…αξιολόγηση χρώματος, γεύσης, αρώματος μελιού, ανθέων ή δάσους-παραγωγού ή εταιρείας
Γράφει ο Θεοφάνης Κουβούνας, Γεωπόνος – Εκπαιδευτικός
Οι εταιρείες που συσκευάζουν μέλι υποχρεωτικά ακολουθούν διαδικασίες τυποποίησης, ενώ οι παραγωγοί θα πρέπει να το δίνουν στον καταναλωτή ποιοτικό και σε εμφανίσιμη συσκευασία
Ίσως το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό του είναι το χρώμα αφού αυτό βλέπουμε πρώτα. Μάλιστα ποικίλει ανάλογα από διάφανο μέχρι σκούρο καφέ- σχεδόν μαύρο- με αποχρώσεις από κίτρινο ξανθό έως χάλκινο πρασινωπό και μπλε.
Η γεύση είναι ξεχωριστή για κάθε μέλι και εξαρτάται από τη φυτική προέλευση, από την περιοχή και από τις ουσίες που το συνθέτουν (μέταλλα, ιχνοστοιχεία, σάκχαρα κ.λπ.), ώστε να κυμαίνεται από γλυκό έως πικρό.
Τέλος το άρωμα είναι ιδιαίτερο στοιχείο της κατηγορίας μελιού και προέρχεται από τα φυτά που το μάζεψε-τρύγησε η μέλισσα. Μπορεί λοιπόν να είναι από ελαφρώς έως έντονα αρωματικό.
Συμπληρωματικά θα μπορούσαμε να αναφέρουμε την κρυστάλλωση και την ρευστότητα, που κατά κάποιο τρόπο επηρεάζουν τα προαναφερόμενα χαρακτηριστικά.
Με βάση τα παραπάνω σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε μικρή έρευνα με απώτερο σκοπό την αξιολόγηση 27 δειγμάτων μελιού που υπήρχαν στα σπίτια μαθητών ενός τμήματος της Γ΄ τάξης Γυμνασίου της Λάρισας, για κατανάλωση από τα μέλη των οικογενειών τους στο πλαίσιο διδασκαλίας και του μαθήματος της σχολικής τεχνολογίας με το εκπαιδευτικό αντικείμενο «Έρευνα και Πειραματισμός».
Για την πραγματοποίηση της διαδικασίας οι μαθητές έφεραν στο σχολείο μικρή ποσότητα (έως 2 εκ.) στη βάση διαφανούς πλαστικού ποτηριού με καπάκι, τροποποιήθηκε σχετική μέθοδος που παλαιότερα χρησιμοποιήθηκε σε ανάλογη έρευνα (κατά Borenhi, Gomez-Μελ. Επιθεώρηση) με βαθμολόγηση 1 έως 6 (πολύ μέτριο, μέτριο, καλό, πολύ καλό, πάρα πολύ καλό, άριστο) και δημιουργήθηκε σχετικός κατάλογος καταγραφής των εκτιμήσεων. Για όλα τα δείγματα υπήρξε αξιολόγηση από όλους τους μαθητές για το χρώμα και το άρωμα. Όσον αφορά τη γεύση η αξιολόγηση περιορίστηκε και βαθμολογήθηκε -σύμφωνα με απλά αποδεκτά από όλους κριτήρια- από τον μαθητή φορέα του δείγματος.
Επίσης διακινήθηκε σύντομο ερωτηματολόγιο, με
1.εισαγωγική ερώτηση: Υπάρχει το μέλι στην καθημερινή σας διατροφή;
2.κυρίαρχες ερωτήσεις: α) Ποια η προτίμησή σας σε μέλι, ανθέων, δάσους ή αδιάφορο;
β) Η προμήθεια του μελιού για την οικογένειά σας γίνεται από παραγωγό ή από Σούπερ Μάρκετ;
3. καταληκτικές ερωτήσεις: α) Το φαινόμενο της κρυστάλλωσης στο μέλι είναι αποτέλεσμα νοθείας ή φυσική διαδικασία;
β) Νοθεύεται κατά την άποψή σας το μέλι και με τι;
Αν και υποθέσαμε ότι το μέλι που επιλέγει να προμηθεύετε η κάθε οικογένεια είτε από παραγωγό, είτε από εταιρεία για τα μέλη της, έχει κατάλληλα χαρακτηριστικά ως προς το χρώμα, τη γεύση και άρωμα, παρατηρήσαμε ότι για μικρό αριθμό μαθητών η συγκεκριμένη εργασία ήταν η αφορμή για να το δοκιμάσουν ίσως για πρώτη φορά.
Διαπιστώσαμε τελικά ότι:
-σε ότι αφορά το χρώμα ένα δείγμα αρίστευσε (βανίλια Μαίναλου) και μάλλον αδικήθηκαν τα δείγματα που παρουσίασαν κρυστάλλωση. Οι βαθμολογίες κυμάνθηκαν από το «καλό» έως το «πάρα πολύ καλό»
-για το άρωμά του ένα δείγμα αξιολογήθηκε άριστο (ανθόμελο της περιοχής), ενώ τα υπόλοιπα δείγματα αξιολογήθηκαν από το «μέτριο» έως το «πάρα πολύ καλό». Εκ των υστέρων μέλι από τα ορεινά των Τρικάλων που προμηθεύτηκαν γονείς μαθήτριας από περιοδεύοντα πωλητή-μελισσοκόμο στην αγορά της Λάρισας, αν και σκουρόχρωμο βαθμολογημένο «πολύ καλό» από τους μαθητές μας, με ασαφή πληροφόρηση για την φυτική προέλευσή του (αναφέρθηκε ως κουμαριάς) κρίθηκε ασυναγώνιστο, σε σχέση με τα υπόλοιπα.
-τέλος για τη γεύση τους αξιολογήθηκαν 8 δείγματα με άριστα, όλα ανθόμελα με τα δύο να είναι θυμαρίσια (Κρήτης και Κυθήρων), από έμπιστους παραγωγούς και ένα γνωστής ελληνικής εταιρείας με μακροχρόνια παρουσία στην Ελληνική και διεθνή αγορά.
Οι απόψεις των μαθητών μας που καταγράφηκαν μετά την επεξεργασία των αποτελεσμάτων από την συμπλήρωση του ερωτηματολογίου, ποικίλουν.
Στην συντριπτική τους πλειοψηφία (70-80%) απάντησαν ότι το μέλι υπάρχει στην καθημερινή τους διατροφή συνεχώς ή περιστασιακά, με τους υπόλοιπους να τοποθετούνται αρνητικά, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι στο μέλλον δεν θα το προτιμήσουν, εκτός αυτών που αντιμετωπίζουν κάποια δυσκολία (αλλεργία κ.λπ.) και εκφράζοντας προβληματισμό που προφανώς οφείλεται σε ελλιπή ενημέρωση ή άγνοια για τα οφέλη από την κατανάλωσή του.
Επιλέγουν αγορά κυρίως από γνωστό μελισσοκόμο (80%), μέλι ανθέων (πάνω από το 60%) και αναφέρουμε πως είναι γνωστό από προηγούμενη έρευνά μας ότι στην περιοχή μας αρκετοί καταναλωτές δεν συμπαθούσαν τα σκουρόχρωμα μέλια. Ωστόσο υπάρχουν και κάποιοι που προφανώς είναι ενημερωμένοι και προμηθεύονται μόνο δασόμελα (11%) ή άλλοι που δεν έχουν ιδιαίτερες προτιμήσεις για την κατηγορία του και αδιαφορούν, ενώ μερικοί (10%) δεν τοποθετούνται λόγω μη ασφαλούς ή περιορισμένης πληροφόρησης.
Η κρυστάλλωση του μελιού για τους περισσότερους (82%) αποτελεί φυσική διαδικασία, με τους υπόλοιπους να το αγνοούν μάλλον και η σιγουριά τους για τη νοθεία του (πάνω από 60%) δεν συνοδεύεται από ανάλογη αναφορά στα μέσα νοθείας. Σε μία περίπτωση αναφέρθηκε το παραδοσιακό φάρμακο μέλι με σκόρδο και αποτέλεσε την αιτία για ουσιαστικότερη συζήτηση εφ’ όλης της ύλης και ενημέρωση με αντικείμενο το μπαγιάτικο μέλι, το εισαγόμενο, τις αναμίξεις, το μέλι ζαχαροπλαστικής, τα εσάνς μελιού, τα προϊόντα με μέλι, το επεξεργασμένο με φίλτρα κ.α., μοιράστηκε υλικό από το ένθετο έντυπο της Μελισσοκομικής Επιθεώρησης «μέλι ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ» σε επιμέλεια του Ομότιμου καθηγητή του ΑΠΘ κ. Ανδρέα Θρασυβούλου και έγινε αναφορά στην ίδρυση και την σημασία του εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Μελισσοκομίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στη Λάρισα με υπεύθυνο τον κ. Αλ. Παπαχριστοφόρου.
Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι και εδώ το ποσοστό των μαθητών που δηλώνουν άγνοια και αρνούνται να απαντήσουν (περίπου25%), μα και οι ελάχιστοι που απαντούν αρνητικά, αποτελούν εκτός των άλλων (συστηματική ενημέρωση), ένδειξη ανάγκης υλοποίησης περισσότερων κατάλληλων βιωματικών δράσεων.
Στο τέλος της σχολικής χρονιάς, η εκδήλωση αποχαιρετισμού των μαθητών του συγκεκριμένου –και όχι μόνο- τμήματος της Γ΄ τάξης ήταν γιορτή μελιού όπου γνωρίζοντας και τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, όλοι δοκίμασαν από όλα τα δείγματα ή με στοχευμένη επιλογή, πάνω σε φρυγανιά, μπισκότο κ.α.
Καλό καλοκαίρι!
Φωτογραφικά στιγμιότυπα:
