- Το «jailscraper» στην Chinatown θα είναι το ψηλότερο σωφρονιστικό κατάστημα στον κόσμο και αποτελεί μέρος του σχεδίου για το κλείσιμο του διαβόητου Rikers Island.
ΗΝέα Υόρκη χτίζει ουρανοξύστη-φυλακή στο κέντρο του Μανχάταν, ένα κτίριο που όταν ολοκληρωθεί θα είναι το ψηλότερο σωφρονιστικό κατάστημα στον κόσμο. Με ύψος που θα φτάνει τα 102 μέτρα, το «jailscraper», όπως αποκαλείται, θα ξεπερνά ακόμη και το ύψος του Αγάλματος της Ελευθερίας, δεσπόζοντας πάνω από την ιστορική Chinatown, στο σημείο όπου για σχεδόν δύο αιώνες βρισκόταν η ιστορική φυλακή The Tombs.
Το έργο αποτελεί το πιο εμβληματικό αλλά και αμφιλεγόμενο τμήμα ενός σχεδίου ύψους περίπου 16 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με το οποίο η πόλη φιλοδοξεί να κλείσει οριστικά το διαβόητο συγκρότημα φυλακών του Rikers Island και να το αντικαταστήσει με τέσσερις μικρότερες φυλακές, κατανεμημένες στο Μανχάταν, το Μπρούκλιν, το Κουίνς και το Μπρονξ.
Για τη δημοτική αρχή, πρόκειται για τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση του σωφρονιστικού συστήματος της Νέας Υόρκης εδώ και δεκαετίες. Για τους επικριτές της, όμως, η ανέγερση μιας φυλακής-ουρανοξύστη στο κέντρο μιας ιστορικής γειτονιάς αποτελεί ένα έργο που κινδυνεύει να αλλάξει οριστικά τον χαρακτήρα της περιοχής, ενώ αμφιβολίες υπάρχουν για το κατά πόσο θα αποδειχθεί λειτουργική.
Μια φυλακή που δεν θα θυμίζει φυλακή
Σε αντίθεση με την εικόνα που συνήθως συνοδεύει τα σωφρονιστικά καταστήματα, η νέα φυλακή σχεδιάζεται ώστε να μοιάζει περισσότερο με σύγχρονο δημόσιο κτίριο ή πανεπιστημιακό συγκρότημα.
Στους χαμηλότερους ορόφους θα υπάρχουν χώροι υποδοχής επισκεπτών, ιατρικές υπηρεσίες και κοινόχρηστοι χώροι, ενώ στους επάνω ορόφους θα αναπτυχθούν οι πτέρυγες κράτησης. Τα κελιά θα είναι μονόκλινα, θα διαθέτουν φυσικό φωτισμό, και θα υπάρχουν επίσης χώροι εκπαίδευσης, βιβλιοθήκη, αίθουσες επαγγελματικής κατάρτισης, χώροι ψυχολογικής και υγειονομικής υποστήριξης, παρεκκλήσια και χώροι άθλησης.
Οι μεγάλες εξωτερικές βεράντες θα προστατεύονται από ειδικό μεταλλικό πλέγμα, επιτρέποντας στους κρατούμενους να βλέπουν τον ουρανό χωρίς να υπάρχει οπτική επαφή με τον δρόμο, ενώ οι όψεις του κτιρίου έχουν σχεδιαστεί ώστε να εναρμονίζονται, όσο είναι δυνατόν, με το αστικό περιβάλλον της Chinatown.
Η κατασκευή μιας τόσο ψηλής φυλακής δημιουργεί βέβαια και πρωτόγνωρες τεχνικές προκλήσεις, όπως για παράδειγμα το γεγονός πως η μεταφορά κρατουμένων και προσωπικού θα πρέπει να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ανελκυστήρες.
Στόχος το κλείσιμο των φυλακών του Rikers Island
Η νέα φυλακή αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό έργο του προγράμματος Borough-Based Jails, το οποίο εγκρίθηκε το 2019 επί δημαρχίας του Μπιλ ντε Μπλάζιο.
Βασικός στόχος είναι το οριστικό κλείσιμο του Rikers Island, του μεγαλύτερου συγκροτήματος φυλακών της Νέας Υόρκης, που εδώ και δεκαετίες έχει συνδεθεί με σοβαρά προβλήματα διοίκησης, βία, κακομεταχείριση και θανάτους κρατουμένων.
Το μεγαλύτερο μέρος των κρατουμένων εκεί βρίσκεται σε καθεστώς προφυλάκισης, χωρίς να έχει ακόμη καταδικαστεί.
Οι συνθήκες στις φυλακές Rikers έχουν προκαλέσει επανειλημμένες παρεμβάσεις ομοσπονδιακών αρχών και δικαστηρίων, ενώ η αύξηση της βίας και των θανάτων τα τελευταία χρόνια ενίσχυσε την πολιτική συναίνεση ότι το συγκρότημα πρέπει να κλείσει οριστικά.
Η φιλοσοφία του νέου προγράμματος συνοψίζεται σε τρεις λέξεις: μικρότερο, ασφαλέστερο και δικαιότερο σύστημα κράτησης.
Οι τέσσερις νέες φυλακές θα διαθέτουν συνολικά περίπου 4.160 θέσεις, έναντι περισσότερων από 11.000 που διαθέτει σήμερα το δημοτικό δίκτυο φυλακών. Παράλληλα, θα βρίσκονται δίπλα στα δικαστήρια κάθε δήμου, ώστε να διευκολύνονται οι μεταγωγές, η πρόσβαση των οικογενειών, των δικηγόρων και των κοινωνικών υπηρεσιών, προκειμένου να μειωθεί ο χρόνος που οι κρατούμενοι περνούν αποκομμένοι στο Rikers Island.
Επιπλέον, με τον τρόπο που έχει σχεδιαστεί χωροταξικά ο ουρανοξύστης – φυλακή, αποσκοπεί στο να είναι περισσότερο βιώσιμη η διαμονή αλλά και δυσκολότερη η δράση συμμοριών.
Η στάση του Μαμντάνι
Παρότι πριν εκλεγεί δήμαρχος ο Ζόραν Μαμντάνι είχε εκφράσει επιφυλάξεις για το πρόγραμμα των νέων φυλακών, η διοίκησή του έχει πλέον ξεκαθαρίσει ότι το έργο θα συνεχιστεί κανονικά.
Οι εργασίες έχουν ήδη προχωρήσει και στα τέσσερα εργοτάξια, με τη φυλακή του Μανχάταν να αποτελεί το πιο σύνθετο και ακριβό τμήμα του σχεδίου. Η ολοκλήρωση των νέων εγκαταστάσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για να μπορέσει να κλείσει οριστικά το Rikers Island.
Οι αντιδράσεις, το κόστος και οι καθυστερήσεις
Για πολλούς λόγους το έργο κρίνεται εν πολλοίς αμφιλεγόμενο, όμως αναμενόμενα οι περισσότερες αντιδράσεις καταγράφονται στην Chinatown, όπου πολλοί κάτοικοι και επαγγελματίες θεωρούν ότι ένας ουρανοξύστης-φυλακή θα αλλοιώσει ανεπανόρθωτα τη φυσιογνωμία της ιστορικής γειτονιάς, καθώς το κτίριο θα κυριαρχεί πλέον στον ορίζοντα της Chinatown.
Επιπλέον, το κόστος του έχει αυξηθεί σημαντικά, η ολοκλήρωση των έργων έχει ήδη μετατεθεί αρκετά χρόνια αργότερα από τον αρχικό σχεδιασμό (από το 2027 στο 2032), ενώ η συνολική χωρητικότητα των νέων φυλακών υπολείπεται κατά πολύ του σημερινού αριθμού κρατουμένων στο Rikers Island. Αυτό σημαίνει ότι, παράλληλα με την κατασκευή τους, η πόλη θα πρέπει να μειώσει αισθητά τον αριθμό των προφυλακισμένων και να επιταχύνει τις δικαστικές διαδικασίες, ώστε το νέο μοντέλο να μπορέσει να λειτουργήσει.
Το αν τελικά θα αποτελέσει υπόδειγμα μεταρρύθμισης ή ένα ακόμη αμφιλεγόμενο κεφάλαιο στην ιστορία των φυλακών της πόλης, μένει να φανεί.
