Οι επιστήμονες που δημιουργούν «κόμβο» στη Σκωτία ανησυχούν ότι οι άνθρωποι θα αντιδράσουν «σαν ακέφαλα κοτόπουλα» σε περίπτωση λήψης μηνύματος από εξωγήινο πολιτισμό.
Επιμέλεια Στέλιος Θεοδώρου
Η στιγμή που ορισμένοι από εμάς ίσως έχουν φανταστεί. Καθώς οι αστρονόμοι χτενίζουν το σύμπαν με τα πανίσχυρα τηλεσκόπια τους, εντοπίζουν κάτι που τους κάνει να αγκομαχούν. Ανάμεσα στις αδύναμες ακτίνες από μακρινούς γαλαξίες βρίσκεται ένα ασθενές αλλά επίμονο σήμα: ένα μήνυμα από έναν προηγμένο εξωγήινο πολιτισμό.
Θα ήταν ένα γεγονός που θα μετασχηματίσει την ανθρωπότητα, για το οποίο τα έθνη του κόσμου είναι σίγουρα προετοιμασμένα. Ή μήπως δεν είναι;
«Κοιτάξτε το χάος που κάναμε όταν χτύπησε ο κορονοϊός. Θα ήμασταν σαν ακέφαλα κοτόπουλα», λέει ο Δρ Τζον Έλιοτ, από το Πανεπιστήμιο του Σεντ Άντριους. «Δεν έχουμε την πολυτέλεια να είμαστε απροετοίμαστοι, επιστημονικά, κοινωνικά και πολιτικά ακυβέρνητοι, για ένα γεγονός που μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή και το οποίο δεν έχουμε την πολυτέλεια να διαχειριστούμε λάθος».
Αυτή η ειλικρινής εκτίμηση της μη ετοιμότητας της Γης για επαφή με τη ζωή αλλού στηρίζει τη δημιουργία του κόμβου Seti (Αναζήτηση για Εξωγήινη Νοημοσύνη) μετά την ανίχνευση στο Σεντ Άντριους.
Σύμφωνα με τον Guardian μέσα στους επόμενους ένα ή δύο μήνες, ο Έλιοτ στοχεύει να συγκεντρώσει μια βασική ομάδα διεθνών ερευνητών και συνεργατών. Αυτοί θα αναλάβουν να ετοιμαστούν: να αναλύσουν μυστηριώδη σήματα, ή ακόμη και τεχνουργήματα, και να επεξεργαστούν κάθε πτυχή του τρόπου με τον οποίο θα πρέπει να ανταποκριθούμε.
«Μέχρι τώρα, η έμφαση έχει δοθεί στην αναζήτηση σημάτων, αλλά από την αρχή υπήρχε η ανάγκη να γνωρίζουμε, τι θα κάνουμε με αυτά; Τι θα γίνει στη συνέχεια;» λέει ο Έλιοτ. «Χρειαζόμαστε στρατηγικές και σενάρια για να καταλάβουμε τι πρέπει να κάνουμε και πώς να το κάνουμε. Είναι σαν το σύνθημα των προσκόπων: να είστε προετοιμασμένοι».
Οι πρόοδοι που έχουν σημειωθεί τα τελευταία 30 χρόνια έχουν αυξήσει τον ενθουσιασμό για την αναζήτηση εξωγήινων.
Από το 1992, όταν οι αστρονόμοι επιβεβαίωσαν για πρώτη φορά την ύπαρξη ενός πλανήτη πέρα από το ηλιακό σύστημα, έχουν εντοπιστεί περισσότεροι από 5.000 τέτοιοι κόσμοι. Οι επιστήμονες υποψιάζονται τώρα ότι τα περισσότερα από τα 300 δισεκατομμύρια αστέρια του Γαλαξία μας φιλοξενούν τη δική τους οικογένεια πλανητών.
«Όταν οι άνθρωποι λένε ότι δεν πιστεύουν ότι υπάρχει ζωή εκεί έξω, τότε πραγματικά έρχονται σε αντίθεση με το ρεύμα της επιστημονικής γνώμης», λέει ο Έλιοτ.
Ωστόσο, η αφθονία των πλανητών και η υποψία ότι τουλάχιστον ορισμένοι από αυτούς είναι κατοικήσιμοι, είναι μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Σημαντικά ισχυρότερα τηλεσκόπια δίνουν τώρα χρόνο στην αναζήτηση, ή θα το κάνουν σύντομα, ανοίγοντας μεγάλες εκτάσεις του ουρανού για να «κρυφακούσουν» οι αστρονόμοι.
Κατευθυντήριες γραμμές που δεν φτάνουν
Οι ερευνητές του Seti έχουν ήδη κάποιες κατευθυντήριες γραμμές για το πώς πρέπει να συμπεριφερθούν αν ανιχνεύσουν μια «τεχνοσημαία» – ένα διαστρικό μήνυμα από έναν προηγμένο πολιτισμό. Μια διακήρυξη του 2010 από τη Διεθνή Ακαδημία Αστροναυτικής παροτρύνει όσους ανιχνεύουν μυστηριώδη σήματα να αποκλείουν πρώτα πεζές μη εξωγήινες πηγές – όπως ένας φούρνος μικροκυμάτων στο τέλος του διαδρόμου. Εάν υπάρχει συναίνεση ότι το σήμα είναι ορθό, οι ερευνητές θα πρέπει να ενημερώσουν το κοινό και τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ.
Αλλά υπάρχει ελάχιστη καθοδήγηση για το τι πρέπει να γίνει στη συνέχεια. Πώς πρέπει να μελετηθεί το μήνυμα; Θα πρέπει να δημοσιοποιηθεί ολόκληρο πριν αποκρυπτογραφηθεί; Θα το επέτρεπαν αυτό οι κυβερνήσεις; Θα πρέπει να απαντήσει η ανθρωπότητα; Αν ναι, ποιος αποφασίζει τι θα στείλουμε πίσω;
«Μετά την αρχική ανακοίνωση, θα πρέπει να εξετάσουμε τον κοινωνικό αντίκτυπο, τη διάδοση των πληροφοριών, τα μέσα ενημέρωσης, τον αντίκτυπο στις θρησκείες και τα συστήματα πεποιθήσεων, το ενδεχόμενο παραπληροφόρησης, τις αναλυτικές δυνατότητες που θα χρειαστούμε και πολλά άλλα: να έχουμε στρατηγικές, να είμαστε διαφανείς με όλα όσα έχουμε ανακαλύψει – τι γνωρίζουμε και τι δεν γνωρίζουμε», λέει ο Έλιοτ.
