- Εν μέσω γεωπολιτικών προκλήσεων, η στρατηγική σύμπλευση Ελλάδας και ΗΠΑ βαθαίνει στους τομείς της άμυνας και των ενεργειακών διαδρόμων.
Ως απολύτως απαραίτητος κρίκος του υπό επανασχεδιασμό δυτικού συστήματος ασφαλείας, εντός του οποίου εντάσσονται τα κοινά ελληνοαμερικανικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο, αναδεικνύεται η Αθήνα στον απόηχο της επίσκεψης του επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Μάρκο Ρούμπιο στην ελληνική πρωτεύουσα. Εξετάζοντας στο πλαίσιο του έκτου γύρου Στρατηγικού Διαλόγου ένα ευρύ φάσμα επιλογών, με στόχο την ενίσχυση των διμερών σχέσεων στους τομείς της ασφάλειας, της άμυνας, της ενέργειας, των επενδύσεων αλλά και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες εμβαθύνουν ακόμα περισσότερο τη συμμαχία τους, σε μια εποχή έντονων αναταραχών, αλλά και σε μια ευαίσθητη περιοχή, η οποία ήδη λειτουργεί ως δεύτερη γραμμή άμυνας της Δύσης πίσω από τη φλεγόμενη Μέση Ανατολή.
Σε αντίθεση με την προσέγγιση του αμερικανού προέδρου Τραμπ, ο οποίος συστηματικά επιχειρεί να μειώσει την αξία και την αποτελεσματικότητα του ΝΑΤΟ για την παγκόσμια ασφάλεια, ο Μάρκο Ρούμπιο, εκφράζοντας τις δεξαμενές σκέψεις της πιο παραδοσιακής αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, χαρακτήρισε την Ελλάδα απαραίτητο εταίρο της Δυτικής Συμμαχίας, αλλά και πυλώνα της παρουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών στην ευρύτερη περιοχή.
Εξ ου και ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ εκτίμησε ότι οι σχέσεις των δύο πλευρών βρίσκονται «στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών», χαρακτηρίζοντας την Ελλάδα «γέφυρα» μεταξύ Ευρώπης- Ηνωμένων Πολιτειών- Μέσης Ανατολής και αραβικού κόσμου. Νωρίτερα, μάλιστα, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών είχε χαιρετήσει την πολιτική της Αθήνας να δαπανά έως το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα, με τον Γιώργο Γεραπετρίτη να επισημαίνει ότι η αμερικανική στρατηγική παρουσία, αλλά και ο κομβικός ρόλος της Ελλάδας στην αρχιτεκτονική ασφαλείας, διασταυρώνονται στη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη, απ’ όπου αναπτύσσονται στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ προς βορρά και νότο.
Η αμυντική συνεργασία και οι εξοπλισμοί
Διακριτή, δε, πτυχή των διμερών σχέσεων αποτελούν οι συμφωνίες για την αναβάθμιση των F-16, αλλά κυρίως η ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα των F-35, με την άμυνα να λειτουργεί πλέον ως βασικός πυλώνας της στρατηγικής συμμαχίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ενδεικτική είναι και η αναφορά στην Κοινή Δήλωση για τον Στρατηγικό Διάλογο περί δέσμευσης των δύο πλευρών για περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας τους, με την Ελλάδα μάλιστα να προχωρά σε αγορές στρατιωτικού υλικού ύψους 4 δισ. δολαρίων.
Στην ελληνική πρωτεύουσα εκτιμούν ότι η παρουσία του κ. Ρούμπιο στη χώρα αποτελεί, εκτός από την καλύτερη απόδειξη του άριστου επιπέδου των σχέσεων, μια σαφή επιβεβαίωση ότι παρά τις οβιδιακές μεταμορφώσεις του Ντόναλντ Τραμπ στη διεθνή σκηνή, ορισμένες αξίες της εξωτερικής πολιτικής της Ουάσινγκτον παραμένουν αναλλοίωτες. Και σε αυτές συμπεριλαμβάνεται η ελληνοαμερικανική συμμαχία, ως αναπόσπαστο μέρος της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, ανεξαρτήτως μάλιστα των ισορροπιών στο τρίγωνο Ελλάδα- ΗΠΑ- Τουρκία.
Η απουσία αναφορών στην Τουρκία, ο Κάθετος Διάδρομος και η ενεργειακή ασφάλεια
Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά τη διάρκεια της δημόσιας παρουσίας του κ. Ρούμπιο στην Ελλάδα, τόσο στο Μέγαρο Μαξίμου όσο και στο Υπουργείο Εξωτερικών, δεν υπήρξε η παραμικρή αναφορά στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ή στις διμερείς υποθέσεις που την τελευταία περίοδο έχουν οδηγήσει σε κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας. Όπως έλεγαν χαρακτηριστικά έμπειροι παρατηρητές «δεν ακούστηκε καν η λέξη Τουρκία», με την Αθήνα πάντως να κινείται συνειδητά σε αυτήν την κατεύθυνση με στόχο ν’ αποφεύγονται τόσο οι συγκρίσεις, όσο και ο ετεροπροσδιορισμός των ελληνοαμερικανικών σχέσεων από τρίτους παράγοντες.
Όπως ήταν αναμενόμενο και είχε σημειωθεί επανειλημμένως στο «Βήμα», ψηλά στις επαφές του κ. Ρούμπιο βρέθηκαν οι προοπτικές περαιτέρω ενεργοποίησης του Κάθετου Διαδρόμου για τη μεταφορά αμερικανικού LNG προς την κεντρική Ευρώπη, με τον έλληνα υπουργό Εξωτερικών μάλιστα να προτάσσει το εν λόγω θέμα στις δηλώσεις του, αναφερόμενος σε «πρωτόγνωρο επίπεδο» ενεργειακής συνεργασίας, αλλά και χαρακτηρίζοντας την εν λόγω διαδρομή «ραχοκοκαλιά της μεταφοράς του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη». Άλλωστε, το ζήτημα του αμερικανικού LNG εθίγη και από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην κατά γενική ομολογία ολιγόλογη δημόσια παρέμβασή του ενώπιον του κ. Ρούμπιο, με τον πρωθυπουργό μάλιστα να χαρακτηρίζει την Ελλάδα ως «πάροχο ενεργειακής ασφάλειας» προς τους βόρειους γείτονες.
Μπορεί ακόμα ο Κάθετος Διάδρομος να μην λειτουργεί σύμφωνα με τις αρχικές προσδοκίες, στην Αθήνα όμως γνωρίζουν ότι κάθε ενεργειακό εγχείρημα- πολλώ δε μάλλον με αμερικανική συμμετοχή- θωρακίζει σε γεωπολιτικό επίπεδο τις ελληνικές θέσεις, προοπτική που αφορά ειδικά στην περίπτωση δραστηριοποίησης της Chevron στα νότια της Κρήτης, σε περιοχές που εμπίπτουν στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Όσον αφορά τον Κάθετο Διάδρομο ο κ. Ρούμπιο περιορίστηκε, δημοσίως, να πει ότι στόχος των ΗΠΑ είναι να αυξηθεί η εισαγόμενη ποσότητα αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη, εκφράζοντας παραλλήλως τη στήριξή του στη δημιουργία νέων αγωγών φυσικού αερίου αλλά και ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Διπλωματικοί ελιγμοί
Ερωτώμενος δε για ενδεχόμενα προσκόμματα που προκύπτουν σε αυτού του είδους τα εγχειρήματα, προφανώς σε σχέση με την τουρκική παρέμβαση στην υλοποίηση του καλωδίου Ελλάδας- Κύπρου, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, τήρησε αποστάσεις, αναδεικνύοντας ουσιαστικά τον αμερικανικό τρόπο σκέψης όσον αφορά τις ελληνοτουρκικές διαφορές. «Αναγνωρίζω ότι αφορούν ορισμένα πολύ ευαίσθητα και λεπτά ζητήματα, και προτιθέμεθα να τα θίξουμε στο κατάλληλο πλαίσιο, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπιστούν (…) Υπάρχουν θέματα στις διεθνείς υποθέσεις που είναι προτιμότερο να μην αποτελούν αντικείμενο συζήτησης σε συνεντεύξεις Τύπου, αλλά να διευθετούνται στο τραπέζι του διαλόγου», ήταν η ακριβής αποστροφή του κ. Ρούμπιο. Ερωτηματικό βεβαίως παραμένει τι εννοούσε ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών με την αποστροφή ότι τα ευαίσθητα ζητήματα θα θιγούν στο κατάλληλο πλαίσιο κι αν σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο περιλαμβάνεται εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ιδιαίτερη ήταν η αναφορά του κ. Γεραπετρίτη στην έμπρακτη διάθεση που επιδεικνύει η Ελλάδα να συμμετέχει επί του πεδίου, ως «πάροχος ασφαλείας» στα μέτωπα της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, επιλογή που συνάδει με τις αμερικανικές επιταγές προς τους Ευρωπαίους ν’ αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί στον τομέα της άμυνας. Η Ελλάδα έχει να επιδείξει τόσο τη μακρά συμμετοχή της στην επιχείρηση ASPIDES όσο και την ενεργοποίηση των πυραύλων Patriot στη Σαουδική Αραβία, αλλά και την προστασία του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ ο κ. Γεραπετρίτης ανέδειξε ακόμα μια φορά την πρόθεση της χώρας να συμμετέχει σε μια ενδεχόμενη επιχείρηση διατήρησης ανοικτών των Στενών του Ορμούζ, αφού όμως ολοκληρωθούν οριστικά οι εχθροπραξίες.
Η επόμενη ημέρα
Αν, πάντως, η Αθήνα ανέμενε μια ρητή στήριξη από τον κ. Ρούμπιο για το καλώδιο, αυτή δεν ήρθε, σε αντίθεση βεβαίως με την πλαισίωση των Ηνωμένων Πολιτειών στο τριμερές σχήμα συνεργασίας Ελλάδας- Κύπρου- Ισραήλ, ειδικά υπό την ενεργειακή πτυχή του, με την ηλεκτρική διασύνδεση να αφορά, στην τελική μορφή της, αφορά και το Τελ Αβίβ. Στην ελληνική πρωτεύουσα, επίσης, δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι μεταξύ των δύο πλευρών διατηρείται ενεργός και μάλιστα αποτελεσματικός δίαυλος επικοινωνίας, καθώς επί της ουσίας είναι η τρίτη φορά που ο κ. Γεραπετρίτης συναντάται με τον αμερικανό ομόλογό του, ο οποίος αφενός είναι μακράν ο πλέον εμβριθής γνώστης της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου, αφετέρου αποτελεί τον δεύτερο, μετά τον πρόεδρο Τραμπ, πυρήνα εκπόνησης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, καθ’ ότι κατέχει και το χαρτοφυλάκιο του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας.
Η δε παρουσία και η ομιλία του κ. Ρούμπιο στην Πνύκα, μπορεί να ανέδειξε τις ιδεολογικές και πολιτισμικές διαφορές των Ρεπουμπλικάνων σε σχέση με τον φιλελευθερισμό του Μεγάρου Μαξίμου, εκτιμάται όμως ως μια πολιτική παρακαταθήκη του του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών για το εγγύς μέλλον, δηλαδή μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης θητείας Τραμπ. Και στην τρέχουσα συγκυρία της αβεβαιότητας είναι φανερό ότι η Αθήνα αναζητεί τρόπους ενίσχυσης των συμμαχιών της, ανεξαρτήτως των διαφορών που καταγράφονται στο πεδίο των συμβόλων.
❝ ετικέτες ❞ #ΜΑΡΚΟ ΡΟΥΜΠΙΟ
