεί η διερεύνηση του σκανδάλου Novartis, την παρεμπόδιση των ανεξάρτητων Αρχών στην άσκηση του ρόλου τους. Πράγματα, που όταν ακούμε ότι συμβαίνουν σε άλλα κράτη, όπως, π.χ., στην Τουρκία, αρκούν για να διαμορφώσουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα για την κατάσταση της Δημοκρατίας εκεί, ενώ όταν διαπιστώνονται στην Ελλάδα θεωρούνται ανεκτά και μάλλον δευτερεύουσας σημασίας. Σε κάθε περίπτωση, τα συμπεράσματα της LIBE, της μόνιμης Επιτροπής που έχει συγκροτήσει το Ευρωκοινοβούλιο για θέματα Δημοκρατίας και Κράτους Δικαίου στα κράτη-μέλη της Ε.Ε., είναι συντριπτικά για τη χώρα μας. Το αν θα δημιουργήσουν πολιτικό θέμα, ώστε να υπάρξουν προϋποθέσεις για βελτίωση της κατάστασης, είναι υπόθεση της αντιπολίτευσης και των προοδευτικών κοινωνικών δυνάμεων που επιμένουν να ασκούν κριτική από θέσεις αρχής.
Οι συναντήσεις της LIBE
Η Επιτροπή LIBE ερευνά εδώ και καιρό την κατάσταση του Κράτους Δικαίου σε μια σειρά από χώρες, ανάμεσα στις οποίες είναι και Ελλάδα. Στο πλαίσιο της έρευνας αυτής, μια αντιπροσωπεία της Επιτροπής βρέθηκε στην Ελλάδα στις αρχές της εβδομάδας. Κατά τη διήμερη παραμονή της είχε ένα πρόγραμμα συναντήσεων με Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, δημοσιογράφους, επικεφαλής ανεξάρτητων Αρχών, παράγοντες που εμπλέκονται στη διαχείριση του προσφυγικού, τον Συνήγορο του Πολίτη, τον πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου και άλλους. Μεταξύ αυτών που συνάντησε ήταν η οικογένεια του δολοφονημένου δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ και η εισαγγελέας Ελένη Τουλουπάκη, που πρόσφατα αθωώθηκε πανηγυρικά από το Ειδικό Δικαστήριο.
Το Κράτος Δικαίου υπό απειλή
Από τις συζητήσεις αυτές αναδείχθηκε σε όλη της την έκταση η οπισθοδρόμηση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα. Η διαφθορά και η προβληματική λειτουργία του κράτους, μάλιστα, δεν μπορούσε παρά να εξεταστούν υπό το πρίσμα της πρόσφατης τραγωδίας στα Τέμπη. Συζητήθηκαν ακόμα το ολιγοπώλιο του Τύπου, ο έλεγχος στην ενημέρωση και η πρακτική της λίστας Πέτσα, που έχει γίνει επανειλημμένα αντικείμενο αρνητικού σχολιασμού στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Η αδιαφάνεια στης κρατικές συμβάσεις, τα 12 δισ. των απευθείας αναθέσεων και η κουλτούρα ατιμωρησίας. Η α λα καρτ επιτάχυνση ή καθυστέρηση απονομής δικαιοσύνης, ανάλογα με το αν ο ενδιαφερόμενος είναι μια οικογένεια δολοφονημένου Ρομά ή ο Λιγνάδης. Οι 220.000 παράτυπες επαναπροωθήσεις στον Έβρο και η προβληματική λειτουργία των υπηρεσιών παροχής ασύλου – αλλά και οι αποκαλύψεις ευρωπαϊκών ΜΜΕ για την αντιμετώπιση των μεταναστών με πρακτικές που αντιβαίνουν στο Διεθνές Δίκαιο. Η μεθοδευμένη συγκάλυψη του σκανδάλου των υποκλοπών, καθώς και η πίεση, οι εκβιασμοί και η παρενόχληση που υφίστανται η ΑΔΑΕ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα στην προσπάθεια να διερευνήσουν την υπόθεση.
Η οικογένεια Καραϊβάζ μίλησε για την εντυπωσιακή αδράνεια των Αρχών στη διερεύνηση της δολοφονίας του δημοσιογράφου, η υπόθεση μάλιστα συσχετίστηκε με τη δίκη της Greek Mafia και τη διείσδυση του οργανωμένου εγκλήματος στην αστυνομία. Στην περίπτωση της Ελένης Τουλουπάκη, παρουσιάστηκαν όλες οι πτυχές του πρωτοφανούς για ευρωπαϊκή χώρα γεγονότος να σύρεται δικαστικός εν ενεργεία στο δικαστήριο με κατηγορητήριο φτιαγμένο από την πλειοψηφία της Βουλής – έκανε, μάλιστα, ιδιαίτερη αίσθηση η αναφορά σε συγκεκριμένες ενέργειες εις βάρος της, όπως η διάρρηξη στο σπίτι της ενώ αυτό φυλασσόταν από την αστυνομία. Ο πρόεδρος του ΔΣΑ Δ. Βερβεσός αναφέρθηκε ιδιαίτερα σε πρόσφατα γεγονότα σχετικά με το ατύχημα στα Τέμπη, όπως η επιστολή Μητσοτάκη με υποδείξεις στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και η ανάθεση της διερεύνησης του δυστυχήματος σε επιτροπή ελεγχόμενη από την κυβέρνηση.
Τα συμπεράσματα από τις συναντήσεις αυτές παρουσιάστηκαν την επόμενη ημέρα από την αντιπροσωπεία της LIBE σε μια συνέντευξη Τύπου, από την οποία τα περισσότερα ελληνικά ΜΜΕ απουσίαζαν. Η κατακλείδα ήταν κόλαφος για την Ελλάδα: Το Κράτος Δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα στη χώρα μας βρίσκονται υπό απειλή. Και ακόμα πιο επιβαρυντική προς αυτή την κατεύθυνση ήταν η πρωτοφανής και άκρως προσβλητική στάση της κυβέρνησης απέναντι στην Επιτροπή.
Η πρωτοφανής στάση της κυβέρνησης
Αρχικά, η κυβέρνηση επιχείρησε να ματαιώσει την επίσκεψη της LIBE στην Ελλάδα, πρώτα με επιστολή του μόνιμου αντιπροσώπου της στις Βρυξέλλες Ι. Βραΐλα και στη συνέχεια με επιστολή του Γ. Γεραπετρίτη. Στις επιστολές αυτές η κυβέρνηση επικαλέστηκε δύο εξόφθαλμα ψεύτικους λόγους: το πένθος για τα Τέμπη, που είχε ήδη λήξει, και το ότι η χώρα βαδίζει προς εκλογές, οι οποίες όμως δεν έχουν προκηρυχθεί και δεν πρόκειται να γίνουν μέσα στους επόμενους δύο μήνες. Βλέποντας ότι αυτό δεν έχει αποτέλεσμα, η κυβέρνηση ζήτησε τη βοήθεια της ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, το οποίο, ωστόσο, δεν κατάφερε τίποτα περισσότερο από το να αυτοεξαιρεθεί από την αντιπροσωπεία που ήρθε στην Ελλάδα, και αυτό μάλιστα με εσωτερικές συγκρούσεις και διαφωνίες. Τέλος, η ελληνική κυβέρνηση διέπραξε κάτι που ούτε η Πολωνία ούτε η Σλοβενία ούτε η Μάλτα ούτε οποιαδήποτε άλλη κυβέρνηση έχει διανοηθεί να κάνει, ακόμα υπό το καθεστώς ασφυκτικής πίεσης: Αρνήθηκε να συναντηθεί με τη LIBE και να υποστηρίξει τις θέσεις της, επιβάλλοντας μάλιστα το ίδιο και σε όλους τους κρατικούς αξιωματούχους που ζήτησε να συναντήσει η Επιτροπή. Αλλά το πιο εξόφθαλμο από όλα ήταν ότι με την αρνητική κυβερνητική στάση έσπευσε να ευθυγραμμιστεί και ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ισ. Ντογιάκος, επιβεβαιώνοντας με τον πιο απροκάλυπτο και κατηγορηματικό τρόπο στα μάτια των Ευρωπαίων ότι στην Ελλάδα η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης είναι άκρως προβληματική υπόθεση.
Η συνέχεια θα δοθεί τώρα στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, όπου για δεύτερη φορά μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα θα συζητηθεί η συρρίκνωση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα. Είναι πρωτοφανές, από την πτώση της δικτατορίας και μετά, να διασύρεται σε τέτοιον βαθμό η χώρα μας για αυτά τα ζητήματα. Και αυτό το κατάφερε μέσα σε μόλις τριάμισι χρόνια η επιτελική διακυβέρνηση Μητσοτάκη.
