Στεγαστική κρίση / Αυξήσεις έως 50% στα ενοίκια τα τελευταία χρόνια – Τα στοιχεία της ΤτΕ

Τα μισθώματα ακινήτων που είναι κατάλληλα για οικογένειες έχουν καταγράψει σωρευτική άνοδο έως 50%, ενώ μισθοί υπολείπονται κατά 20% από τα προ κρίσης επίπεδα

Σε ασφυκτική πίεση βρίσκονται χιλιάδες νοικοκυριά που αναζητούν κατοικία αυτή την περίοδο. Οι τιμές πώλησης, μετά το ράλι της τελευταίας πενταετίας, βρίσκονται μια ανάσα από τα ιστορικά υψηλά που είχαν καταγραφεί στα τέλη της δεκαετίας του 2000 και την ίδια στιγμή τα μισθώματα ακινήτων που είναι κατάλληλα για οικογένειες έχουν καταγράψει σωρευτική άνοδο έως 50%. Την ίδια στιγμή όμως οι μισθοί υπολείπονται ακόμη κατά 20% από τα προ κρίσης επίπεδα, ενώ η ακρίβεια δημιουργεί χειρότερες συνθήκες για το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών.

Φρενήρεις ρυθμοί

Η αυξητική τάση στις τιμές των οικιστικών ακινήτων συνεχίστηκε το 2023 με επιταχυνόμενο ρυθμό και, σύμφωνα με στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, οι τιμές των διαμερισμάτων (σε ονομαστικούς όρους) αυξήθηκαν κατά 13,4% σε ετήσια βάση, έναντι αύξησης κατά 11,9% το 2022. Δίχως τέλος συνεχίζεται η εκρηκτική αύξηση στις τιμές των ακινήτων, η οποία επιβαρύνει ενοικιαστές και υποψήφιους αγοραστές. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι τιμές κατέγραψαν άνοδο και κατά το πρώτο τρίμηνο του 2024 σε ολόκληρη τη χώρα, με τη ζήτηση να τροφοδοτείται κυρίως από ξένους. Αντίθετα, ελάχιστες είναι οι αγορές από Έλληνες, καθώς λόγω των υψηλών επιτοκίων η λήψη στεγαστικού δανείου είναι απαγορευτική. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, το πρώτο τρίμηνο του 2024 ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των τιμών των διαμερισμάτων για το σύνολο της χώρας διαμορφώθηκε στο 10,4%. Με βάση την παλαιότητα ακινήτου, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των τιμών των νέων διαμερισμάτων διαμορφώθηκε στο 10,8% και των παλαιών στο 10,1%.

Εχει κι άλλο ακόμα…

Είναι δε ανησυχητικό το γεγονός πως η ΤτΕ επισημαίνει στην τελευταία Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ότι οι τιμές των κατοικιών στην Ελλάδα απέχουν ακόμη από το ιστορικό υψηλό που είχε καταγραφεί πριν τη δημοσιονομική κρίση. Με βάση τον δείκτη τιμών διαμερισμάτων που καταρτίζει η Τράπεζα της Ελλάδος για το σύνολο της χώρας, η υψηλότερη τιμή του δείκτη παρατηρήθηκε το έτος 2008 (101,7) και στη συνέχεια ακολούθησε σταθερά καθοδική πορεία, μέχρι το 2017 (59). Έκτοτε, ο δείκτης τιμών διαμερισμάτων καταγράφει σταθερά ανοδική πορεία, ανερχόμενος σε 92,0 το 2023, κατά 9,7% χαμηλότερα από την υψηλότερη τιμή που έχει λάβει. Αντίστοιχη είναι και η εξέλιξη του επιπέδου των ενοικίων, με τον σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται σε 99,6 με βάση τα στοιχεία του τέταρτου τριμήνου 2023, έναντι 94,9 το τέταρτο τρίμηνο του 2022. Ο δείκτης ενοικίων, σε αντίθεση με τον δείκτη τιμών κατοικιών, παραμένει σημαντικά χαμηλότερα από την υψηλότερη τιμή που έχει λάβει ιστορικά (124,3 το τρίτο τρίμηνο του 2011).

Το πρόβλημα για τους νέους

Είναι γεγονός ότι το ισχνό εισόδημα, η αδυναμία πρόσβασης σε δανεισμό, η εργασιακή ανασφάλεια και ο φόβος εξυπηρέτησης ενός δανείου 30-35 ετών αποτελούν τους βασικούς αποτρεπτικούς παράγοντες αγοράς κατοικίας. Ακόμη και στην περίπτωση που οι ενδιαφερόμενοι πληρούν τα κριτήρια χορήγησης δανεισμού των τραπεζικών ιδρυμάτων, δεν διαθέτουν την ίδια συμμετοχή ύψους 30%-40% της αξίας του ακινήτου που αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον δανεισμό. Πάντως, είναι πέραν πάσης οικονομικής λογικής ένας νέος άνθρωπος να διαθέτει αποταμιεύσεις ύψους 40.000-50.000 ευρώ για αγορά κατοικίας αξίας 160.000 ή/και 80.000 ευρώ για αγορά κατοικίας ύψους 200.000 ευρώ.

Το γεγονός ότι το 71,9% των νέων ηλικιακής ομάδας 18-34 ετών διαμένουν στο παιδικό τους δωμάτιο αναδεικνύει την πραγματικότητα. Σε έρευνες που έχουν δημοσιευτεί, το 70% των νέων αναφέρει ότι ουδέποτε δεν θα καταφέρει να αποκτήσει δικό του σπίτι, ενώ το 37,3% (1 στους 4 νέους) σκέφτεται να φύγει στο εξωτερικό για μια καλύτερη ζωή. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τις συνθήκες διαβίωσης των νοικοκυριών, οι δυσκολίες στην πληρωμή ενοικίου, δόσης δανείου, πάγιων λογαριασμών και καταναλωτικών δανείων ήταν η συνιστώσα στέρησης που παρουσίασε το 2023 τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση: +62,5%! Πλέον στο σύνολο του πληθυσμού (φτωχοί και μη φτωχοί), σχεδόν 1 στα 2 νοικοκυριά (ποσοστό 47,3%) δυσκολεύεται να πληρώσει το ενοίκιο, τη δόση δανείου και τους λογαριασμούς, ενώ το 2022 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 29,1%. Τα φτωχότερα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν, φυσικά, μεγαλύτερα προβλήματα, με το ποσοστό να φτάνει πλέον στο 79,1%. Δηλαδή 8 στα 10 νοικοκυριά δηλώνουν οικονομική αδυναμία να αντεπεξέλθουν στις πληρωμές ενοικίου, δόσεων δανείων και πάγιων λογαριασμών.