• Η σημερινή κυβέρνηση δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις ενός διεθνούς τοπίου πολύ πιο σύνθετου και δύσκολου

Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος

Τις περισσότερες φορές η δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η Ελλάδα «είναι με τη σωστή πλευρά της ιστορίας» ερμηνεύτηκε ως μια επιμονή σε μια παραδοσιακή αντικομμουνιστική και ψυχροπολεμική θεώρηση των πολιτικών παρατάξεων εντός και εκτός της χώρας. Και σίγουρα, ως ένα βαθμό αυτό ισχύει.

Όμως, υπήρχε πάντα σε αυτή τη δήλωση και μια άλλη διάσταση. Ότι σε έναν κόσμο διαιρεμένο, η Ελλάδα είναι με το σωστό στρατόπεδο, με τη σωστή συμμαχία.

Ουσιαστικά, η δήλωση αυτή υπογράμμιζε ότι η Ελλάδα ανήκει στη «Δύση», σε ένα σύνολο πολιτικών δυνάμεων που από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι σήμερα συνασπίζονται και εφαρμόζουν τις ίδιες αρχές και έχουν τους ίδιους αντιπάλους.

Μόνο που αυτή η εικόνα εδώ και καιρό δεν ισχύει. Οι ΗΠΑ στην εποχή του Ντόναλντ Τραμπ κινούνται με έναν τρόπο που δεν παραπέμπει στη λογική της «Συλλογικής Δύσης». Κοιτάζουν πρώτα τα συμφέροντά τους, ακόμη και εάν αυτό σημαίνει εμπορικό πόλεμο με τον Καναδά, ζητούν και από τις άλλες χώρες του ΝΑΤΟ να συνεισφέρουν πολύ περισσότερο στην αμυντική δαπάνη της συμμαχίας, ταλαντεύονται σε σχέση με τον πόλεμο στη Ρωσία και βέβαια έχουν εμπλακεί σε έναν πόλεμο εναντίον του Ιράν που είναι αδύνατο να τον κερδίσουν.

Οι ΗΠΑ δεν εγκαταλείπουν γενικά και αφηρημένα τους συμμάχους τους. Απλώς δεν κινούνται με μια οπτική όπου υπάρχει μια συγκροτημένη έννοια της Δύσης και της συμμαχίας γύρω από αυτήν.

Την ίδια ώρα, ο άλλος πυλώνας της Δύσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση, αδυνατεί να βγει από μια διαρκή κρίση. Ανακοινώνει ότι θα κρατήσει ψηλά τη σημαία της Δύσης στον πόλεμο στην Ουκρανία, ακόμη και εάν οι ΗΠΑ κρατήσουν άλλη στάση, και μετά συνειδητοποιεί ότι θα πρέπει να διαλέξει ανάμεσα σε κοινωνικές και αμυντικές δαπάνες. Διεκδικεί την ηγεσία της Δύσης, αλλά την ίδια στιγμή δεν μπορεί να αποκτήσει δική της ηγεσία και κυβερνιέται από τις πιο αδύναμες κυβερνήσεις της ιστορίας της, την ώρα που ανερχόμενη πολιτική δύναμη είναι στις περισσότερες χώρες η Ακροδεξιά.

Την ίδια ώρα, πιο κοντά στη γειτονιά μας, οι συσχετισμοί αλλάζουν. Η Τουρκία αναβαθμίζεται αντικειμενικά αλλά ταυτόχρονα εμπλέκεται σε όλο και πιο μεγάλες συγκρούσεις, πιο πρόσφατο παράδειγμα η αντιπαράθεση με το Ισραήλ, όμως ταυτόχρονα αναβαθμίζει τις συμμαχίες με τη Σαουδική Αραβία, και το Πακιστάν, είναι σε τροχιά αποκατάστασης σχέσεων με την Αίγυπτο και βέβαια διατηρεί καλές σχέσεις και με τη Ρωσία και με την Κίνα. Η Μέση Ανατολή είναι σε τροχιά μεγάλων ανακατατάξεων, με την ειρήνευση να απέχει αρκετά.

Και βέβαια δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι πέραν της Δύσης, υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος, με προεξάρχουσα την Κίνα που διεκδικεί αναβαθμισμένη θέση στον κόσμο, ανάλογη με τον τρόπο που διαρκώς αναβαθμίζει την οικονομική της παρουσία.

Σε αυτό το τοπίο, μια Ελλάδα που κινείται όπως πιστεύει η κυβέρνηση, δηλαδή ως να υπάρχει μια δεδομένη «Συλλογική Δύση» στην οποία θα προσκολληθούμε και αυτή θα εγγυηθεί την ασφάλειά μας, δύσκολα θα μπορέσει να τα βγάλει πέρα. Γιατί με μια τέτοια νοοτροπία δεν θα μπορέσει όντως να προτείνει στην αμερικανική κυβέρνηση το είδος της αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας στην οποία κατατείνει η τρέχουσα εκδοχή αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ούτε θα μπορέσει να συμβάλει ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει όντως μια κοινή φωνή και να σταματήσει να εναλλάσσει τις μεγαλόστομες διακηρύξεις και την αδυναμία να ηγηθεί πρωτοβουλιών για την ειρήνη και τη σταθερότητα. Ούτε, βέβαια, θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τον νέο γύρο τουρκικής επιθετικότητας (αλλά και να κάνει όντως διαπραγμάτευση χωρίς υποχωρήσεις με την Άγκυρα), όσους πόρους και εάν διαθέσει στην «εξοπλιστική διπλωματία».

Όμως, δεν είναι μόνο το εάν η χώρα έχει μια κυβέρνηση που όντως να μπορεί να κατανοήσει τις αλλαγές στον σύγχρονο κόσμο. Έχει να κάνει και με το εάν αυτή η κυβέρνηση έχει κάνει τη χώρα πιο ασφαλή.

Γιατί η ασφάλεια της χώρας δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο σύγχρονος είναι ο αμυντικός εξοπλισμός της. Εξαρτάται και από το βαθμό κοινωνικής συνοχής της, το πόσο κινητοποιημένη είναι η κοινωνία, το πόσο νιώθουν πραγματικά οι πολίτες ότι αξίζει να υπερασπιστούν την πατρίδα τους. Και εδώ ο απολογισμός της κυβέρνησης μόνο αρνητικός είναι: στη θητεία της η χώρα έγινε πιο άνιση, το αίσθημα κοινωνικής ασφάλειας υποχώρησε, η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς έχει υπονομευτεί σχεδόν ανεπανόρθωτα. Την ίδια στιγμή αυτή η κυβέρνηση, έχοντας μετατρέψει το κράτος σε ένα μηχανισμό άσκησης αμιγώς κομματικής πολιτικής, έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στη ικανότητά του να λειτουργεί πραγματικά ως ένα επιτελείο που μπορεί να χαράξει πολιτική. Για να μην αναφερθούμε στο ότι αυτό αφορά ακόμη και τις ίδιες τις υπηρεσίες ασφαλείας, εάν αναλογιστούμε ότι φτάσαμε μέχρι του σημείου να παρακολουθείται με παράνομο κατασκοπευτικό λογισμικό ακόμη και το τηλέφωνο εν ενεργεία στελέχους της ΕΥΠ.

Αυτό σημαίνει ότι η χώρα χρειάζεται επειγόντως μια νέα διακυβέρνηση, που να μπορέσει να αναλάβει την ευθύνη να καθοδηγήσει αυτή τη χώρα σε αυτό το νέο και δύσκολο τοπίο . Μια κυβέρνηση που να αντιλαμβάνεται ότι η κοινωνική συνοχή, η πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη, η ανασυγκρότηση του κράτους, η διαμόρφωση μιας νέας ενδογενούς οικονομικής δυναμικής, αποτελούν τμήμα της άμυνας της χώρας και του τρόπου που θα διεκδικήσει μια αναβαθμισμένη θέση στο διεθνές γίγνεσθαι. Μια κυβέρνηση που να οικοδομήσει συμμαχίες στη βάση του εθνικού συμφέροντος και όχι μιας φαντασιακής προβολής για μια Δύση που αλλάζει σε έναν κόσμο που αλλάζει.

Ούτως ή άλλως το δίλημμα των επόμενων εκλογών δεν αφορά το εάν θα συνεχιστεί η μία ή η άλλη πολιτική. Ούτε, θα πρέπει να το δούμε ως την επιλογή ανάμεσα στο ένα ή το άλλο πακέτο παροχών, όπως θα ήθελε η κυβέρνηση για να μπορέσει να πει «προσφέρουμε περισσότερα».

Το δίλημμα αφορά το εάν θα συνεχιστεί μια πορεία που σπρώχνει τη χώρα διαρκώς στο περιθώριο της Ευρώπης, που μειώνει το κύρος της στη διεθνή κοινότητα, που υπονομεύει την ικανότητά της απαντήσει συνολικά σε όλο το φάσμα των σύγχρονων απειλών και προκλήσεων. Μια πολιτική που θα στηριχτεί όχι σε ιδεολογικά σχήματα που μικρή βαρύτητα έχουν σήμερα, αλλά στην ικανότητα του ελληνικού λαού να παράγει, να δημιουργεί και να υπερασπίζεται αυτά που με αγώνες κατέκτησε.

www.in.gr

❝ ετικέτες ❞ #ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ