Το κατ’ ευφημισμόν «επιτελικό κράτος» των «αρίστων» άφησε τη χώρα χωρίς επίσημη αρχή για τη διερεύνηση των σιδηροδρομικών ατυχημάτων ● Η υπάρχουσα αρμόδια επιτροπή έμεινε ανενεργή από το 2019 και εντεύθεν ● Το Μαξίμου θέσπισε νέο φορέα μόλις τον Ιανουάριο του 2023, ο οποίος δεν έχει ακόμη συσταθεί ● Τα όποια κενά ασφαλείας εντοπίζονται αναγκαστικά από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων, που δεν διαθέτει την πλήρη δικαιοδοσία ούτε το απαιτούμενο προσωπικό ● Τον κυβερνητικό «αχταρμά» συμπληρώνει η επιλογή Ειδικής Επιτροπής Διερεύνησης, ενώ σύμφωνα με τον δικό τους νόμο η αρμοδιότητα ανήκει στον σχετικό με τα αεροπορικά ατυχήματα φορέα ● Σκηνικό απόλυτου χάους, δηλαδή.
Αφού πέρασαν χρόνια με τον πρωθυπουργό να μας λέει πόσο «καίγεται» η κυβέρνηση για την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, ήρθε η ώρα να αποδειχθεί πόσο την «καίει» η ουσιαστική ανυπαρξία των φορέων που θα έπρεπε να αξιολογούν τη λειτουργία της αγοράς σε τραγικά κρίσιμους τομείς.
Το πολύνεκρο δυστύχημα στα Τέμπη ανέδειξε, μεταξύ άλλων, την απουσία του επίσημου φορέα της πολιτείας που θα έπρεπε εδώ και χρόνια να διερευνά τα σιδηροδρομικά ατυχήματα. Η Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων έμεινε εντελώς ανενεργή μετά το 2019 και η κυβέρνηση νομοθέτησε τον νέο φορέα ΕΟΔΑΣΑΑΜ μόλις τον Ιανουάριο του 2023 (νόμος 5014), χωρίς να τον έχει ακόμη συστήσει.
Το μοναδικό δημόσιο εργαλείο που απέμεινε σε αυτό το διάστημα να εντοπίζει κενά ασφαλείας, χωρίς όμως να διαθέτει το απαραίτητο προσωπικό και την πλήρη δικαιοδοσία, ήταν η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ). Η εξέλιξη των πραγμάτων έδειξε ότι η ΡΑΣ, που προσπάθησε να ασκήσει έλεγχο στους Ιταλούς ιδιοκτήτες της Hellenic Train (πρώην ΤΡΑΙΝΟΣΕ), δεν κατάφερε δυστυχώς να αποτρέψει την εκατόμβη των Τεμπών.
Οι ιδιώτες δέχτηκαν να συνεχίζουν τα δρομολόγιά τους και να εισπράττουν τη δημόσια επιδότηση των 50 εκατ. ευρώ ετησίως, αν και προφανώς γνώριζαν, μεταξύ άλλων, τη μη λειτουργία των συστημάτων τηλεδιοίκησης-σηματοδότησης και τη μη αυστηρή τήρηση των διαδικασιών στο χειροκίνητο σύστημα ρύθμισης της κυκλοφορίας με τους ανεπαρκείς σε πλήθος και εμπειρία σταθμάρχες.
Μετά το δυστύχημα, η κυβέρνηση αποφάσισε να επιλέξει εκείνη μια Ειδική Επιτροπή Διερεύνησης και όχι να εφαρμόσει τον δικό της νόμο 5014 που ορίζει ότι μέχρι να συσταθεί ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, η αρμοδιότητα ανήκει στην Επιτροπή Διερεύνησης Αεροπορικών Ατυχημάτων. Σημειώνεται εδώ ότι αυτές οι επιτροπές προβλέπονται διεθνώς όχι για να καταλογίζουν ποινές αλλά για να εντοπίζουν τα «κενά» που οδήγησαν σε κάθε συμβάν και να επιβάλλουν μέτρα για την κάλυψή τους. Με αυτόν τον τρόπο, έχει επιτευχθεί στον πολιτισμένο κόσμο η μείωση των μεγάλων ατυχημάτων παρά την τεράστια αύξηση της κυκλοφορίας του κοινού με κάθε μέσο.
Ολα τα παραπάνω συμβαίνουν διότι η διερεύνηση κάθε ατυχήματος από την ποινική Δικαιοσύνη δεν έχει τις γνώσεις να επιβάλει τεχνικές διορθώσεις. Οι ανακριτές και τα δικαστήρια θα κάνουν την έρευνά τους, θα διαπιστώσουν την παραβίαση των νόμων και θα επιβάλουν ποινές στους παραβάτες.
Ομως δεν γνωρίζουν πώς λειτουργούν σήμερα αυτά τα περίπλοκα συστήματα για να αποφανθούν τι ρόλο έπαιξαν, για παράδειγμα, η έλλειψη επαρκούς και έμπειρου προσωπικού, η χαλαρή εφαρμογή των κανονισμών, η απουσία εποπτείας και επιθεωρήσεων, η αβελτηρία των μηχανισμών που επιβλέπουν την ανάθεση και εκτέλεση των έργων του σιδηροδρόμου.
Η διερεύνηση του δυστυχήματος στα Τέμπη εξελίσσεται με τρόπο προβληματικό καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, καρκινοβατεί και ο εσωτερικός έλεγχος στις εμπλεκόμενες εταιρείες. Η Hellenic Train δεν έχει ανακοινώσει ποιοι θα συντάξουν το απαραίτητο πόρισμα. Ο υπάλληλος που ήταν επιφορτισμένος με την ασφάλεια βρίσκεται σε αναρρωτική άδεια που σχετίζεται με τις εσωτερικές διαμάχες στην εταιρεία και το στέλεχος στο οποίο ανατέθηκε το αντικείμενο δεν δείχνει ιδιαίτερη προθυμία να προχωρήσει τις σχετικές διαδικασίες.
Σταθμάρχες και κλειδούχοι δεν υπάρχουν, όμως, μόνο στον σιδηρόδρομο. Ανάλογο ρόλο (θα έπρεπε να) παίζουν οι Ανεξάρτητες Αρχές και σε άλλους τομείς της αγοράς. Οι εργαζόμενοι της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ) πραγματοποίησαν χθες για πρώτη φορά συνέντευξη Τύπου, προσπαθώντας να εκθέσουν δημοσίως τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν επιχειρώντας να επιβάλουν την τήρηση των στοιχειωδών κανόνων σε μια αγορά με δεκάδες κολοσσούς που επίσης διαχειρίζονται δίκτυα, εμπορευόμενοι ηλεκτρισμό και φυσικό αέριο και επιδιώκοντας την εγκατάσταση χιλιάδων φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων.
Μια αγορά που δεν προκαλεί ευθέως ανθρώπινα θύματα, αλλά «μαστιγώνει» εδώ και χρόνια την κοινωνία, επιβάλλοντας δυσβάστακτα τιμολόγια που οδηγούν σε υπερκέρδη δισεκατομμυρίων και ενεργειακή φτώχεια. Με την κυβέρνηση να έχει αφήσει τη ΡΑΕ αποδεκατισμένη, φορτώνοντάς την τώρα με νέες αρμοδιότητες για τη διαχείριση των σκουπιδιών και των υδάτων.
Οι εργαζόμενοι περιέγραψαν μια κατάσταση που προφανώς χαροποιεί πολύ τους ιδιώτες οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους τομείς – περίπου όσο χαίρονταν και οι Ιταλοί της Hellenic Train πριν από το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023.
