Εμπειρική έρευνα της «Εφ.Συν.» δείχνει ότι το γεύμα των Χριστουγέννων θα στοιχίσει από 20% έως και 50% επιπλέον, καθώς οι τιμές σε κρέας, κηπευτικά και γλυκά έχουν εκτοξευτεί σε δυσθεώρητα ύψη με αποτέλεσμα ο 13ος μισθός και τα επιδόματα σε ένστολους ή συνταξιούχους να εξανεμιστούν πριν από την Πρωτοχρονιά
Κάθε χρόνο, την τελευταία εβδομάδα πριν από τα Χριστούγεννα βγαίνουν οι συγκρίσεις τιμών για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι, από επαγγελματικούς φορείς και ενώσεις καταναλωτών. Από αυτές, οι πλέον έγκυρες θεωρούνται οι μετρήσεις του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΙΝΕΜΥ-ΕΣΕΕ) και του Ινστιτούτου Ερευνας Λιανικής Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ).
Το πρώτο καταγράφει αντιπροσωπευτικά στοιχεία, από συνεντεύξεις με στελέχη της αγοράς και επιτόπιες τιμοληψίες τόσο σε σουπερμάρκετ όσο και σε εξειδικευμένα καταστήματα λιανικής και από τη Βαρβάκειο αγορά. Το δεύτερο συγκεντρώνει μεσοσταθμικά τιμές από τις μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ σε όλη την επικράτεια. Στη διαφορετική μεθοδολογία και στο δείγμα των ερευνών οφείλονται και οι αποκλίσεις στα τελικά αποτελέσματα, με το μεν ΙΝΕΜΥ-ΕΣΕΕ να διαπιστώνει πέρυσι αυξήσεις στο χριστουγεννιάτικο τραπέζει από 9,3% ώς 18,5% μεταξύ 2020-2021 και το δεύτερο να επιμένει ότι η μέση τιμή αυξήθηκε το ίδιο διάστημα μόλις κατά 5,3%.
Αντίστοιχα, σύμφωνα με το ΙΝΕΜΥ-ΕΣΕΕ, η μέση δαπάνη για ένα εορταστικό γεύμα, για 6 έως 8 άτομα, κυμαινόταν από τα 82,56 έως 113,90 ευρώ, ενώ το ΙΕΛΚΑ παρουσίαζε ένα ενδεικτικό καλάθι με 21 τυπικές κατηγορίες προϊόντων το οποίο κοστολογούσε στα 86,18 ευρώ. Μάλιστα, πολύ πριν από την εφαρμογή του «καλαθιού του νοικοκυριού», το ΙΕΛΚΑ υποστήριζε ότι οι προσφορές των σουπερμάρκετ έδιναν τη δυνατότητα στον καταναλωτή να εξοικονομήσει μεσοσταθμικά περίπου 13% της αξίας των αγορών του, ενώ «με έξυπνες αγορές η εξοικονόμηση μπορεί να φτάσει και το 21% της αξίας του καλαθιού».
Φέτος, εν αναμονή των επίσημων μετρήσεων των ινστιτούτων και με την παραδοχή ότι μια εμπειρική έρευνα δεν μπορεί παρά να μεταφέρει μια ενδεικτική εικόνα, η «Εφ.Συν.» επιχειρεί τη δική της καταγραφή, συγκρίνοντας τιμές με τον περσινό πίνακα του ΙΝΕΜΥ-ΕΣΕΕ. Ως πηγές χρησιμοποιήσαμε το e-katanalotis, τις ιστοσελίδες των μεγάλων αλυσίδων σουπερμάρκετ, μεγάλα εξειδικευμένα καταστήματα λιανικής και όπου ήταν δυνατόν τις τιμές λιανικής του Οργανισμού Κεντρικών Αγορών και Αλιείας – ΟΚΑΑ Α.Ε. Αντί για μέση τιμή, επιλέξαμε να βάλουμε το κατώτερο και ανώτερο όριο στο ίδιο ακριβώς προϊόν, καταγράφοντας τεράστιες αποκλίσεις.
Ξεκινώντας από το κύριο πιάτο και το μεγαλύτερο έξοδο του τραπεζιού, που είναι το κρέας, διαπιστώσαμε αυξήσεις τιμών έως και πάνω από 70%, ανάλογα με το είδος και την ποιότητα. Για παράδειγμα, ενώ πέρυσι η νωπή γαλοπούλα πωλούνταν από 6,26 ώς 6,85 ευρώ το κιλό (σύμφωνα πάντα με τις μετρήσεις του ΙΕΛΚΑ και ΙΝΕΜΥ), φέτος δύσκολα βρίσκει κανείς γαλοπούλα κάτω από 10 ευρώ το κιλό, αύξηση της τάξης του 60%.
Προς το παρόν τα περισσότερα σουπερμάρκετ δεν έχουν νωπή ολόκληρη γαλοπούλα στο καλάθι των Χριστουγέννων, παρά μόνο κατεψυγμένες σε τιμές σημαντικά υψηλότερες από πέρυσι (π.χ. 4,90 ώς 5,90 ευρώ το κιλό από 4,15 το 2021). Το παράδοξο φέτος είναι ότι τα κρέατα που παραδοσιακά θεωρούνταν πιο οικονομικά, όπως το χοιρινό, φέτος έχουν υποστεί τις υψηλότερες ανατιμήσεις, επιβαρύνοντας τον οικογενειακό προϋπολογισμό με 10-15 ευρώ επιπλέον, μόνο για ένα γεύμα.
Ομως και στα ταπεινά ζαρζαβατικά οι αυξήσεις είναι διψήφιες, φτάνοντας σε κάποιες περιπτώσεις και τον υπερδιπλασιασμό της τιμής.
Το γιορταστικο τραπέζι που παρουσιάζει η «Εφ.Συν.», ακολουθώντας πιστά το πρότυπο του ΙΝΕΜΥ, είναι πολύ λιτό, αφού δεν περιέχει καθόλου «μπινελίκια», ορντέβρ, εκλεκτά τυράκια και όλα τα συμπαρομαρτούντα, που είναι οι μικρές «αμαρτίες» των γιορτών. Οσο για το αλκοόλ, το τραπέζι περιέχει μόνο τη λεγόμενη «πράσινη» μπίρα και φθηνό ημίγλυκο κρασί (σε συσκευασία 500ml) σουπερμάρκετ – ούτε λόγος για ουίσκι και άλλα σκληρά ποτά. Η μόνη πολυτέλεια που επιτρέψαμε στο ιδεατό τραπέζι είναι τα μελομακάρονα και οι κουραμπιέδες από επώνυμη αλυσίδα ζαχαροπλαστείων, με «ιστορία από τη Μικρά Ασία», η οποία τα πουλάει σε τιμή 21,70 ευρώ το κιλό ή 23,50 οι λεγόμενες «μπουκίτσες» – σχεδόν διπλάσια από την περσινή μέση τιμή.
Αποτέλεσμα, τα Χριστούγεννα του 2022 να κοστίζουν από 19% ώς και 50,8% περισσότερο από πέρυσι, ανάλογα όχι με το πόσο πλουσιοπάροχο θα είναι το γεύμα, αφού δεν επιτρέψαμε αποκλίσεις και προσθήκες, αλλά με τις εκπτώσεις που θα κάνει κάθε οικογένεια στην ποιότητα των ειδών. Ενα ενδεικτικό κόστος για το φετινό τραπέζι, με βάση αντιπροσωπευτικά προϊόντα λαϊκής κατανάλωσης, ξεκινάει από τα 98,33 ευρώ και φτάνει στα 171,84 ευρώ, επιβαρύνοντας ένα νοικοκυριό ώς και πάνω από 65 ευρώ περισσότερα σε σχέση με πέρυσι.
Αν μάλιστα σκεφτούμε ότι το χριστουγεννιάτικο γεύμα είναι μόλις ένα κλάσμα των γιορτινών εξόδων, όχι απαραίτητα το πιο δαπανηρό για όσους τουλάχιστον έχουν ακόμα τη δυνατότητα να χαρίζουν δώρα ή να πηγαίνουν εκδρομές, είναι ασφαλές να υποστηρίξουμε ότι ο 13ος μισθός, για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, το γλίσχρο 250ευρω των συνταξιούχων, ή ακόμα και το γαλαντόμο 600άρι των ενστόλων, θα γίνουν «καπνός» πριν μπει ο νέος χρόνος.
